تمام فرآیند جمع آوری اخبار به صورت خودکار انجام می گیرد. مسئولیت صحت محتوای این خبر بر عهده خبرگزاری منبع و منتشر کننده آن است.با این وجود در صورتی که به محتوای این خبر اعتراض دارید می توانید از طریقاین لینکما را مطلع کنید.
دسته:دسته بندی نشده
کد خبر:17538882
۱۳۹۷/۰۴/۱۹ ۲۲:۴۵

یاد محله نمدمال‌ها بخیر

یاد محله نمدمال‌ها بخیر


محمد مطلق
گزارش نویس
«اون زمان بگذشت بابا! اون زمان که محله نمدمالا برو بیایی داشت. اینجا همه یا نمدمال بیدن یا کلامال، گیوه دوز و جل دوز و آ تختکش، آهنگر و مسگر و نجارم بیدن تک و توک. عصری که می‌شد، آب و جارو می‌زدن، کتریای گَل دیفار پر آب جوش با چوغ چایی درست می‌کردن، آخ که چه صفایی داشت. پاک از اون ته دلُم می‌گما بابا! اون زمان بگذشت؛ شب که می‌شد، کاسبای محل که خونه می‌رفتن، یه لامپا بید یا نفت نداشت یا فتیله. یه چرخ چاه بید و هرکی کلکی خودش رو آتیش می‌زد. نه پول برق بید نه پول آب. پاییز که می‌شد، کرسی می‌هشتن تو حیاط، پنجاه تا استنبولی دود می‌رفت هوا. تو یه خونه 40 تا بچه بید. خوراکشون یا عدسی بید یا سیرابی اما مهر و محبت زیاد بید بابا. همه تو حیاط، نمد مالش می‌دادن و کلاه. ننه مون با چوغه لباس می‌شست. یا صابون خشتی بید یا گِل و کتیرا. مثل حالا نبید که آقا بره حموم نرم‌کننده بماله و فرق وا کنِد. اون زمان بگذشت بابا!»
محمود رفیعیان تنها گیوه دوز شهرکرد چنان با حسرتی عمیق، فلکه نمدمال‌های شهرکرد را توصیف می‌کند که لحظه‌ای خودم را در 50 – 40 سال پیش این محله حس می‌کنم، که همه ساکنانش یا در خانه یا در مغازه، نمدمالی و کلاه مالی می‌کردند. گیوه دوزها هم بودند البته؛ عده‌ای رویه را با قلاب می‌بافتند، عده‌ای برایش با کرباس و متقال زیره درست می‌کردند، عده‌ای تختکشی و آخر سر هم دوزنده‌ها که کار را تمام می‌کردند. اما حالا از آن همه، تنها دوزنده‌ای مانده که زیره و رویه را آماده از اصفهان می‌خرد و در میدان فردوسی یا محله قدیم نمدمال‌ها به هم می‌دوزد. زیره‌های پلاستیکی را 150 هزار و «ملکی» یا همان زیره‌های کرباس و متقال را 300 هزار تومان می‌فروشد.
محمدرضا طاهرپور کارشناس صنایع دستی در مورد محله نمدمالان شهرکرد و نحوه تغییر آن، این طور توضیح می‌دهد: «خیلی از این کارگاه‌ها از بین رفتند و آنهایی که ماندند به خاطر اضافه شدن دستگاه‌های پر سر و صدا مجبور شدند جا به جا شوند.» به گفته وی ،هنوز در شهرکرد حدود 30 کارگاه نمدمالی سرپا مانده است. یکی از کارگاه‌های سرپا مانده در محله نمدمال‌ها که بدون دستگاه و با همان شیوه قدیمی مالش نمد با دست و ساعد کار می‌کند، کارگاه نادر امینیان دهکردی است؛ جوانی که هنوز جواز کسب پدربزرگش را بر دیوار کارگاه دارد: «رضا امینیان مجاز است یک باب مغازه در تصدی خودش داشته باشد.» تاریخ جواز به 55 سال پیش برمی گردد. زمانی که نمد پرکاربرد بود؛ خانه‌ها زیرمنقلی و روکرسی و پادری می‌خواستند و چوپانان کولجه یا کوله و شنلی که بتوانند بی‌هراس از سرما یا دندان تیز خرس در کوهستان بخوابند.
