advs
دسته: اقتصادی (اقتصاد)
کد خبر: 7725679
۱۳۹۶/۰۲/۰۱ ۰۹:۴۷

بانک مرکزیِ روحانی افزایش بدهی دولت را گردن بانک مرکزیِ دولت قبل انداخت

main-image

بانک مرکزیِ حسن روحانی افزایش ۱۱۰ هزار میلیاردی بدهی دولت در چهارسال گذشته را به عملکرد بانک مرکزیِ احمدی نژاد نسبت داد.

 بانک مرکزی در واکنش به  مطلب منتشر شده در تسنیم تحت عنوان « گزارش غیرمحرمانه بانک مرکزی/”دولت روحانی” تنها در یک فقره ۱۱۰ هزار میلیارد تومان بدهی برجا گذاشت » توضیحاتی را به شرح زیر  ارسال کرد.

در ادامه مشروح پاسخ بانک مرکزی می خوانید؛

“هر چند که بانک مرکزی به کرات، دلایل رشد بدهی بخش دولتی به سیستم بانکی (شامل بانک مرکزی و شبکه بانکی) را به تفصیل بیان کرده است، لیکن برخی از خبرگزاری‌ها بدون اعتنا به توضیحات مستدل بانک مرکزی در این زمینه و استفاده جهت‌دار از متغیرهای اسمی اقتصادی، همچنان به رویکرد غیرحرفه‌ای خود در انعکاس تحلیل‌های غیرکارشناسی از روند متغیرهای پولی ادامه می‌دهند. به منظور بررسی دلایل رشد بدهی بخش دولتی به سیستم بانکی، می‌بایست تغییرات بدهی دولت به تفکیک بانک مرکزی و بانک ها مورد مداقه قرار گیرد.

کل تغییر در مانده بدهی بخش دولتی به سیستم بانکی در یک دوره ۴۴ ماهه (خرداد ۱۳۹۲ تا بهمن ۱۳۹۵) معادل ۱۱۱۴٫۴ هزار میلیارد ریال است که از این میزان، ۷۷٫۲ درصد (۸۶۰٫۱هزار میلیارد ریال) مربوط به افزایش بدهی بخش دولتی به شبکه بانکی و ۲۲٫۸ درصد (۲۵۴٫۳هزار میلیارد ریال) مربوط به افزایش بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی بوده است. هر چند که بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی نیز افزایش قابل توجهی داشته که در ادامه به دلایل آن اشاره خواهد شد، لیکن دلیل عمده افزایش بدهی بخش دولتی به سیستم بانکی را باید در افزایش قابل توجه بدهی این بخش به شبکه بانکی جستجو کرد.

