تمام فرآیند جمع آوری اخبار به صورت خودکار انجام می گیرد. مسئولیت صحت محتوای این خبر بر عهده خبرگزاری منبع و منتشر کننده آن است.با این وجود در صورتی که به محتوای این خبر اعتراض دارید می توانید از طریقاین لینکما را مطلع کنید.
منبع:حوزه
دسته:سیاسی-فرهنگی-استان ها-مذهبی()
کد خبر:17584909
۱۳۹۷/۰۴/۲۲ ۰۷:۲۲

چگونه قلب و دل روشن و پاک داشته باشیم؟

حوزه/ یکی از عوامل مهم قساوت قلب که بسی جانکاه است، آمال و آرزوهای دنیوی است. البته باید توجه داشت که هر آرزوئی زشت و مذموم نیست. آن آرزوئی مذموم است که از تعلقات مادی و دنیوی ریشه بگیرد، چنین آرزوهائی عامل قساوت قلب محسوب می‌شوند.

به گزارش خبرگزاری «حوزه»، تربیت اسلامی از توصیه های بزرگان دین برای مسلمانان است که در شماره های گوناگون، بخش های مختلفی را تقدیم حضور مخاطبان گرامی خواهیم کرد.

* روشنی و پاکی دل

- سؤال

در مورد روشني و پاكي دل توضيح دهيد؟

- پاسخ

معادل «قلب» در فارسي همان لفظ «دل» است كه در نظم و نثر فراوان به كار برده مي‌شود؛ مثلاً وقتي مي‌گويند: «دلت را پاك كن»، «دل نوراني داشته باش» و ... در همة موارد مراد همان چيزي است كه در عربي به آن «قلب» يا «فؤاد» گفته مي‌شود.[1]

قلب در قرآن از موقعيت بسيار ممتازي برخوردار مي ‌باشد و اكثر كارهاي نفساني به او نسبت داده شده است، از قبيل: ايمان، كفر، نفاق، تعقل، فهم، قبول حق و عدم قبول آن، هدايت، ضلالت، آرامش و ... .[2]بالاتر از اين، مقام قلب در قرآن آن‌چنان عالي است كه آنجا كه سخن از وحي ـ يعني ارتباط انسان با خدا ـ به ميان مي‌آيد قلب ذكر مي‌شود. خدا در قرآن به پيامبر مي‌فرمايد: «روح الامين (جبرئيل) قرآن را بر قلب تو نازل كرد تا از بيم‌دهندگان باشي».[3]

بنابراين مي ‌توان گفت حيات، بستگي به قلب و روح دارد، اوست كه بدن را اداره مي‌‌ كند، تمام اعضاء و جوارح مسخر او هستند، و همة اعمال و حركات از قلب سرچشمه مي‌گيرد. پس مي‌توان گفت كه سعادت و شقاوت انسان به چگونگي قلب او بستگي دارد.

از قرآن و احاديث استفاده مي‌شود، همچنانكه بدن انسان گاهي سالم است و گاهي بيمار، قلب او هم گاهي سالم است و گاهي بيمار، خدا در قرآن كريم مي‌فرمايند: «روزي كه مال و اولاد براي انسان سود ندارند مگر كسي كه با قلب سالم به سوي خدا رجوع كند».[4] چنانكه ملاحظه نموديد در اين آيه و آيات ديگر سلامت به قلب نسبت داده شده و حتي سعادت اخروي انسان را منوط به اين مي‌دانند كه با قلبي سالم و خاشع به سوي خدا بازگردد.

با كنار هم قرار دادن آيات و روايات مربوط به قلب مي‌توان اين‌گونه نتيجه گرفت كه معصومين قلب را به سه دسته تقسيم نموده‌اند:

1. قلب كافر: قلبي است كه از فطرت اصلي خود منحرف شده و به عالم بالا نمي‌نگرد بلكه فقط به امور دنيا مي‌نگرد. به همين جهت خدا و جهان آخرت را مشاهده نمي‌كند. چنين قلبي نور ايمان در آن نمي‌تابد و يكسره تاريك است.

