تمام فرآیند جمع آوری اخبار به صورت خودکار انجام می گیرد. مسئولیت صحت محتوای این خبر بر عهده خبرگزاری منبع و منتشر کننده آن است.با این وجود در صورتی که به محتوای این خبر اعتراض دارید می توانید از طریقاین لینکما را مطلع کنید.
منبع:ابتکار
دسته:سیاسی()
کد خبر:13748744
۱۳۹۶/۱۰/۲۳ ۲۳:۰۶

خیام ایرانی و دقت علمی

خیام ایرانی و دقت علمی
محمدعلی نویدی- مهم‌ترین ویژگی و خصلت تفکر حکیم عمر خیام، همانا، ژرف‌اندیشی و باریک‌بینی و دقت و جست‌و‌جوگری عمیق علمی وی بوده است؛ این صفت و خصلت در تمام وجوه و ابعاد زندگی و فعالیت فکری و علمی و ادبی خیام، همواره ظهور و تجلی داشته است. نقش اصلی خیام، در تبارشناسی تفکر، به نگرش اتصالی و انقطاعی نسبت به تاریخ تفکر و سرگذشت اندیشه‌ها برمی‌گردد، یعنی، فرهنگ و تمدن و ادب و علم و پیش رفت بشر، با ارتباط و اتصال تفکرات و پیوند پویش‌ها و تنیدگی رویش‌ها و اتحاد اندیشه‌ها، نسبت دارد؛ حکیم عمر خیام در این اتصال اثر شگرف و نقش ممتاز داشته است. تبارشناسی تفکر، از این اتصال‌ها سخن می‌گوید و نیز از انقطاع‌های فکری و علمی خبر می‌دهد؛ خیام از حلقه‌های اصلی اتصال تفکرات و علوم باستان و دوره اسلامی، به مغرب زمین و متفکران جدید و اندیشمندان غربی و مسیحی و سایرین بوده است.
دوره تمدن اسلامی و ایرانی «در قرون وسطی» با خلاقیت و کشف و ابتکار و فعالیت فکری و علمی از قرن دوم هجری، شروع شد و در قرن چهارم، به اوج و عظمت خود رسید، و در اواخر قرن پنجم، خصوصا قرن ششم، اندک‌اندک نشان‌های افول و انحطاط این فرهنگ و تمدن، نمایان و آشکار شد. حکیم خیام ایرانی متعلق به اواخر قرن پنجم و اوایل قرن ششم است، و شاید، از جمله آخرین متفکران و دانشمندان اثرگذار جدی «از مجموعه متفکران ایرانی و اسلامی» در تفکر و علم بعدی بوده باشد.
پیش رفت و بالندگی علم و دانش در زندگی آدمیان، حاصل فعالیت دانشمندان و اندیشمندان بوده است، چه از لحاظ کمی و چه از لحاظ کیفی، در واقع، بر اساس تفکر متفکران، امکان رونق و رواج علم و فکر پدید می‌آید، و برعکس، با کم شدن فعالیت دانشمندان «کمی یا کیفی» دوران انحطاط و انقراض علمی شروع می‌شود. به گفته «جرج سارتن، در کتاب تاریخ علم، جلد اول» اصیل‌ترین خلاقیت‌ها و کشف‌ها و فعالیت‌های علمی، در نیمه اول قرن یازدهم، از آن عمر خیام ایرانی بوده است؛ و در زمینه، خصوصا، ریاضیات محقق شده است؛ بدین‌جهت، از نظر سارتن، نیمه سده یازدهم میلادی را، شایسته است، عصر خیام نامگذاری کنیم.