افزایش بدهی بخش دولتی به شبکه بانکی به عنوان نمادی از سلطه مالی دولت واقعیتی انکارناپذیر است؛ لیکن نسبت دادن این افزایش به عملکرد دولت یازدهم بدون توجه به پویایی‌ها و دلایل تغییر بدهی بخش دولتی به بانکها، نوعی استفاده غیرحرفه‌ای و جهت‌دار از آمار مزبور است که عمدتاً با اهداف و اغراض غیرکارشناسی صورت می‌گیرد. بررسی دلایل و ریشه‌های رشد بدهی بخش دولتی به سیستم بانکی نشان می‌دهد که عمده افزایش متغیر مزبور از نتایج روشن سلطه مالی دولت‌های نهم و دهم بر شبکه بانکی بوده است. بدهی بخش دولتی به شبکه بانکی به دو بخش بدهی دولت و شرکتهای دولتی طبقه‌بندی می‌شود. بررسی اجزای بدهی دولت به بانکها نیز نشان می‌دهد که مهمترین جزء این بدهی، سرفصل مطالبات بانکها از دولت است که علی‌رغم عدم اعطای تسهیلات جدید به دولت، همواره در حال افزایش بوده است. بنابراین ضروری است که ابتدا اجزای سرفصل مطالبات از دولت شناسایی شده و عملکرد دولت‌های مختلف مورد بررسی قرار گیرد. بنا به اصول و تعاریف حسابداری اعلام شده به بانکها،‌ سرفصل مطالبات از دولت، سرفصل جامعی است که علاوه بر بدهی‌های مستقیم دولت، شامل آن بخش از مطالبات بانکها از بخش‌های دولتی و غیردولتی می‌باشد که از سوی دولت تضمین شده ولی در زمان مقرر تادیه نشده‌اند. بر همین اساس، رسوب حجم بالایی از اوراق مشارکت دولتی (که زمان انتشار آنها عمدتاً به قبل از سال ۱۳۹۲ بر می‌گردد) و بدهی بسیار بالای دولت به بانک مسکن بابت سود تعهد شده دولت در زمینه طرح مسکن مهر از جمله موارد بسیار مهمی هستند که بخش قابل توجهی از مانده و تغییر در مانده سرفصل مطالبات بانکها از دولت را توضیح می‌دهند. علاوه بر رسوب اوراق مشارکت و بدهی دولت بابت طرح مسکن مهر، بخش قابل توجه دیگری از سرفصل مطالبات از دولت شامل اصل و سود تعهدات و تضمین‌هایی است که دولت‌های مختلف (بویژه دولت‌های نهم و دهم) در قبال تسهیلات متعدد نسبت به بانکها ارائه داده و بانکها نیز به محض سررسید و عدم تأدیه آن توسط اشخاص حقیقی و حقوقی گیرنده تسهیلات، مرتباً مبالغ اصل و سود آن را در حساب سرفصل مطالبات از دولت ثبت می‌کنند. بدیهی است بخشی از افزایش بدهی دولت به بانکها نیز ناظر بر جرایم (وجه التزام) تسهیلات پیش‌گفته است که بصورت مستمر در سرفصل مطالبات از دولت انباشت می‌شود. بنابراین، مشاهده می‌شود که عمده مانده و تغییر در مانده بدهی دولت به بانکها صرفاً ناشی از بی‌انضباطی‌های صورت گرفته در نیمه دوم دهه ۱۳۸۰ و اوایل دهه ۱۳۹۰ است و ارتباطی به عملکرد دولت یازدهم ندارد.

در ادامه به بررسی بخش دیگری از بدهی بخش دولتی به سیستم بانکی (بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی) پرداخته می‌شود. بر مبنای مستندات قانونی موجود در خصوص ممنوعیت استقراض دولت از بانک مرکزی این شائبه بوجود می‌آید که با افزایش صورت گرفته در بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی، این بخش از انضباط مالی برخوردار نبوده و از منابع بانک مرکزی جهت تأمین مالی خود استفاده کرده است. به منظور تبیین این مسئله و شناسایی دلایل این افزایش، ضروری است اجزای تشکیل‌دهنده بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی با دقت و با جزئیات مورد کنکاش قرار گیرد؛ چرا که عدم توجه به تحولات اجزای متغیرهای پولی و اتکای صرف به ارقام کلی آن‌ها می‌تواند تحلیل‌های نادرستی را به همراه داشته باشد. بررسی اجزای بدهی دولت به بانک مرکزی نشان می‌دهد که عامل اصلی افزایش ۱۶۸٫۴ هزار میلیارد ریالی این متغیر طی دوره ۴۴ ماهه منتهی به بهمن ۱۳۹۵، افزایش قابل توجه اسناد به تعهد دولت (۱۰۵٫۷ هزار میلیارد ریال) و افزایش استفاده دولت از حساب تنخواه‌گردان خزانه (۴۶٫۶ هزار میلیارد ریال) بوده است.

اسناد به تعهد دولت، اسنادی است که بابت مطالبات بانک مرکزی از دولت از طرف وزارت امور اقتصادی و دارایی به وثیقه جواهرات ملی تعهد شده و به موجب ماده ۸ قانون پولی و بانکی کشور (مصوب سال ۱۳۵۱) به عنوان پشتوانه اسکناس‌های منتشره منظور گردیده است. بخشی دیگر از اسناد به تعهد دولت مربوط به سفته‌هایی است که از سوی بانک مرکزی و به نیابت از دولت جمهوری اسلامی ایران به عنوان سهمیه دولت نزد صندوق بین‌المللی پول به امانت گذارده می‌شود. افزایش بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی که از این محل ناشی می‌شود، به معنی افزایش پایه پولی نیست؛ چراکه در در قبال افزایش این متغیر، پول جدیدی به اقتصاد کشور تزریق نمی‌شود. به لحاظ حسابداری نیز، افزایش در خالص بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی ناشی از تغییرات اسناد به تعهد دولت، با افزایش سایر بدهیهای بانک مرکزی (و به تبع آن کاهش خالص سایر اقلام بانک مرکزی) خنثی شده و از این منظر پایه پولی متأثر نخواهد شد. بنابراین تغییرات این متغیر عمدتاً ماهیتی حسابداری داشته و صرفاً یک جابه‌جایی میان اجزای پایه پولی محسوب می‌شود. از این‌رو ضروری است در تحلیل تغییرات بدهی دولت به بانک مرکزی به این موضوع مهم توجه شود.