2. قلب مؤمن كامل: درب قلب مؤمن به سوي عالم بالا و جهان غيب مفتوح است. چراغ ايمان در آن روشن شده و هيچگاه خاموش نخواهد شد. در چنين قلبي جز خدا و فرشتگان مقرب الهي كسي و چيزي جاي ندارد و يك‌پارچه نور و سرور و شوق و صفاست.

3. قلب مؤمني كه گاهي هم به گناه آلوده مي‌شود. قلب چنين فردي تاريك و مسدود نيست، بلكه به وسيلة نور ايمان روشن شده و براي دريافت كمال و افاضات الهي مفتوح مي‌باشد. ليكن در اثر گناه، نقطه سياهي در آن به وجود آمده و بدين وسيله شيطان در آن راه يافته است. در چنين قلبي هم فرشتگان راه دارند و هم شياطين. فرشته از دريچة ايمان وارد مي‌شود و او را دعوت به خير مي‌كند و شيطان از نقطة سياه نفوذ مي‌كند و او را دعوت به بدي مي‌كند. اينان همواره در حال نزاع و جدال هستند، و زندگي باطني و سرنوشت اخروي انسان هم بستگي به نتيجة اين جدال دارد و از همين روست كه جهاد با نفس هم ضرورت پيدا مي‌كند.[5]

حضرت علي  ـ عليه السّلام ـ در وصيت‌نامة خويش به فرزندش امام حسن مجتبي  ـ عليه السّلام ـ مي‌فرمايند: «ذَكِ قَلبَكَ بالأَدبُ كَما تُذَكي النارُ بِالحُطَبِ»[6] ـ دل خود را با ادب پاك و روشن بدار، چنانكه آتش را با هيزم برافروخته نگه مي‌دارند. در اين كلام قلب انسان به آتشي تشبيه شده است كه اگر آن را رها كنند خاموش مي‌شود. و اگر هيزم بياورند و در آن آتش بيندازند، افروخته مي‌شود، همانگونه كه آتش، فروزش و روشني را با خود دارد و جهت استمرار اين حالت به هيزم احتياج دارد، دل آدمي نيز به كمك ادب، روشني و فروزش پيدا مي‌كند و قوي مي‌گردد. آتش با هيزم برافروخته مي‌ماند و دل، با ادب، منظور از ادب هم چيزهائي است كه باعث حُسن رفتار انسان مي‌شود يعني به آنچه آدمي جهت حُسن و زيبائي رفتارش مي‌آموزد ادب اطلاق مي‌شود.

از اين كلام علي  ـ عليه السّلام ـ چند نكته را مي‌توان برداشت كرد:

1ـ قلب و دل قوه‌اي است در درون انسان كه براي افروختن، روشن شدن، گرمي دادن و نور بخشيدن آمادگي دارد؛ ولي اين كارها خود به خود انجام نمي‌گيرد و احتياج به نيرو و تغذيه دارد. همان‌طور كه بدن ـ به خصوص در سنين طفوليت و جواني ـ آمادگي رشد دارد، ولي خود به خود رشد نمي‌كند و احتياج به تغذيه دارد تا رشد نمايد، قلب هم آمادگي درك حقايق و ابراز احساسات و عواطف را دارد، ولي بايد تغذيه شود و غذاي سالم به آن برسد. از اين رو بايد  انرژي لازم را براي قلب تأمين كرد چون بدون داشتن منبع انرژي خاموش خواهد شد.

2ـ نكتة ديگري كه از اين كلام نوراني حضرت علي  ـ عليه السّلام ـ استفاده مي‌شود اين است كه اگر مي‌خواهيم آتش دل هميشه روشن و آماده پذيرش حقائق و اظهار عواطف باشد بايد به كمك چيزي كه قابليت و توان انرژي زايي دارد، انرژي قلب تأمين گردد. هر چيزي نمي‌تواند تأمين‌كننده انرژي قلب باشد، همانگونه كه اگر آب يا سنگ در آتش بريزيم، در اشتعال آن هيچ تأثيري ندارد. اگر چيزي را در قلب قرار دهيم كه به جاي شعله‌ور سازي، آن را خاموش و نابود مي‌سازد، نبايد انتظار فعاليت از آن داشت. اين چنين نيست كه هر چه به دل وارد مي‌شود به نفع دل باشد و هر معلوماتي كه به دل عرضه كنيم موجب تقويت احساسات و باعث رشد و كمال دل شود. چه بسا تغذيه اگر از مواد مسموم باشد موجب فساد و نابودي قلب مي‌گردد و يا فعاليت آن را كند مي‌نمايد. پس بايد قلب را به چيزي تغذيه نمود كه با كمال و تعالي آن تناسب دارد و موجب رشد آن مي‌شود.

