دسته: اقتصادی (اقتصاد)
کد خبر: 7725679
۱۳۹۶/۰۲/۰۱ ۰۹:۴۷

بانک مرکزیِ روحانی افزایش بدهی دولت را گردن بانک مرکزیِ دولت قبل انداخت

main-image

بانک مرکزیِ حسن روحانی افزایش ۱۱۰ هزار میلیاردی بدهی دولت در چهارسال گذشته را به عملکرد بانک مرکزیِ احمدی نژاد نسبت داد.

 بانک مرکزی در واکنش به  مطلب منتشر شده در تسنیم تحت عنوان « گزارش غیرمحرمانه بانک مرکزی/”دولت روحانی” تنها در یک فقره ۱۱۰ هزار میلیارد تومان بدهی برجا گذاشت » توضیحاتی را به شرح زیر  ارسال کرد.

در ادامه مشروح پاسخ بانک مرکزی می خوانید؛

“هر چند که بانک مرکزی به کرات، دلایل رشد بدهی بخش دولتی به سیستم بانکی (شامل بانک مرکزی و شبکه بانکی) را به تفصیل بیان کرده است، لیکن برخی از خبرگزاری‌ها بدون اعتنا به توضیحات مستدل بانک مرکزی در این زمینه و استفاده جهت‌دار از متغیرهای اسمی اقتصادی، همچنان به رویکرد غیرحرفه‌ای خود در انعکاس تحلیل‌های غیرکارشناسی از روند متغیرهای پولی ادامه می‌دهند. به منظور بررسی دلایل رشد بدهی بخش دولتی به سیستم بانکی، می‌بایست تغییرات بدهی دولت به تفکیک بانک مرکزی و بانک ها مورد مداقه قرار گیرد.

کل تغییر در مانده بدهی بخش دولتی به سیستم بانکی در یک دوره ۴۴ ماهه (خرداد ۱۳۹۲ تا بهمن ۱۳۹۵) معادل ۱۱۱۴٫۴ هزار میلیارد ریال است که از این میزان، ۷۷٫۲ درصد (۸۶۰٫۱هزار میلیارد ریال) مربوط به افزایش بدهی بخش دولتی به شبکه بانکی و ۲۲٫۸ درصد (۲۵۴٫۳هزار میلیارد ریال) مربوط به افزایش بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی بوده است. هر چند که بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی نیز افزایش قابل توجهی داشته که در ادامه به دلایل آن اشاره خواهد شد، لیکن دلیل عمده افزایش بدهی بخش دولتی به سیستم بانکی را باید در افزایش قابل توجه بدهی این بخش به شبکه بانکی جستجو کرد.