از سوی دیگر و بر اساس تبصره (۱) قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت که به ماده ۲۴ قانون محاسبات عمومی کشور الحاق گردیده است، هر ساله دولت می‌تواند معادل ۳ درصد از بودجه عمومی را بصورت تنخواه‌گردان از منابع بانک مرکزی استقراض کرده و آن را در پایان سال تسویه نماید. هر چند که میزان تعیین شده ۰/۳ درصدی در قانون همواره ثابت است، لیکن همراه با افزایش رقم کل بودجه عمومی کشور، ظرفیت استفاده قانونی دولت از تنخواه‌گردان خزانه نیز افزایش می‌یابد. مضافاً به دلیل افت شدید قیمت نفت و کاهش درآمدهای دولت از این محل، در سالهای اخیر استفاده دولت از ظرفیت‌های ماده قانونی مزبور بیشتر شده است.

بررسی تغییرات صورت گرفته در خصوص افزایش میزان استفاده دولت از حساب تنخواه‌گردان خزانه در یک دوره ۴۴ ماهه (خرداد ۱۳۹۲ الی بهمن ۱۳۹۵) نیز نشان می‌دهد که ۲۷٫۶ درصد (۴۶٫۶ هزار میلیارد ریال معادل تفاضل ۸۵ هزار میلیارد ریال حساب تنخواه گردان خزانه در بهمن ۱۳۹۵ نسبت به رقم ۳۸٫۶ هزار میلیارد ریالی آن در پایان خرداد ۱۳۹۲) از کل تغییر بدهی دولت به بانک مرکزی در دوره فوق‌الذکر (۱۶۸٫۴ هزار میلیارد ریال) به افزایش ظرفیت استفاده قانونی دولت از حساب تنخواه‌گردان خزانه مربوط بوده است. نگاهی به میزان استفاده دولتهای مختلف از حساب تنخواه‌گردان نیز نشان می‌دهد که این میزان استفاده همواره در ماههای میانی سال وجود داشته و در پایان سال تسویه می‌شود. برای مثال میزان استفاده دولت در پایان بهمن ۱۳۹۴ نیز معادل ۸۱٫۵ هزار میلیارد ریال بود که در پایان سال بطور کامل تسویه و صفر گردید.

همچنین ظرفیت استفاده دولت از منابع تنخواه‌گردان خزانه در سال ۱۳۹۵ معادل ۱۰۰٫۶ هزار میلیارد ریال بوده که بر اساس مدارک موجود در پایان سال گذشته بطور کامل تسویه شده است. در مجموع و با عنایت به توضیحات فوق می‌توان گفت که استفاده دولت از حساب تنخواه‌گردان خزانه امری معمول و قانونی در رابطه بین دولت و بانک مرکزی محسوب شده و به هیچ عنوان و در هیچ دوره‌ای استفاده از این معبر قانونی به عنوان بی‌انضباطی دولتها تلقی نمی‌گردد.