3. نكتة ديگري كه از اين فراز وصيت‌نامه استفاده مي‌شود اين است كه قلب به عنوان مركز ادراك و احساس، به تغذيه دمادم احتياج دارد. گاهي ما گمان مي‌كنيم وقتي مطلبي را فهميديم و به آن عالم شديم ديگر بارمان را بسته‌ايم. در صورتي كه اين طور نيست. همانطور كه براي ايجاد روشنائي بايد مواد سوختي و انرژي لازم را تأمين نمود تا خاموش نشود و فعاليت آن مستمر باشد. قلب آدمي نيز همين‌طور است و نيازمند تأمين مدام انرژي است. با يك بار دانستن و برهان اقامه نمودن، كار تمام نمي‌شود، توجه به يك مطلب فقط تا مدتي، كم يا زياد، مي‌تواند اثر داشته باشد. از همين رو بايد از آن مراقبت كرده رشد داده و تغذيه نمود والّا خاموش مي‌شود و اثرش از بين مي‌رود.

اگر مي‌خواهيم دلمان برافروخته و روشن باشد، رشد كند و به حقايق نزديك‌تر شود، بايد تغذيه و بهداشت دل پيوسته ادامه يابد و افكار صحيح به آن عرضه و افكار مسموم از آن دور گردد. در اين ميان آنچه مايه حيات دل است و دل را زنده نگه مي‌دارد و موجب رشد قلب مي‌شود و به برافروختگي نور قلب مي‌افزايد، ادب است. ادب، معارف صحيح و احساسات الهي و پاك را برمي‌انگيزاند و باعث مصونيت دل از آفاتي هم‌چون غفلت، گناه و ضعف معرفت مي‌شود و آن را از افكار غلط، اوهام و شبهات دور نگه مي‌دارد. همان‌طور كه غذاي سالم موجب رشد بدن و غذاهاي مسموم موجب ضعف آن مي‌شوند و گاهي هم منجر به مرگ آن مي‌گردند، دل نيز اگر از غذاهاي سالم، علوم و معارف حق، بهره‌مند گردد، رشد مي‌كند و اگر از اينها محروم بماند و با شبهات و اوهام و افكار مغالطه‌آميز تغذيه گردد، ايمانش را از دست مي‌دهد و پس از مدتي فاسد مي‌شود. پس دل خويش را به وسيلة ادب و آموزه‌هاي صحيح و مؤثر در حُسن رفتار، روشن نما و برافروز؛ آن چنانكه آتش به وسيلة هيزم برافروخته مي‌شود.[7]

در پايان بايد گفت كه شناخت عوامل قساوت قلب، منجر به دوري انسان‌ها از آنها مي‌شود و با خالي شدن دل از اين عوامل، نور پاكي و روشنائي بر آن وارد مي‌شود به همين خاطر به بعضي از عواملي كه باعث تيرگي و قساوت قلب مي‌شوند اشاره‌اي گذرا مي‌كنيم:

1. يكي از عوامل مهم قساوت قلب كه بسي جانكاه است، آمال و آرزوهاي دنيوي است. البته بايد توجه داشت كه هر آرزوئي زشت و مذموم نيست. آن آرزوئي مذموم است كه از تعلقات مادي و دنيوي ريشه بگيرد، چنين آرزوهائي عامل قساوت قلب محسوب مي ‌شوند.

2. يكي ديگر از عوامل قساوت قلب فراموش كردن خداست. آنگاه كه انسان خدا و ياد خدا را در زندگي خويش فراموش مي‌كند، دلش سخت مي‌شود و هنگامي‌كه دلي سخت شود، نه موعظه در آن اثر مي‌كند و نه استدلال و برهان او را رام مي‌كند.