افزایش بدهی بخش دولتی به شبکه بانکی به عنوان نمادی از سلطه مالی دولت واقعیتی انکارناپذیر است؛ لیکن نسبت دادن این افزایش به عملکرد دولت یازدهم بدون توجه به پویایی‌ها و دلایل تغییر بدهی بخش دولتی به بانکها، نوعی استفاده غیرحرفه‌ای و جهت‌دار از آمار مزبور است که عمدتاً با اهداف و اغراض غیرکارشناسی صورت می‌گیرد. بررسی دلایل و ریشه‌های رشد بدهی بخش دولتی به سیستم بانکی نشان می‌دهد که عمده افزایش متغیر مزبور از نتایج روشن سلطه مالی دولت‌های نهم و دهم بر شبکه بانکی بوده است. بدهی بخش دولتی به شبکه بانکی به دو بخش بدهی دولت و شرکتهای دولتی طبقه‌بندی می‌شود. بررسی اجزای بدهی دولت به بانکها نیز نشان می‌دهد که مهمترین جزء این بدهی، سرفصل مطالبات بانکها از دولت است که علی‌رغم عدم اعطای تسهیلات جدید به دولت، همواره در حال افزایش بوده است. بنابراین ضروری است که ابتدا اجزای سرفصل مطالبات از دولت شناسایی شده و عملکرد دولت‌های مختلف مورد بررسی قرار گیرد. بنا به اصول و تعاریف حسابداری اعلام شده به بانکها،‌ سرفصل مطالبات از دولت، سرفصل جامعی است که علاوه بر بدهی‌های مستقیم دولت، شامل آن بخش از مطالبات بانکها از بخش‌های دولتی و غیردولتی می‌باشد که از سوی دولت تضمین شده ولی در زمان مقرر تادیه نشده‌اند. بر همین اساس، رسوب حجم بالایی از اوراق مشارکت دولتی (که زمان انتشار آنها عمدتاً به قبل از سال ۱۳۹۲ بر می‌گردد) و بدهی بسیار بالای دولت به بانک مسکن بابت سود تعهد شده دولت در زمینه طرح مسکن مهر از جمله موارد بسیار مهمی هستند که بخش قابل توجهی از مانده و تغییر در مانده سرفصل مطالبات بانکها از دولت را توضیح می‌دهند. علاوه بر رسوب اوراق مشارکت و بدهی دولت بابت طرح مسکن مهر، بخش قابل توجه دیگری از سرفصل مطالبات از دولت شامل اصل و سود تعهدات و تضمین‌هایی است که دولت‌های مختلف (بویژه دولت‌های نهم و دهم) در قبال تسهیلات متعدد نسبت به بانکها ارائه داده و بانکها نیز به محض سررسید و عدم تأدیه آن توسط اشخاص حقیقی و حقوقی گیرنده تسهیلات، مرتباً مبالغ اصل و سود آن را در حساب سرفصل مطالبات از دولت ثبت می‌کنند. بدیهی است بخشی از افزایش بدهی دولت به بانکها نیز ناظر بر جرایم (وجه التزام) تسهیلات پیش‌گفته است که بصورت مستمر در سرفصل مطالبات از دولت انباشت می‌شود. بنابراین، مشاهده می‌شود که عمده مانده و تغییر در مانده بدهی دولت به بانکها صرفاً ناشی از بی‌انضباطی‌های صورت گرفته در نیمه دوم دهه ۱۳۸۰ و اوایل دهه ۱۳۹۰ است و ارتباطی به عملکرد دولت یازدهم ندارد.

در ادامه به بررسی بخش دیگری از بدهی بخش دولتی به سیستم بانکی (بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی) پرداخته می‌شود. بر مبنای مستندات قانونی موجود در خصوص ممنوعیت استقراض دولت از بانک مرکزی این شائبه بوجود می‌آید که با افزایش صورت گرفته در بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی، این بخش از انضباط مالی برخوردار نبوده و از منابع بانک مرکزی جهت تأمین مالی خود استفاده کرده است. به منظور تبیین این مسئله و شناسایی دلایل این افزایش، ضروری است اجزای تشکیل‌دهنده بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی با دقت و با جزئیات مورد کنکاش قرار گیرد؛ چرا که عدم توجه به تحولات اجزای متغیرهای پولی و اتکای صرف به ارقام کلی آن‌ها می‌تواند تحلیل‌های نادرستی را به همراه داشته باشد. بررسی اجزای بدهی دولت به بانک مرکزی نشان می‌دهد که عامل اصلی افزایش ۱۶۸٫۴ هزار میلیارد ریالی این متغیر طی دوره ۴۴ ماهه منتهی به بهمن ۱۳۹۵، افزایش قابل توجه اسناد به تعهد دولت (۱۰۵٫۷ هزار میلیارد ریال) و افزایش استفاده دولت از حساب تنخواه‌گردان خزانه (۴۶٫۶ هزار میلیارد ریال) بوده است.