همانگونه که اشاره شد، از مجموع ۱۶۸٫۴ هزار میلیارد ریال افزایش بدهی دولت به بانک مرکزی در دوره ۴۴ ماهه مورد بررسی، ۱۰۵٫۷ هزار میلیارد ریال (۶۲٫۸ درصد) مربوط به اسناد به تعهد دولت و‌ ۴۶٫۶ هزار میلیارد ریال (۲۷٫۶ درصد) مربوط به حساب تنخواه گردان خزانه بوده و صرفاً معادل ۱۶٫۳ هزار میلیارد ریال (۹٫۷ درصد) مربوط به سایر بدهیهای دولت بوده است. بررسی تغییرات سایر بدهیهای دولت به بانک مرکزی در دوره مورد بررسی نیز نشان می‌دهد که این افزایش نیز ریشه در مابه‌التفاوت نرخ خرید مرجع و مبادله‌ای مربوط به اقلام اساسی و دارو (۱۴٫۹ هزار میلیارد ریال) در روزهای آغازین تصدی دولت یازدهم و تصمیمات دولت قبل داشته و به هیچ عنوان به معنی استقراض دولت یازدهم از منابع بانک مرکزی قلمداد نمی‌شود.

در پایان خاطر نشان می‌سازد تحولات اجزای بدهی دولت به شبکه بانکی و بانک مرکزی و کنکاش در اجزای تشکیل‌دهنده آنها در دوره ۴۴ ماهه منتهی به بهمن ۱۳۹۵ نشان می‌دهد که اولاً بخش عمده‌ای از تغییرات بدهی دولت به سیستم بانکی ریشه در عملکرد دولتهای نهم و دهم داشته و دولت یازدهم هیچ گونه‌ بی‌انضباطی در این زمینه نداشته است.

ثانیاً بخش قابل توجهی از افزایش بدهی دولت به بانک مرکزی عمدتاً رویکردی حسابداری است که به هیچ عنوان به معنی استقراض دولت از بانک مرکزی محسوب نشده و واجد آثار پولی بر پایه پولی نخواهد بود. افزون بر موارد مزبور و با توجه به مستندات قانونی موجود در زمینه استفاده دولتها از حساب تنخواه‌گردان خزانه و الزام قانونی آنها به تسویه آن در پایان سال، همه دولت‌ها میزان استفاده از حساب تنخواه‌گردان خزانه را در پایان سال تسویه می‌کنند و از این رو مقایسه ارقام بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی (بطور خاص بدهی دولت به بانک مرکزی) در ماه‌های میانی سال با ارقام پایان سال نیز نمی‌تواند ملاک مناسبی برای ارزیابی رفتار مالی دولت تلقی شود.”

به نظر می رسد ریشه برخی مشکلات اقتصادی کشور مربوط به حزبی و جناحی شدن نهادهای ملی تخصصی است. بانک مرکزی که مدعی ساختاری فنی و تخصصی در بخش پولی و بانکی کشور است، نباید درگیر منافع حزبی و جناحی شود و در توجیه عملکرد شاخص های اقتصادی کشور در مقاطع مختلف از یک دولت تمام عیار دفاع کند و دولت دیگر را تماما تخریب نماید.

همین بانک مرکزی با همین ساختار و متخصصان و کارشناسان که در زمان دولت قبل به تخریب دولت هفتم و هشتم و دفاع تمام عیار از دولت نهم و دهم می پرداخت، امروز مخرّب دولت نهم و دهم و مدافع بی چون چرای دولت یازدهم شده و احتمالاً تا چند ماه دیگر هم باید منتظر تخریب شدید عملکرد دولت یازدهم از سوی بانک مرکزی و دفاع سرسختانه اش از دولت دوازدهم باشیم، این یعنی بانک مرکزی حزبی و جناحی رفتار می کند.