عمر خیام نیشابوری «غیاث‌الدین ابوالفتح عمر بن ابراهیم خیام نیشابوری» در «سال ۴۲۷» در نیشابور زاده شد، و در سال «۵۱۰» هجری قمری، در زادگاهش دارفانی را وداع گفت؛ خیام، حکیم، فیلسوف، ریاضی‌دان، ستاره‌شناس، و شاعر و رباعی‌سرای در دوره سلجوقیان بوده است. وی در زادگاه خویش «نیشابور» به آموختن علم پرداخت و نزد عالمان و استادان برجسته آن شهر، از جمله، امام موفق نیشابوری علوم زمانه خود را فراگرفت، و سپس به سمرقند رفت و اثر برجسته خود را در جبر تالیف کرد؛ و بعد از سمرقند به اصفهان رفت و در رصدخانه ملکشاه سلجوقی، به اصلاح و تدوین تقویم رایج در آن زمان و تنظیم تقویم جلالی پرداخت؛ هنوز موضوعات و مسایل علمی، از اهمیت خاصی برخوردار بود و این توجه از سوی حاکمان، مجال و مقال را برای تحقیقات دقیق از سوی متفکران فراهم ساخته بود؛ اما، با کشته شدن خواجه نظام‌الملک و ملکشاه سلجوقی، آن عنایت و التفات، نسبت به علم و دانش و عقل‌ورزی، نحیف و ضعیف شد و به نوعی به فراموشی سپرده شد؛ در چنین شرایطی، خیام خردمند، اصفهان را به قصد خراسان ترک کرد و باقی عمر خود را در نیشابور و مرو، که پایتخت فرمانروایی سنجر، «پسر سوم ملکشاه» بود، گذراند. البته، مرو، در آن زمان یکی از مراکز مهم علمی و فرهنگی و فکری جهان به حساب می‌آمد. «به تاریخ الحکما، شهرزوری و تاریخ ادبیات در ایران، ذبیح‌الله صفا، مراجعه شود». اصل اساسی در تبارشناسی تفکر، اثربخشی و اثرگذاری، متفکران برای جامعه بشری و زندگی انسان است؛ دستاوردهای علمی خیام، برای زندگی و نسل آدمیان، متعدد و بسیار درخور توجه است؛ وی برای نخستین‌بار در تاریخ ریاضی، به نحو دقت و تحسین‌برانگیز، معادله‌های درجه اول تا سوم را دسته‌بندی و منظم کرده است، و سپس با استفاده از ترسیمات هندسی، مبتنی بر مقاطع مخروطی، توانست برای تمامی آنها، راه‌حلی کلی ارائه کند؛ و برای معادله‌های درجه دوم هم از راه‌حلی هندسی و هم از راه‌حل عددی استفاده کرد. «جرج سارتن، تاریخ علم، ج، اول» این فعالیت خیام و دقت‌نظر وی و خلاقیت‌ها و کشف‌های ژرف‌اندیشانه او، در تبار تفکر ریاضیات و تفکر ریاضی و جبر، اثر ماندگار و مانا داشته است؛ مثلا، اگر تفکرات، رنه دکارت فرانسوی، را مورد توجه قرار دهیم، می‌بینیم چهار قرن قبل از دکارت، خیام توانسته است به یکی از مهم‌ترین دستاوردهای بشری در تاریخ «جبر» و تاریخ علم، دست یابد؛ یعنی، خیام پیشوا و تبار دکارت است؛ «در این خصوص». خیام همچنین، توانست با موفقیت تعریف عدد را به عنوان کمیتی پیوسته به دست دهد، و در واقع، برای نخستین بار در تاریخ علوم، عدد مثبت حقیقی را تعریف کرد، و سرانجام، به این حکم رسید که هیچ کمیتی، مرکب از جزءهای تقسیم‌ناپذیر نیست؛ و از نظر ریاضی، می‌توان هر مقداری را به بی‌نهایت بخش تقسیم کرد. و نیز، حکیم عمر خیام ایرانی، با همان دقت علمی، در جست‌و‌جوی راهی برای اثبات اصل «توازی» اصول اقلیدس، گزاره‌هایی را بیان کرد که، کاملا، مطابق گزاره‌هایی بود که چند قرن بعد توسط «والیس و ساکری» ریاضیدانان اروپایی، بیان شد، و راه را برای ظهور هندسه‌های نااقلیدسی، در قرن نوزدهم هموار کرد. مثلث حسابی پاسکال، ریشه و تبار در مثلث حسابی خیام دارد و حتی نیوتن نیز از خیام تاثیر پذیرفته است. «کتاب سیمای خیام، همایی، انتشارات فردوسی».