اسناد به تعهد دولت، اسنادی است که بابت مطالبات بانک مرکزی از دولت از طرف وزارت امور اقتصادی و دارایی به وثیقه جواهرات ملی تعهد شده و به موجب ماده ۸ قانون پولی و بانکی کشور (مصوب سال ۱۳۵۱) به عنوان پشتوانه اسکناس‌های منتشره منظور گردیده است. بخشی دیگر از اسناد به تعهد دولت مربوط به سفته‌هایی است که از سوی بانک مرکزی و به نیابت از دولت جمهوری اسلامی ایران به عنوان سهمیه دولت نزد صندوق بین‌المللی پول به امانت گذارده می‌شود. افزایش بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی که از این محل ناشی می‌شود، به معنی افزایش پایه پولی نیست؛ چراکه در در قبال افزایش این متغیر، پول جدیدی به اقتصاد کشور تزریق نمی‌شود. به لحاظ حسابداری نیز، افزایش در خالص بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی ناشی از تغییرات اسناد به تعهد دولت، با افزایش سایر بدهیهای بانک مرکزی (و به تبع آن کاهش خالص سایر اقلام بانک مرکزی) خنثی شده و از این منظر پایه پولی متأثر نخواهد شد. بنابراین تغییرات این متغیر عمدتاً ماهیتی حسابداری داشته و صرفاً یک جابه‌جایی میان اجزای پایه پولی محسوب می‌شود. از این‌رو ضروری است در تحلیل تغییرات بدهی دولت به بانک مرکزی به این موضوع مهم توجه شود.

از سوی دیگر و بر اساس تبصره (۱) قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت که به ماده ۲۴ قانون محاسبات عمومی کشور الحاق گردیده است، هر ساله دولت می‌تواند معادل ۳ درصد از بودجه عمومی را بصورت تنخواه‌گردان از منابع بانک مرکزی استقراض کرده و آن را در پایان سال تسویه نماید. هر چند که میزان تعیین شده ۰/۳ درصدی در قانون همواره ثابت است، لیکن همراه با افزایش رقم کل بودجه عمومی کشور، ظرفیت استفاده قانونی دولت از تنخواه‌گردان خزانه نیز افزایش می‌یابد. مضافاً به دلیل افت شدید قیمت نفت و کاهش درآمدهای دولت از این محل، در سالهای اخیر استفاده دولت از ظرفیت‌های ماده قانونی مزبور بیشتر شده است.

بررسی تغییرات صورت گرفته در خصوص افزایش میزان استفاده دولت از حساب تنخواه‌گردان خزانه در یک دوره ۴۴ ماهه (خرداد ۱۳۹۲ الی بهمن ۱۳۹۵) نیز نشان می‌دهد که ۲۷٫۶ درصد (۴۶٫۶ هزار میلیارد ریال معادل تفاضل ۸۵ هزار میلیارد ریال حساب تنخواه گردان خزانه در بهمن ۱۳۹۵ نسبت به رقم ۳۸٫۶ هزار میلیارد ریالی آن در پایان خرداد ۱۳۹۲) از کل تغییر بدهی دولت به بانک مرکزی در دوره فوق‌الذکر (۱۶۸٫۴ هزار میلیارد ریال) به افزایش ظرفیت استفاده قانونی دولت از حساب تنخواه‌گردان خزانه مربوط بوده است. نگاهی به میزان استفاده دولتهای مختلف از حساب تنخواه‌گردان نیز نشان می‌دهد که این میزان استفاده همواره در ماههای میانی سال وجود داشته و در پایان سال تسویه می‌شود. برای مثال میزان استفاده دولت در پایان بهمن ۱۳۹۴ نیز معادل ۸۱٫۵ هزار میلیارد ریال بود که در پایان سال بطور کامل تسویه و صفر گردید.

همچنین ظرفیت استفاده دولت از منابع تنخواه‌گردان خزانه در سال ۱۳۹۵ معادل ۱۰۰٫۶ هزار میلیارد ریال بوده که بر اساس مدارک موجود در پایان سال گذشته بطور کامل تسویه شده است. در مجموع و با عنایت به توضیحات فوق می‌توان گفت که استفاده دولت از حساب تنخواه‌گردان خزانه امری معمول و قانونی در رابطه بین دولت و بانک مرکزی محسوب شده و به هیچ عنوان و در هیچ دوره‌ای استفاده از این معبر قانونی به عنوان بی‌انضباطی دولتها تلقی نمی‌گردد.