related-image related-image related-image related-image related-image related-image related-image related-image related-image related-image related-image related-image related-image related-image related-image
دلنوشته دختر شهید گیلانی: با شهدا مهربان باشیم تظاهرات مردم بحرین در حمایت از شیخ قاسم/منزل شیخ همچنان در محاصره اقدام میراث برای رفع آسیب‌های موریانه بنای تاریخی امامزاده احمد اصفهان کارکنان سازمان ملل در اعتراض به کاهش دستمزد تهدید به اعتصاب کردند روسیه به مصر بالگرد می‌فروشد قیمت طلا، سکه و ارز در بازار اهواز رمزگشایی قفل ارتباطی والدین با فرزندان/کلید ارتباط را گم کرده‌اید؟ شیوه اخذ گواهینامه تغییر می‌کند/اعمال محدودیت برای نوگواهینامه‌ها آموزش زبان روسی به اعضای گارد ملی آمریکا ناگفته هایی از زندگی مسئولین از زبان خودشان نخست وزیر یونان: ما به وظایف خود عمل کردیم، حالا نوبت اروپاست هدف ترامپ از سفر به غرب آسیا مسیر پیشرفت و توسعه کشور با پیروزی مجدد دکتر روحانی بهتر خواهد شد دستگیری حفاران غیرمجاز در شهرستان شفت شهید صدر آغازگر و حضرت امام راحل بنیانگذار فقه نظام در جامعه بودند دستگاه‌های نظارتی در اجرای پروژه‌های عمرانی سعه صدر داشته باشند نیازمند برنامه هایی هستیم که کیفیت زندگی شهری را بهبود بخشد همایش حمل و نقل ریلی کشور در مشهد سیدحسین قدسی و محسن داوری رتبه برترجشنواره تولیدات خبری ایرنا را کسب کردند دبیرخانه کنگره بین‌المللی 'فقیه فقه نظام' در قم افتتاح شد طرح پرستاری جامعه‌نگر با تداوم کاهش پرداحتی از جیب مردم انجام می‌شود اعضای شوراهای اسلامی روستاهای آستارا مشخص شدند نماینده مجلس: حماسه 29 اردیبهشت فصل الخطاب تمام اختلاف نظرها بود کرمانشاه استان پنجم شد تشییع پیکر مطهر 6 شهید مدافع حرم در قم رسیدگی به مشکلات شهری از طریق تلفن گویای 137 تیم برق جدید شیراز به رقابت‌های فوتبال دسته اول کشور صعود کرد مقاومت مردم در خرمشهر چشم طمع دشمنان را از کشور دور کرده است برگزاری مرحله استانی ششمین دوره مسابقات ملی مناظره دانشجویان ایران در آذربایجان‌شرقی واژگونی پژو پارس در محور شاهرود-سبزوار پنج نفر را زخمی کرد شرور معروف خیابان 7 تیر پلدختر دستگیر شد برگزاری جلسه هماهنگی طرح ضیافت در استان برگزاری جشن پیروزی دولت تدبیر و امید توسط انجمن اسلامی دانشجویان اعلام زمان تسلیم اظهارنامه‌های مالیاتی در استان جشنواره غذا با عنوان لقمه‌های مهربانی در اراک برگزار شد نهج البلاغه، باور چهره خشن از اسلام را غیر ممکن می‌کند عملیات ساخت کمپ رهبران جوان در سپیدان آغاز شد کلاس مربیگری درجه یک دوچرخه سواری کشور در همدان دایر شد کشف 18 کیلوگرم تریاک از یک منزل مسکونی در تویسرکان امام جمعه ملایر: استقامت رمز پیروزی در خرمشهرهای پیش رو است بانوی رزمی کار کهگیلویه و بویراحمد عازم رقابت‌های قهرمانی آسیا شد فرماندار: صحت انتخابات ریاست جمهوری در بویراحمد تأیید شد چرا سریال لطیفی به رمضان نرسید؟ عکس جالب «سحر ولد بیگی» و «نیما فلاح» دستور کی روش به ملی پوشان: اینستاگرام ممنوع! بازارگرمی دلال‌ها و سردرگمی متقاضیان پردیس تشریح مطالبات صنایع پایین دستی از دولت جان کری: اکنون زمان مناسبی برای طرح لایحه علیه ایران نیست خرمشهر راوی مقاومت‌ها و شهادت‌ها ‌وزیر کشور طبق چه حساب مشارکت 85 درصدی مردم خراسان جنوبی را نادیده می‌گیرد