حرص و طمع نيز باعث قساوت قلب است. پيامبر گرامي اسلام  ـ صلّي الله عليه و آله ـ مي‌فرمايند: «از طمع اجتناب ورزيد زيرا حرص و طمع، دل را آشفته و قسي كرده و مُهر بر آن مي‌زند».[8]

4. غذا و لقمة حرام نيز باعث قساوت قلب مي‌شود. پيامبر اكرم ـ صلّي الله عليه و آله ـ به علي  ـ عليه السّلام ـ مي‌فرمايد: «اي علي لقمة حرام، دل را سياه مي‌كند.»[9]

5. غفلت نيز از جمله عواملي است كه باعث قساوت قلب مي‌شود.

6. پُرخوري، شنيدن لهويات، زياده‌گويي، قطع رحم، دنياخواهي، ترك عبادت و ... از ديگر عواملي است كه در روايات، آنها را باعث قساوت قلب پنداشته‌اند.

در آخر بايد گفت، دلي پاك و نوراني است كه اين عوامل را نداشته باشد و اين تنها به صرف گفتار نيست كه «دلت پاك باشد» بلكه در عمل هم بايد اثبات كني كه «دلت پاك است».

 

معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:

1. پند جاويد. محمّد تقي مصباح يزدي. ج2. انتشارات مؤسسة امام خميني  ـ رحمة الله عليه ـ.

2. حكمت‌ها و اندرزها. مرتضي مطهّري. انتشارات صدرا.

3. خودشناسي در تربيت اسلامي. سيد يوسف ابراهيميان آملي. ج2. چ1. آمل: بي‌جا.

4. جوان و نيروي چهارم زندگي. محمّدرضا شرفي، انتشارات سروش.

5. خودسازي (تزكيه و تهذيب نفس). ابراهيم اميني. قم: انتشارات شفق، 1372.

 

پي نوشت ها:

[1] . مصباح يزدي. محمّد تقي، پند جاويد. قم: انتشارات مؤسسه امام خميني  ـ رحمة الله عليه ـ ، چاپ اول، 1380، ج2. ص86

[2] . اميني. ابراهيم. خودسازي (تزكيه و تهذيب نفس). قم، انتشارات شفق، چاپ دوم. 1372، ص 42

[3] . شعراء/194

[4] . شعراء/89

[5] . همان، خودسازي، ص 53

[6] . همان، پند جاويد، ج2، ص 85

[7] . پند جاويد. همان، ج2. ص 85 تا 90

[8] . ابراهيميان آملي، سيد يوسف، خود شناسي در تربيت اسلامي. آمل، چاپ اول، 1378، ج2. ص44

[9] . همان. ص44

منبع: مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات حوزه علمیه قم

#قلب پاک #دل پاک #تربیت اسلامی #حوزه
این خبر را به اشتراک بگذارید
related-image related-image related-image