همانگونه که اشاره شد، از مجموع ۱۶۸٫۴ هزار میلیارد ریال افزایش بدهی دولت به بانک مرکزی در دوره ۴۴ ماهه مورد بررسی، ۱۰۵٫۷ هزار میلیارد ریال (۶۲٫۸ درصد) مربوط به اسناد به تعهد دولت و‌ ۴۶٫۶ هزار میلیارد ریال (۲۷٫۶ درصد) مربوط به حساب تنخواه گردان خزانه بوده و صرفاً معادل ۱۶٫۳ هزار میلیارد ریال (۹٫۷ درصد) مربوط به سایر بدهیهای دولت بوده است. بررسی تغییرات سایر بدهیهای دولت به بانک مرکزی در دوره مورد بررسی نیز نشان می‌دهد که این افزایش نیز ریشه در مابه‌التفاوت نرخ خرید مرجع و مبادله‌ای مربوط به اقلام اساسی و دارو (۱۴٫۹ هزار میلیارد ریال) در روزهای آغازین تصدی دولت یازدهم و تصمیمات دولت قبل داشته و به هیچ عنوان به معنی استقراض دولت یازدهم از منابع بانک مرکزی قلمداد نمی‌شود.

در پایان خاطر نشان می‌سازد تحولات اجزای بدهی دولت به شبکه بانکی و بانک مرکزی و کنکاش در اجزای تشکیل‌دهنده آنها در دوره ۴۴ ماهه منتهی به بهمن ۱۳۹۵ نشان می‌دهد که اولاً بخش عمده‌ای از تغییرات بدهی دولت به سیستم بانکی ریشه در عملکرد دولتهای نهم و دهم داشته و دولت یازدهم هیچ گونه‌ بی‌انضباطی در این زمینه نداشته است.

ثانیاً بخش قابل توجهی از افزایش بدهی دولت به بانک مرکزی عمدتاً رویکردی حسابداری است که به هیچ عنوان به معنی استقراض دولت از بانک مرکزی محسوب نشده و واجد آثار پولی بر پایه پولی نخواهد بود. افزون بر موارد مزبور و با توجه به مستندات قانونی موجود در زمینه استفاده دولتها از حساب تنخواه‌گردان خزانه و الزام قانونی آنها به تسویه آن در پایان سال، همه دولت‌ها میزان استفاده از حساب تنخواه‌گردان خزانه را در پایان سال تسویه می‌کنند و از این رو مقایسه ارقام بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی (بطور خاص بدهی دولت به بانک مرکزی) در ماه‌های میانی سال با ارقام پایان سال نیز نمی‌تواند ملاک مناسبی برای ارزیابی رفتار مالی دولت تلقی شود.”

به نظر می رسد ریشه برخی مشکلات اقتصادی کشور مربوط به حزبی و جناحی شدن نهادهای ملی تخصصی است. بانک مرکزی که مدعی ساختاری فنی و تخصصی در بخش پولی و بانکی کشور است، نباید درگیر منافع حزبی و جناحی شود و در توجیه عملکرد شاخص های اقتصادی کشور در مقاطع مختلف از یک دولت تمام عیار دفاع کند و دولت دیگر را تماما تخریب نماید.

همین بانک مرکزی با همین ساختار و متخصصان و کارشناسان که در زمان دولت قبل به تخریب دولت هفتم و هشتم و دفاع تمام عیار از دولت نهم و دهم می پرداخت، امروز مخرّب دولت نهم و دهم و مدافع بی چون چرای دولت یازدهم شده و احتمالاً تا چند ماه دیگر هم باید منتظر تخریب شدید عملکرد دولت یازدهم از سوی بانک مرکزی و دفاع سرسختانه اش از دولت دوازدهم باشیم، این یعنی بانک مرکزی حزبی و جناحی رفتار می کند.