قتل قهرمان ووشو کشور با چاقو + عکس آیا اجرای سند 2030 سال 91 افتخار بود، الان خیانت؟! تجاوز 4 چوپان به دختری که قصد ارتباط با یک پسر دیگر را داشت تشییع پیکر فرمانده مبارزه با مواد مخدر فسا + تصاویر هشدار دوباره بانک مرکزی به سپرده‌گذاران/شگرد غیرمجازها ستاد مرکزی رئیسی به دادستان کل کشور نامه نوشت تجمع سپرده گذاران موسسه «آرمان» در برخی شعب/ پای دو تعاونی و دو موسسه مالی در میان است/ نشست شورای تامین برای پیشگیری از بروز تنش ضرب و شتم غلامرضا صنعتگر در بندرعباس خونخواهی برادر با استخدام اسیدپاش! پیکر رئیس پلیس مواد مخدر فسا تشییع شد ایران اصلی‌ترین شریک آستراخان در زمینه تبادلات خارجی است/ نشست همکاری رسانه‌های حوزه خزر اوایل مهر برگزار می‌شود تجمع سپرده گذاران معترض موسسه «آرمان» در برخی شعب/ پای دو تعاونی و دو موسسه مالی در میان است/ نشست شورای تامین برای پیشگیری از بروز تنش سخنان مولوی عبدالحمید در همایش تجلیل از فعالان ستاد‌های انتخاباتی دکتر روحانی تفاوت پوشش همسر ترامپ در دیدار با پاپ و ملک‌سلمان + تصاویر صبحگاه مشترک نیروهای مسلح در اهواز برگزار شد برگزاری سومین نمایشگاه عکس و نقاشی کانون هنرمند آن آنچه باید درباره گواهینامه‌های رانندگی بدانید / اعمال محدودیت برای نوگواهینامه‌ها اعلام عزای عمومی در بحرین تشییع پیکر مطهر شهید مبارزه با موادمخدر در فسا دختر و همسر ترامپ روسری سر کردند+ تصاویر اعترافات یک فرمانده عراقی به کابوس‌های بعد از خرمشهر خواننده پاپ هرمزگان در حمله افراد مسلح مجروح شد آغاز رزمایش بیت‌المقدس 29 نیروی زمینی ارتش اجرای 2030 سال 91 افتخار بود، الان خیانت! سه میلیون نفر موفق به شرکت در انتخابات نشدند جنجال بر سر اظهارات منسوب به امیر قطر درباره ایران روسری سرکردن همسر و دختر ترامپ در دیدار با پاپ + فیلم دونفر از کارگران سوخته شده حادثه فولاد بویراحمد فوت شدند + اسامی حجاب جالب ملانیا ترامپ در واتیکان +عکس اجرای سند 2030 سال 91 افتخار بود، الان خیانت؟! اعدام قاتل، 30 سال پس از جنایت بحران بزرگ در روابط قطر و عربستان سعودی / قطر: سایت خبرگزاری ما هک شد؛ حرف امیر جعلی است/ عربستان سعودی و امارات: هک نشدید؛ حرف‌های امیر قطر واقعی است / فیلتر سایت الجزیره در عربستان امارات انفجار بامدادی در سعادت آباد تهران آغاز رزمایش بیت المقدس 29 نیروی زمینی ارتش ملانیا در رم هم دست رد بر سینه ترامپ زد + فیلم "مشکلات جنسی" بلای زندگی مشترک ایرانی! تفاوت پوشش ملانیا ترامپ در دیدار با پاپ و ملک سلمان + تصاویر ورشکستگی موسسه اعتباری توسعه در حاله‌ای از ابهام/سپرده گذاران خواستار دریافت سپرده خود شدند کمترین رای روحانی در کدام استان‌ها بود؟ بازداشت تعدادی از مدیران ارشد آموزش و پرورش به دلیل تخلفات انتخاباتی 50 رئیس کشور در عربستان جمع شدند و گفتند که ایران قدرتی مهارناپذیر دارد/ این برای ما افتخار است اظهارات منتسب به امیر قطر و خشم آل سعود محرومیت بازیکن فوتبال به دلیل اینکه همسرش مدل است! اماراتی‌ها به دنبال محرومیت استقلال تیپ همسر و دختر ترامپ در دیدار با پاپ فرانسیس در واتیکان اهدای فرش دستباف نفیس هنرمندان اصفهانی به حرم حضرت عباس (ع) برگزاری صبحگاه مشترک نیروهای مسلح در مشهد تکذیب اظهارات امیر قطر درباره ایران ارائه پارادایم لیبرالیسم سیاسی مهمترین پژوهش تاریخی در آغاز قرن 21 است/رابطه سنت شکل‌گیری شهر و دموکراسی فیلم | لحظه ورود دونالد و ملانیا ترامپ به ایتالیا | ملانیا باز هم حاضر نشد دست ترامپ را بگیرد
message
near_me