اگرچه شهرت و آوازه خیام، در قرون اخیر، به واسطه رباعیات و شعر وی در اقصای جهان طنین‌انداز شده است، و این کار را نخستین‌بار «ادوار فیتز جرالد» به انگلیسی ترجمه و در دسترس جهانیان قرار داد، و نام خیام در کنار نام‌های، هومر، شکسپیر، دانته و گوته، قرار گرفت؛ لیکن، تاریخ‌نگاران و دانشمندان، بر استادی خیام در مباحث عقلی و تفکر عمیق وی اذعان کرده‌اند و او را واجد، اندیشه‌های عمیق دانسته‌اند.«تاریخ علم، سارتن»
حکیم خیام، در غرب پیروان زیادی پیدا کرده است، این خیام‌دوستان، هم از قشر خواص و اهل علم هستند، و هم از عموم مردم؛ خیام را با فلسفه و شعر و ریاضیات می‌شناسند؛ مثلا، تعیین وزن مخصوص اجسام که از تبارهای علمی گذشته به ارث رسیده بود، توسط خیام دنبال شد و تعادل مایعات را دوباره برای اندیشمندان بعدی یادآوری کرد. خیام به فارسی می‌نوشت، یعنی، همانند، حسن بن صباح، ناصر خسرو قبادیانی، نظام‌الملک، غزالی «در برخی آثارش، مثل، کیمیای سعادت» از تبار فردوسی، تاثیر پذیرفته بود؛ و این فارسی‌نویسی، خود حکمت‌ها و رازها دارد، مثل، بیانگر استقلال فرهنگی داشتن و بیداری و آگاهی از هویت خود و غیره.
شهرت و معروفیت خیام ایرانی، اگرچه مدیون دقت علمی و ذوق شعری و فعالیت ادبی وی بوده است، لیکن، خیام دارای تفکر عمیق و اندیشه دقیق و حکمت اصیل است؛ در حقیقت، بن‌مایه و ریشه تمام فعالیت‌های خیام از تفکر و نگرش وی به هستی و زندگی و انسان و جهان نشات گرفته است؛ تبارشناسی تفکر، ما را به توجه و تامل در تفکر و فلسفه خیام دعوت می‌کند؛ تفکر خیام، رازآلود و اسرارآمیز و لایه‌لایه و معماگونه است؛ اساسا، خیام در جست‌وجوی، اسرار هستی و راز دهر و پرسش از معمای جهان و انسان و زندگی بوده است و در مسیر این پرسش‌ها به پاسخ‌های همجنس و هم‌آهنگ با فکر و نگاه و رویکرد خود رسیده است؛ راز وجود آفرینش چیست؟ معمای هستی چیست؟ زندگی چیست؟ اسرار ازل کدام است؟ خیام، دارای مسایل بنبادی و مجهولات ژرف است، هنر خیام این بوده است که با زبان ساده و همه فهم سخن خود را در قالب شعر و رباعیات، به فهم عامه مردم نزدیک کرده است، و عمیقا تلاش ورزیده است تا راه حل های منطقی و قابل قبول، و محسوس و عقلی پیدا کند؛ خیام، دارای فکر آزاد و ضمیری روشن و بیدار بوده است، تفکر او تفکر رازداری است، و به محدویت فکر و فهم بشر، تفطن و تعمق جدی پیدا کرده بود.
اسرار ازل را نه تو دانی و نه من وین حرف معما نه تو خوانی و نه من
هست از پس پرده گفتگوی من و تو چون پرده بر افتد، نه تو مانی و نه من
این کهنه رباط را که عالم نام است آرامگه ابلق صبح و شام است
بزمی است که وامانده ی صد جمشید است گوری ست که خوابگاه صد بهرام است
از آثار حکیم خیام ایرانی، رساله فی براهین الجبر و المقابله؛ رساله جبر و مقابله؛ به کوشش، غلامحسین مصاحب؛ حکمت خالق در خلق و حکمت تکلیف، محمد صبری، ۱۲۳۰. در مورد صورت و تضاد؛ میزان الحکم.
«از جمله قدیمی‌ترین منابع در خصوص خیام، چهار مقاله نظامی عروضی».