سیرالعباد سنایی و کمال‌نامه خواجو آثار برتر یازدهمین جشنواره کتاب سال رضوی معرفی شدند سرمربی کرواسی پیشنهاد خیره‌کننده ایران را رد کرد! میدان دادن به بخش خصوصی راهکار تولید فناوری از پژوهش‌های کاربردی فیلم/ حجم مبادلات ایران و ترکیه به چه میزان است؟ عکس: لامبورگینی طلایی! انتقال مصدومین زلزله کرمانشاه به مراکز درمانی لرستان لرزید؛ خسارتی گزارش نشده است مودریچ رونالدوی جدید رئال شد! ویزای کار مربی استقلال دردسرساز شد کجا و چگونه خسارت ناشی از قطع برق را بگیریم؟ زلزله کرمانشاه چند مصدوم در ثلاث باباجانی بجا گذاشت اعزام تیم‌های ارزیاب به منطقه احساس زلزله در استان‌های همجوار توضیحات وزیر کشور درباره مشکلات مربوط به امنیت داخلی و خارجی کشور چرا رئال به جذب هازارد اصرار دارد؟ مرگ دو جوان در رودخانه‌های ارمند و دوپلان معارفه مدیر کل تعزیرات حکومتی خراسان جنوبی همدان لرزید حضور لاریجانی در نشست کمیسیون اجتماعی درخشش رزمی کار زنجانی در مسابقات قهرمانی کشور جوجیتسو زخمی شدن یک نامزد انتخابات پاکستان در حمله انتحاری مواضع مزدوران سعودی در ضالع یمن هدف قرار گرفت لرزش کوهدشت از زمین لرزه همسایه تونی بلر حقوق‌بگیر ولیعهد عربستان شد معاونان آخوندی از مسکن مهر بازدید کرد ترامپ نسخه دوم شیطان است پشت پرده افزایش قیمت دو خارجی استقلال یادمان شهدای همدان در قراویز احداث شود توانمندسازی زنان سرپرست خانوار در مناطق حاشیه‌نشین استان گلستان‌ 2800 شغل از ابتدای امسال در استان گلستان ایجاد شده است بنای یادبود 70 سال تاریخچه پورشه؛ جذاب‌ترین نماد گودوود 2018 گرمای هوا تغییر ساعت کاری ادارات مازندران را ماندگار کرد بارشهای رگباری نیمه شمالی خراسان رضوی را فرا می‌گیرد بازرسی از مجتمع‌های آبی مشهد آغاز شد 51 پروانه استاندارد در خراسان رضوی باطل شد مشکلات اقتصادی کشور متأثر از جنگ روانی دشمنان است فروپاشی صفوف گروه‌های تروریستی و پیشروی سریع ارتش در جنوب جهانبخش رکورد هلندی‌ها را جا به جا می‌کند خواص شگفت انگیز هلو در درمان بیماری‌ها شکایت مادر از فرزندان طمعکار برای مطالبه مهریه! کاهش 99 درصدی کشفیات قاچاق لوازم آرایشی اروپا باید برای تنها ماندن آماده شود مشکلات کامیون‌داران برخوار زیر ذره‌بین مسئولان/ لزوم همکاری شبکه بهداشت برای صدور کارت هوشمند رانندگان آیت‌الله حسینی‌بوشهری: کمیته امداد زمینه اشتغال روستاییان در روستاها را فراهم کند سرقت‌های به عنف و خشن در گلستان کاهش یافت دومین شماره نشریه "اقرأ" منتشر شد 10 تا 12 درصد محوطه بنادر دراشغال کالاهای متروکه است درباره آقای نخست‌وزیر چه بخوانیم دشمنی ترامپ با رسانه‌ها فرصتی برای دیپلماسی ایرانی ساعت کاری ادارات مازندران یکماه تغییر کرد
کودک‌ربایی در تهران برای 10 میلیون تومان! تعقیب قضایی عاملان شهادت 11 رزمنده سپاه تصاویر/ تشییع پیکرهای 11 شهید عملیات تروریستی در مریوان زلزله 5.7 ریشتری رویدر در هرمزگان را لرزاند اطلاعیه وزارت اطلاعات درباره فعالیت دوتابعیتی‌ها در دولت امروز سخن گفتن با آمریکا معنایی جز تسلیم ندارد؛ آقای ترامپ! با دُم شیر بازی نکن/ صلح با ایران مادر صلح‌ها و جنگ با ایران مادر جنگ‌هاست مسیح مهاجری: اول نمایندگان ناباب را از مجلس بیرون بریزید، بعدا بروید سراغ عوض کردن وزیران روحانی خطاب به ترامپ: با دم شیر