روسیه درباره هرگونه اقدام یکجانبه آمریکا در سوریه هشدار داد یادواره شهدای اطلاعات استان کرمانشاه برگزار می‌شود بازخوانی «چهره نفاق» در کلام رهبر معظم انقلاب + فیلم مدیریت بی نظیر لاریجانی در روز حادثه مجلس پرواز غیرعادی هواپیماهای آمریکا روی ساحل سوریه واکنش شمخانی به تهدیدات اخیر آمریکا علیه سوریه آزمایش موفقیت‌آمیز واکسن چسباندنی بدون درد آنفلوآنزا دیدارمسئولان قم با خانواده شهید قاسمی/حادثه هفتم تیر سند مظلومیت نظام جمهوری اسلامی است مرگ دختر جوان بر اثر سقوط از طبقه سوم یک ساختمان مسکونی هشدار نمایندگان کنگره آمریکا درباره هر گونه اقدام نظامی علیه سوریه نمازجمعه تهران به امامت آیت‌الله امامی کاشانی اقامه می‌شود واکنش سرلشکر جعفری به اظهارات روحانی مشهد میزبان نخستین جشنواره کارآفرینی با موضوع سلامت معنوی دمای هوای زنجان به 38 درجه بالای صفر می‌رسد/احتمال گرمازدگی و خطرات ناشی از گرمازدگی وجود دارد خطوط انتقال برق در استان مرکزی تعمیر و بهسازی می‌شوند برنامه وزارت علوم برای دانشگاه‌های آزاد، پیام‌نور و علمی کاربردی افزایش 50 درصدی جمع آوری زکات فطریه در سبزوار 3 روش کلیدی برای مقابله با زوال عقل رضایت نامه یک میلیون یورویی جلوی لژیونر شدن طارمی را می‌گیرد ساخت نانو سامانه انتقال دارو برای درمان سرطان کبد رصد بزرگترین ستاره هستی بوسیله تلسکوپ "آلما" نامه معنادار مداح معروف برای میثم مطیعی +دستخط نامه تعطیلات عید فطر 23 کشته و زخمی در جاده‌های زنجان برجا گذاشت/محور زنجان- قزوین در صدر تلفات تعیین مسئولان ارشد داعش در دیرالزور سوریه پوند انگلیس گران شد کامیونی با امکانات یک خانه مجلل +عکس اجرای محدودیت ترافیکی روز پنجشنبه در جاده کرجً - چالوس تضعیف قوه قضائیه و سپاه فضا را برای فعالیت تبهکاران فراهم می‌کند ازغدی: ولی‌فقیه امکان فساد دارد اما اطلاعات از او واجب است+فیلم شمخانی: بدون شک رفتارهای نابخردانه و ماجرا جویانه آمریکا در سوریه مصداق بارز بازی با آتش است یک زن کویتی در آبادان دستگیر شد ایجاد دبیرخانه فدراسیون سه گانه در اردبیل ایران همچنان در لیست سیاه fatf نارضایتی علیمنصور از چمن کمپ حجازی نمره مردودی دولت روحانی در تنظیم بازار تغییر ساعات کار ادارات در 9 استان برای مدیریت مصرف برق جوانان بوکس ایران امشب عازم تایلند می‌شوند تولید کلزا در استان آذربایجان غربی 9 برابر افزایش یافت تهامی: همکاری با حمید نعمت الله هیجان زده‌ام کرد/ تلاش کردم نقش‌هایم یکنواخت نباشد نوسان شاخص بورس در ارتفاع 78 هزار واحد چرا شرکت‌های چند ملیتی طعمه حملات سایبری شدند؟ حمله توپخانه‌ای ارتش ترکیه به مواضع یگان‌های مدافع خلق در شمال سوریه اعلام آرای انضباطی لیگ برتر فوتبال ساحلی 3 روش کلیدی برای مقابله با زوال عقل آمادگی بنادر کرواسی برای پذیرش کالاهای صادراتی ایران به اروپا نظر مدافع پرسپولیس درباره «ویلایی‌ها» تکیه اصلی امام خمینی (ره) به مردم بود نه شخصیت‌ها هوای خوزستان در آستانه رسیدن به نقطه جوش جلسه سرنوشت ساز طارمی با سرپرست باشگاه پرسپولیس آتش سوزی 4 هکتار از مراتع لاریجان آمل+ تصاویر