#علمي آموزشي #ابتكار #تبارشناسي تفكر #حكيم عمر خيام
این خبر را به اشتراک بگذارید
related-image


ادارات و بانکها در شوش تعطیل شد مدارس نوبت صبح دو شهرستان چهارمحال و بختیاری تعطیل شد نامزدی ژنرال‌های مصربرای انتخابات ریاست جمهوری دولت آمریکا تعطیل شد چالش کاردان با «کاردان‌ها» سفر معاون اول رئیس جمهور به استان البرز همه محورهای مواصلاتی استان زنجان لغزنده ومه آلود افزایش سرمایه گذاری در شهرک صنعتی داراب رویدادهای مهم اصفهان در آینه مطبوعات پاکستانی‌ها دوباره با قطار به ایران می‌آیند جلدهدف ورزشی/شنبه 30 دی 96 کاپیتان سابق پرسپولیس اعتماد کریمی را پاسخ داد تعداد کلانتری‌ها در سراسر کشور افزایش می‌یابد ادارات خرمشهر و آبادان تعطیل اعلام شد مراسم بزرگداشت دریابان حسان فرجی در خمین برگزار شد بررسی تقاضای تحقیق و تفحص از پرسپولیس و استقلال توهین؛ همراه همیشگی پیکه در خارج از نیوکمپ رونمایی فوتبالیست مشهور از خودروی لوکس و گران قیمتش (عکس) عکس/ مراسم جشن پیروزی بر داعش در بین‌الحرمین اعدام مزدور سرشناس اسرائیل توسط حماس +عکس مدارس کدام شهرها تعطیل است؟ بوندسلیگا مقصد بعدی ملی پوش هندبال پاسخ به شایعات تلگرامی درباره پارازیت و بارندگی رهایی گروگان میلیاردی در مشهد ردیابی 8 نوع سرطان با آزمایش خون ممکن شد دیالوگ تکراری آنکارا و بروکسل داعش، باعث آوارگی 1.3 میلیون کودک عراقی شد خبرگزاری فرانسه: تعطیلی دولت فدرال آمریکا به دنبال شکست در تصویب طرح بودجه در مجلس سنا پاره شدن گلوی مردی که جلوی عطسه خود را گرفت بارش برف و باران در محورهای مواصلاتی غرب و مرکز کشور در خریدهای اینترنتی کلاه سرتان نرود زشت‌ترین سلبریتی‌های جهان اینفوگرافی؛ مرگبارترین بیماری‌های جهان انجام کار نیک غذای شادی‌آفرین روح مومن است وعده‌های روحانی روی هم تلنبار شد/ دولت پُر از وعده؛ از ریشه کن کردن فقر و حمایت از اشتغال روستائیان تا ممانعت از بازگشت تحریم‌ها +فیلم اراک/مهم‌ترین مشکل بیمارستان آیت‌الله خوانساری اراک تامین نیروی انسانی است پایان نیم فصل لیگ برتر گلف با قهرمانی ملی حفاری 2 هزار مددجوی بهزیستی پشت نوبت دریافت وام برف و کولاک 11 استان کشور را درنوردید مدارس شهرستان "قروه، بانه، بیجار، دیواندره و مریوان" در نوبت صبح تعطیل شد تصور تغییر موضع استکبار در برابر انقلاب ساده لوحی است | تبعیت از رهبری؛ عامل پایداری انقلاب مسئولان بجای فرافکنی به مشکلات معیشتی مردم برسند آیین بزرگداشت استاد ابراهیم پشت‌پناه برگزار شد/ هنرمندان پیشکسوت گنجینه‌های تکرارناپذیر فرهنگی هستند علل افزایش اجاره‌بهای مسکن چیست؟ معارضان سوری به عفرین رسیدند +عکس شرایط جدید بازنشستگی کارمندان دولت مشخص شد خاطرات یک مهندس دریانوردی از نفتکش سانچی