نادر هنوز هم شنل درست می‌کند. بعضی از شنل‌ها آستین ندارد اما طوری تا خورده‌اند که آستین دار به نظر برسند: «هم جلوی نفوذ سرما را می‌گیرد هم گرما. زمستان از کیسه خواب هم گرم‌تر است. می‌شود با این شنل نمدی شب تا صبح توی برف خوابید. به آستین دارها کپَنَک می‌گوییم. بعضی هم کوتاهش را دوست دارند.» یک شنل آستین دار از «اشگل» آویزان است. خوب که نگاه می‌کنم می‌بینم سرآستین جایی برای بیرون آوردن دست ندارد. با خودم می‌گویم چوپان با این شنل چطور چوب دستش می‌گیرد؟ راستش را بخواهید شنل نمد، آنقدر سنگین هست که نشود از رخت آویز آویزان کرد. برای همین آویز مخصوصی هم دارد که با چوب و چرم درست می‌کنند و به آن اشگل می‌گویند. طاهرپور می‌گوید: «نه گلوله از شنل نمدی رد می‌شود و نه دندان خرس.» نکته جالب‌تر اینکه نمد را چون با صابون می‌مالند، هرگز آن را نمی‌شویند چون نرم می‌شود مخصوصاً شنل که دیگر به تن چوپان بیچاره زار می‌زند، اما اگر کیف یا یک تکه پادری نمدی دارید و با نرم شدنش مشکلی ندارید می‌توانید تمیز شست و شویش دهید.
خب اشگل را که یاد گرفتید، یکی دیگر از ابزار مربوط به این شغل «پنجه» است که با آن پشم را پخش می‌کنند. چیزی شبیه دست با 6 انگشت. می‌گویم اینکه 6 انگشت دارد چرا اسمش را گذاشته‌اید پنجه؟ نادر می‌خندد و می‌گوید تا حالا به این موضوع فکر نکرده. او هر شنل را 350 هزار تومان می‌فروشد و اگر کسی 3 گونی پشم خوب برایش بیاورد و
50هزار تومان هم بالایش بدهد، حاضر است یک شنل دلخواه برایش درست کند یا هرکدام را که پسندیده، بردارد.
نمدمال‌های شهرکرد، کارهای معمولی را با پشم محلی و کارهای فانتزی را با پشم وارداتی مرینوس درست می‌کنند. اما نکته مهم اینکه کلاه مال‌ها نه با پشم بلکه با کرک بز، کلاه درست می‌کنند که تعداد آنها هم کم شده و حالا در خیابان فردوسی یکی دو کلاه مال بیشتر نمی‌شود پیدا کرد. یکی از آنها مهدی شیخ شاهرخ پیرمرد 75 ساله‌ای است که هنوز هم در میان ایلات و عشایر دور و بر کلاه او ارج و قربی دارد: «من و بهزاد مانده‌ایم. بهزاد هم یک روز هست یک روز نیست.» شیخ شاهرخ با کیسه حمام سیاهی که رنگ کلاه را به خود گرفته، دارد پرداخت می‌دهد. تابه و چراغش هم سیاه است. تابه، برعکس ساجی که قدیم روی آن نان می‌پختند، گود است اما از اینکه بگذریم، در نگاه اول آدم را یاد همان ساج‌های آهنی می‌اندازد که از زیر گرم  و آماده می‌شد برای پخت نان. کلاه مال کرک را در تابه گرم می‌کند و صابون به خوردش می‌دهد تا وقتی که فرم گرفت بعد قالب می‌کند که معمولاً کله‌ای از چوب گردوست. شیخ شاهرخ به قالب بزرگی اشاره می‌کند و می‌گوید: «دیگر کله از این بزرگتر نداریم.» کله‌ها آنقدر کلاه به سر گذاشته‌اند که انگار چیزی انسانی در آنها باقی مانده است. آنها در قفسه اوستا شیخ شاهرخ به قطار ایستاده‌اند و به گفت‌و‌گوی ما گوش می‌دهند:
«هر طایفه‌ای یک جور کلاه را می‌پسندد. بازفتی‌ها کلاه کوتاه و مشکی، نجف آبادی‌ها یک جور، کوهرنگی‌ها یک جور. بعضی‌ها سفید، بعضی قهوه‌ای و بعضی سیاه. هر طایفه‌ای کلاه خودش را دارد.»