چه کسانی آیت‌الله خامنه‌ای را ترور کردند؟ درگیری مرگبار در خاوران تهران با جان باختن جوان 23 ساله/ قاتل متواری دستگیر شد+ جزئیات پرونده شهادت نیروی سپاه حفاظت فرودگاه بر اثر جراحت در مانور اخیر تایید شد درگیری مسافران و اهالی مرزن آباد عاقبت عجیب مردی که یک اتوبوس با حداکثر سرعت او را زیر گرفت + فیلم دستگیری قاتل پیرزن بعد از 30 سال کشف جسد یک زن و مرد در طبس عناوین روزنامه‌های ورزشی 7 تیر 96/ بازیکنان میلیارد، کمپ مخروبه +تصاویر درگیری و چاقوکشی مسافران با اهالی مرزن آباد اقبال پایین مردم به وام مسکن بلال؛ دلیل درگیری خونین جاده مرزن آباد! نامه محرمانه «گوترش» به «روحانی» صفحه اینستاگرام میثم مطیعی از دسترس خارج شد + عکس قتل مشکوک یک زن در طبس عملیات تروریستی پژاک در آذربایجان غربی بلال دلیل درگیری خونین جاده مرزن آباد! جاده چالوس یک طرفه شد گروه‌های برآورد خسارت از آتش سوزی نخلستان بندان نهبندان در حال ارزیابی هستند پایان اصلی سریال"زیرپای مادر" لو رفت هشدار پلیس راه به مسافران؛ جمعه برنگردید کودتای سوم سلمان و آینده پست «جانشین‌ولیعهد» / پدر چه زمانی به نفع پسر کنار می‌رود؟ چرا اعضای هیئت مدیره پرسپولیس معرفی نمی‌شوند؟ انحراف مرگبار پژو 405 در جاده نظامی قائم شهر یادداشت علی مطهری درباره شعر میثم مطیعی دستگیری 4 نفر در جریان درگیری در جاده مرزن آباد-چالوس تازه‌ترین رده‌بندی برترین مربیان باشگاهی جهان اعلام شد درگیری و چاقوکشی در مرزن آباد مجروح و زخمی برجای گذاشت شهادت نیروی سپاه حفاظت فرودگاه مهرآباد در مانور اخیر تأیید شد+ تصویر این خلیل کبابی بود یا رونالدینیو! نزاع دسته جمعی در جاده چالوس به خاطر قیمت بلال عیدفطر یا روز عقده‌گشایی؟ /انتقاد مطهری از مداحی جناحی در تریبون نماز عیدفطر علیه دولت؛ تخطئه برجام، تخطئه نظام است کشف بنای 1800 ساله زیر مترو پیام تسلیت وزیر بهداشت به مناسبت درگذشت فرزند دکتر ملک حسینی فیلم/ مصاحبه محمد بن سلمان ولیعهد عربستان سعودی در مورد جمهوری اسلامی ایران دبیر خبرگزاری فارس «ظاهرا» بازداشت شده است سکوت محض درباره اسناد قاچاق 2000 تن خاک آتش سوزی در نخلستان بندان دهسلم شهرستان نهبندان مهار شد مراسم تشییع شهید فرودسی در پلدشت برگزار می‌شود اقدام آمریکا در تصویب تحریم‌های یک‌جانبه نقض حقوق بین‌الملل است واکنش فرمانده کل سپاه به اظهارات اخیر روحانی آب معدنی 20 هزارتومانی از فرانسه وارد شد! شهادت نیروی سپاه حفاظت فرودگاه مهرآباد در مانور اخیر تأیید شد+ تصویر بیانیه سپاه پاسداران ماکو در پی شهادت شهید مصطفی فردوسی از توهین روز قدس تا نفرت‌پراکنی یک مداح/می‌خواهند روحانی را خسته کنند/واکنش‌ها به اقدام جنجالی مداح نمازعیدفطر سردار جعفری: برای حفظ وحدت در مقابل هجمه‌ها سکوت می‌کنیم غرق شدن پسر بچه 7 ساله در رودخانه کلاردشت فغانی دیدار شیلی و پرتغال را سوت می‌زند دستگیری قاتل پیرزن پس از 30 سال ویدیو: شوخی توهین آمیز با سوشا مکانی اختتامیه جزء خوانی قرآن کریم در ماه مبارک رمضان در نهبندان
message
near_me