موسویان: خروج از برجام باعث افزایش بی‌اعتمادی بین‌المللی به آمریکا می‌شود فیلم/ «بدون تعارف» با دستفروش دیروز و میلیاردر امروز دیدار رئیسی با خانواده سرمهندس کشتی سانچی تمام خطوط ارتباطی شهرستان کوهدشت قطع شد آژیر قرمز در 96 سد کشور به صدا درآمد سرمربی جدید تراکتورسازی وارد ایران شد بازی فولاد و پیکان به تعویق افتاد برگزاری مراسم اولین سالگرد شهادت آتش نشانان حادثه پلاسکو زمان اعلام اسامی 20 هزار واجد شرایط کسرخدمت‌های جدید سربازی تولید قهوه از گیاه کاسنی با خواص درمانی بخش خبری 20: 30 مورخ 29 دی ماه 96 + فیلم مدارس 16 شهر خوزستان فردا تعطیل است اولین سالگرد آتش نشانان حادثه پلاسکو علت استعفای فرماندار دزفول چه بود؟ /عکس فوت 2 سرنشین خودرو در حادثه تصادف موته- گلپایگان چرا بازی فولاد و پیکان لغو شد؟ کاهش نرخ ارز طی دو ماه آینده زمان انتقال پیکر 3 جانباخته حادثه سانچی به کشور مدارس 16 شهر خوزستان فردا تعطیل است فرماندار دزفول پس از تقلب امتحانی مجبور به استعفا شد پیام احساسی طارمی برای هواداران پرسپولیس+عکس ظاهر شدن چهار لکه نفتی در اطراف نفتکش غرق شده ایرانی مراسم اولین سالگرد شهدای آتش نشان پلاسکودربهشت زهرا (س) برگزار شد جنگ ترکیه علیه عفرین آغاز شد جنجالی‌ترین صحنه بازی استقلال؛ پنالتی بود یا نبود؟! (عکس) مدارس 16 شهر خوزستان فردا تعطیل است/ آماده‌باش به مراکز درمانی و خدماتی سرلشکر صفوی: حداکثر 12 درصد درآمد ناخالص داخلی خود را در جنگ تحمیلی هزینه کردیم عکس/ دیدار رئیسی با خانواده سرمهندس جانباخته سانچی در لایحه جدید دولت حقوق کارمندان چقدر افزایش دارد؟ محمد موسوی مهمان «دورهمی» می‌شود افزایش 20 تا 50 درصدی حقوق کارمندان در لایحه جدید دولت پلیس: متهمی که در اقلید به یک مامور ناجا تیراندازی کرده بود، خودکشی کرد تقی روحانی، پیشکسوت وزنه برداری درگذشت مدارس 16 شهر خوزستان فردا تعطیل است ناجا: 20 هزار نفر دیگر می‌توانند از کسرخدمت بهره‌مند شوند / اسامی این افراد طی یکی دو هفته آینده اعلام می‌شود ساغلام بمحض پیاده شدن ازهواپیما، میل به نمازجمعه داشت! حرف‌های اخیر دشمن از دلسوزی نیست؛ فتنه جدید است/ پرچم آمریکا و رژیم صهیونیستی را پایین خواهیم کشید دیدبان حقوق بشر نقض حقوق بشر در عربستان سعودی را محکوم کرد مدارس 15 شهر خوزستان شنبه تعطیل است وزیر خارجه روسیه: برجام هنوز نمرده است/ مسکو با ایران و ترکیه برای منطقه کاهش تنش در ادلب تلاش می‌کند خبر خوش برای فرهنگیان/افزایش حقوق معلمان در سال 97 زمان اعلام اسامی 20 هزار واجد شرایط کسرخدمت‌های جدید سربازی واشنگتن: عملیات نظامی ترکیه در شمال سوریه منجر به بی‌ثباتی خواهد شد توصیه مهم درباره رجیستر کردن گوشی‌های چند سیم کارت/ فعال سازی ناصحیح دریافت خدمات را مختل می‌کند عناوین روزنامه‌های ورزشی 30 دی 96/ نعمتی ناجی برانکو +تصاویر تولیت آستان قدس با خانواده سرمهندس کشتی "سانچی" دیدار کرد مدیرعامل سپاهان استعفا کرد سفر جابری انصاری به روسیه/ رایزنی امروز با بوگدانف/ شرکت در نشست با همتایان روس و ترکیه‌ای در سوچی تصویری از حضور سرمربی ترکیه‌ای تراکتور سازی در نماز جمعه دیدار حجت‌الاسلام والمسلمین رئیسی با خانواده سرمهندس کشتی سانچی

تمام فرآیند جمع آوری اخبار به صورت خودکار انجام می گیرد. مسئولیت صحت محتوای این خبر بر عهده خبرگزاری منبع و منتشر کننده آن است.با این وجود در صورتی که به محتوای این خبر اعتراض دارید می توانید از طریقاین لینک ما را مطلع کنید.
message
near_me