می خواهم به یکی از کارگاه‌هایی که با دستگاه کار می‌کنند هم سری زده باشم. کارگاه حبیب‌الله احمدپور در شهرک صنعتی نیمه تعطیل شهرکرد. او حدود 70 سال سن دارد و خیلی دیر به این شغل روی آورده یعنی از 50 سالگی اما نمدمالی در شهرکرد چیزی نیست که آموزش پیچیده‌ای نیاز داشته باشد. آنها اگر از بچگی و در خانه هم این صنعت را ندیده باشند، حتماً دور و بر خود آدم‌های زیادی را دیده‌اند که نمدمالی می‌کنند.
دستگاهی که از آن حرف می‌زنند درواقع کاری نمی‌کند جز کوبیدن نمد که آن هم لااقل باید 20 بار خاموش کرد، عیب کار را گرفت و دوباره لای دو لبه آهن گذاشت تا کوبیده شود. با اوستا حبیب‌الله حرف می‌زنم اما همچنان نگران دو پسر او هستم که یکسره دستشان را لای دستگاه فرو می‌کنند تا قبل از کوبش بعدی، لوله نمد را سرجای درستش بگذارند: «از پشم محلی روکش صندلی و کمربند طبی و این چیزها می‌سازیم و از مرینوس هم نمد کیف و کفش. قبلاً که محله نمدمال‌ها بودیم خیلی سفارش می‌گرفتیم ولی الان کم شده. اگر کسی بود که این روکش‌های صندلی را رد کند خارج خوب بود. خارج خریدار دارد ولی کسی نیست رد کند.» روکش نمد حتی جلوی آفتاب هم نمی‌گذارد صندلی داغ شود و در فصل سرد هم بدن راننده را گرم نگه می‌دارد.
وحید پسر حبیب‌الله دو سال بیشتر نیست که وارد این شغل شده اما خلاقیتش زبانزد است. او با الهام از پنجره‌های ارسی، زیراندازهایی ساخته که تنه به تنه فرش می‌زند. حتی یاد گرفته نمد را لایه لایه روی هم بگذارد و طرح را به شکل سه بعدی درآورد. در بازارچه صنایع دستی شهرکرد، کیف و کفش‌های نمدی، کلاه مکزیکی‌ها رنگ به رنگ نمدی و زیراندازها و پادری های نمدی چنان چشم نوازی می‌کنند که حد ندارد. اینجا می‌شود کار را تمام شده دید؛ باب سلیقه مشکل‌پسندها و به شکل باورنکردنی امروزی. با نمد چه چیزها که نمی‌شود ساخت؛ کوله و شنلی برای چوپان، کمربندی برای بیمار، روکشی برای صندلی، کلاهی برای شالیکار، کفشی برای میهمانی و فرشی برای تزئین خانه زوج امروزی.