بازی نکن! حسن روحانی خطاب به دونالد ترامپ: با دم شیر بازی نکن، پشیمان‌کننده است/ تنگه‌های زیادی داریم؛ تنگه هرمز فقط یکی از آنهاست وزیر ارتباطات: خبری از فیلترینگ اینستاگرام نیست/ منتظر اقدام دادستانی برای رفع فیلتر توییتر هستیم در سازمان خصوصی سازی فساد نداریم/دولتی‌ها در برابر خصوصی سازی مقاومت می‌کنند وزش باد شدید در شمال شرق و نوار شرقی کشور روحانی خطاب به ترامپ: با دم شیر بازی نکن روحانی: برجام تصمیم نظام بود! / ترامپ هم تهدید است هم فرصت! پاسخ وزارت اطلاعات درباره فعالیت مدیران دوتابعیتی در کشور فساد در سازمان خصوصی سازی نیست روایت حامی پروپاقرص روحانی از بده بستان‌های مفسده‌انگیز سازمان خصوصی سازی دچار فساد نیست/مقاومت‌ها زیاد است آذری جهرمی: خبری از فیلترینگ اینستاگرام نیست/ منتظر اقدام دادستانی برای رفع فیلتر توییتر هستیم بدنبال اصلاح روابط عربستان، امارات و بحرین با ایران هستیم/ تنگه‌های زیادی داریم؛ تنگه هرمز فقط یکی از آنهاست روحانی: امروز سخن گفتن با آمریکا معنایی جز «تسلیم» ندارد مسیح مهاجری: اول نمایندگان ناباب را از مجلس بیرون بریزید، بعدا بروید سراغ عوض کردن وزیران اینستاگرام فیلتر نمی‌شود؛ توئیتر آزاد می‌شود؟! آقای ترامپ! با دُم شیر بازی نکن پشیمان کننده است مجلس از عناصر نایاب پاکسازی شود/ خانه تکانی باید از مجلس شروع شود/ مردم تحمل ادامه این وضعیت را ندارند روحانی: آقای ترامپ با دُم شیر بازی نکن، پشیمان خواهی شد جهرمی: خبری از فیلترینگ اینستاگرام نیست ملت ایران اهل تعامل است اما عزت خود را حراج نمی‌کند سرنوشت کودک ربایی 10 میلیونی از امشب دریاهای کشور مواج می‌شود تعقیب قضایی عاملان شهادت 11 رزمنده سپاه رییس جمهور: آقای ترامپ! با دُم شیر بازی نکن/ تجلیل از از نقش سپاه در پاسداری از ایران در سازمان خصوصی سازی فساد نداریم/دولتی‌ها در برابر خصوصی سازی مقاومت می‌کنند پوری‌حسینی: حتی یک مورد فساد در سازمان خصوصی‌سازی نداریم دو سال از برنامه احیای دریاچه ارومیه عقب هستیم/ لزوم تامین حق آبه دریاچه تا پایان سال 98 انتقال و فروش خاک به خارج از کشور ممنوع شد/تعیین مجازات برای خاطیان کدام گوشی‌ها ارز 4200 تومانی می‌گیرند؟ پوری‌حسینی: فساد در سازمان خصوصی‌سازی نداریم از امشب دریاهای کشور مواج می‌شود سرنوشت کودک ربایی 10 میلیون تومانی تعقیب قضایی عاملان شهادت 11 رزمنده سپاه برجام، شکست توطئه 12 ساله علیه فناوری هسته‌ای ایران بود پوری‌حسینی: فساد در سازمان خصوصی‌سازی نداریم سازمان خصوصی سازی دچار فساد نیست/مقاومت‌ها زیاد است مسیح مهاجری: نمایندگان ناباب را از مجلس بیرون بریزید! تعقیب قضایی عاملان شهادت 11 رزمنده سپاه برجام تصمیم یکپارچه تمام ارکان نظام بود/ تنگه‌های زیادی داریم؛ تنگه هرمز فقط یکی از آنهاست تعقیب قضایی عاملان شهادت 11 رزمنده سپاه فوت 19 نفر بر اثر غرق شدگی طی هفته گذشته/ در مناطق پرخطر به افراد آموزش شنا ندهید وزارت اطلاعات فعالیت مدیران دوتابعیتی در پست‌های حساس و مدیریتی کشور را رد کرد

تمام فرآیند جمع آوری اخبار به صورت خودکار انجام می گیرد. مسئولیت صحت محتوای این خبر بر عهده خبرگزاری منبع و منتشر کننده آن است.با این وجود در صورتی که به محتوای این خبر اعتراض دارید می توانید از طریقاین لینک ما را مطلع کنید.
message
near_me