این خبر را به اشتراک بگذارید


«مافیای گندم» تکذیب شد مکرون تحت فشار رفتار خشونت آمیز محافظش قرار گرفت ملت ایران برای پیروزشدن در جنگ اقتصادی اسیر تبلیغات شرق و غرب نشوند رهبر انقلاب: دولت در چشم مردم یک گروه توانا و کارآمد باشد/همانند تیم ایران مقابل اسپانیا باشید افزایش دمای هوا در بیشتر مناطق کشور عکس/ زندگی سخت جنگ‌زدگان یمنی‌ شهنازی: بازدید از اردوهای تیم‌های اعزامی به مسابقات آسیای ادامه خواهد داشت/ سهمیه پاراگلایدر بعید است افزایش پیدا کند صعود دو نماینده ایران به فینال کاراته دانشجویان جهان نارنجی وفادار قراردادش را تمدید کرد (عکس) صعود 3 سابریست ایران به جدول 64 نفره طرح سناتور آمریکایی برای تحریم برخی مقام‌های ایران بازیکن تیم ملی ایرلند به تراکتورسازی پیوست زمان و مکان مراسم ختم پدر وحید حقانیان عقب‌نشینی نتانیاهو از سخنانش درباره مجاب کردن ترامپ سودان و مصر بر ضرورت حل اختلافات تاکید کردند عملیات اجرایی زمین چمن مصنوعی آستارا آغاز شد خاموش کردن آتش هورالعظیم در خاک عراق آغاز شد سینما و هنر کیارستمی مخاطبانش را در گیلان فراخواند افزایش تولید نفت در میدان یاران شمالی کلید خورد جرم و جنایت در انگلیس همچنان رکورد می‌زند سفر هیات آمریکایی به ترکیه برای مذاکره درباره ایران دستور ترامپ برای دعوت پوتین به واشنگتن ظریف خواستار خروج اروپا از سایه آمریکا شد درخواست آلمان از هند برای ادامه خرید نفت ایران فرماندهی مرکزی آمریکا: هیچ اطلاعی از توافق خروج نیروهای آمریکایی از سوریه ندارم دشمن از تفرقه میان مسلمانان سود می‌برد آیت‌الله مکارم شیرازی: جلوی گرانی لجام گسیخته گرفته شود بالن‌ها برای کنیا اینترنت فراهم می‌کنند یک دندانپزشک به ازای هر 2500 نفر جمعیت در کشور فعالیت می‌کند آخرین تحولات عراق: کشف انبار مهمات داعش/ اولویت‌های دولت آینده عراق از نگاه حکیم پستی که علی پروین در فضای مجازی درباره یک پرسپولیسی+عکس تهاتر بدهی‌ها معوقات بانکی را کاهش می‌دهد تاخیر 2 ماهه در پرداخت حقوق مستمری بگیران تامین اجتماعی گرمای عجیب با دمای بالای 50 درجه در راه خوزستان جزییات برنامه 5 میلیون دلاری کی‌روش برای آماده‌سازی تا جام ملت‌ها دلایل و درمان‌های لرز کردن مرز عاشقی در سیستان و بلوچستان میزبان زائران غیر ایرانی/ورود 1150 زائر پاکستانی از مرز میرجاوه کمبود ذخیره نیروگاهی و افزایش بیش از اندازه مصرف سبب بروز خاموشی‌ها می‌شود جشنواره «شیر بلال» در شهرستان سیمرغ از سیمرغ «پایتخت شیربلال» تا تاکید بر نظارت بیشتر از بازار تدارکات کشاورزان استقبال باشکوه مردم جزیره هرمز از پرچم حرم حضرت فاطمه معصومه (س) +تصاویر بازی با موش‌ها، ضجه کودک و زندگی در خانه‌ای نزدیک به ویرانی/تیر خلاصی که اعتیاد، برفقر خانواده‌ای در تویسرکان زد+فیلم برگزاری نمایش آبداران توسط گروه هنری فردا در پارک ورودی شهرلنده+تصاویر برخورد جدی با گران‌فروشان و سودجویان در آمل/ بازرسی مستمر 5 نهاد در بازار روحانی وعده رفع حصر را فراموش کرد تورم، در دوران احمدی‌نژاد بالا رفت درخواست آلمان از هند برای ادامه خرید نفت ایران افزایش تولید و اشتغال با ایجاد زنجیره ارزش رئیس‌جمهور سابق کره جنوبی به 8 سال حبس محکوم شد
من از ویکی شیعه خبر نداشتم/شبهه حالت تخریبی دارد شرکت‌های تسیا نخ نوین و رضا نخ مورد بازدید استاندار خراسان رضوی قرار گرفت. خودروی جدید شرکت سایپا رونمایی شد سیگار، عمر را کوتاه می‌کند قاتل دختر 10 ساله دشتستانی دستگیر شد / مادر مرتکب قتل شده یا ناپدری؟ همراه اول تنها روابط عمومی 8 ستاره سرآمدی ایران «ملک عبداللَّه» اولین پادشاه اردن هاشمی ترور شد استاندار خراسان شمالی در آیین اختتامیه سومین جشنواره موسیقی مقامی مطرح کرد: لزوم توجه وسعت در مفاهیم ارزشمند موسیقی مقامی خراسان شمالی بیمارستان 350 تخت‌خوابی شهید مفتح ورامین افتتاح می‌شود. رسمی؛ آنتونیو استوکس، مهاجم ایرلندی به تراکتورسازی تبریز پیوست پرداخت تسهیلات 200 میلیون ریالی اشتغال به مددجویان کمیته امداد روغن گران نمی‌شود تحصیل دانشجویان 85 کشور دنیا در دانشگاه‌های ایران افتخارآفرینی بانوان فارس در مسابقات قهرمانی هندبال امیدهای کشور مشارکت و همکاری 25 هزار تشکل غیر دولتی با سازمان بهزیستی در سطح کشور تماشاخانه هودی پر از خوابگرد شد با حضور 82/49 درصد سهامداران صورت‌های مالی بیمه آسیا به تصویب رسید سیاست موازنه مثبت یا منفی؟ معاون هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی خبر داد: ضرورت برنامه ریزی برای شناساندن جایگاه موسیقی مقامی خراسان شمالی دمای هوای تهران 40 درجه می‌شود 5 مصدوم در پی تصادف 2 موتور سیکلت کشف بیش از 170 هزار نخ سیگار قاچاق در قزوین جزئیات کشف 5 تن مواد افیونی در استان البرز نجات کودک 4 ساله پس از غرق شدگی از کام مرگ پایان 6 سال رابطه عاشقانه زوج معروف هالیوود لیست کالاهای ممنوعه برای حجاج اعلام شد پزشکان سرشناس تمایلی به بیمه‌شدن ویزیت ندارند پای دلار 7500 تومانی به نیما باز شد حمله پهپادهای یمنی به نشست فرماندهان مزدوران سعودی در مارب درخواست 13 میلیاردی تیام از استقلال سردار وحید حقانیان عزادار پدر شد آغاز طرح پیشگیری از معلولیت در خانواده‌های دارای دو فرزند معلول در میبد فعالیت 9 کمپ ترک اعتیاد در اردبیل واریز 1800 تومان از هر دلار دولتی در جیب عده‌ای خاص! ورود 10 دستگاه اتوبوس به حومه قنیطره برای انتقال تروریست‌های مسلح آغاز عملیات اجرایی آبشیرینکن 35000 متر مکعبی بوشهر در هفته دولت یک فروند هواپیمای f14 در پایگاه شهید بابایی بازآماد شد همراه اول تنها روابط عمومی 8 ستاره سرآمدی ایران استقبال از 41 اتوبوس حامل شهروندان محاصره‌شده الفوعه و کفریا در حومه حلب/پهپادهای ایرانی مسئولیت حفاظت و تأمین امنیت اتوبوس‌ها را دارند+تصا سیل در «رمشک» 2 میلیارد تومان خسارت وارد کرده است طی سه ماهه اول 97 تعریف جدیدی از اقتدار برنده جایزه ادبی «آرتور سی. کلارک» معرفی شد زندگی 7 هزار معلول تهرانی با مشکلات معیشتی/ وجود 2841 نفر مجهول‌الهویه تاکید نماینده سبزوار درمجلس و تکذیب مدیرعامل شرکت غله منطقه 5 کشور «ملک عبداللَّه» اولین پادشاه اردن هاشمی ترور شد نود و سومین جلسه شورای فرهنگ عمومی استان زنجان/ سفر قریب الوقوع وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به استان زنجان برنامه قطع برق تهران در روزهای پنجشنبه و شنبه بوئینگ 18 میلیارد دلار تیتانیوم از روسیه خریداری می‌کند جزئیات تازه از اقدامات «س. ح» / زورگیری، تعرض و اخاذی شاهکارهای آقای خواننده پاپ+تصاویر

تمام فرآیند جمع آوری اخبار به صورت خودکار انجام می گیرد. مسئولیت صحت محتوای این خبر بر عهده خبرگزاری منبع و منتشر کننده آن است.با این وجود در صورتی که به محتوای این خبر اعتراض دارید می توانید از طریقاین لینک ما را مطلع کنید.
message
near_me