منبع: اقتصاد
دسته: اقتصادی (اقتصادی)
کد خبر: 7727057
۱۳۹۶/۰۲/۰۱ ۱۱:۱۶

مقید بودن دولت‌یازدهم به انضباط پولی

بانک مرکزی به کرات، دلایل رشد بدهی بخش دولتی به سیستم بانکی (شامل بانک مرکزی و شبکه بانکی) را به تفصیل بیان کرده است، لیکن برخی از خبرگزاری‌ها بدون اعتنا به توضیحات مستدل بانک مرکزی در این زمینه و استفاده جهت‌دار از متغیرهای اسمی اقتصادی، همچنان به رویکرد غیرحرفه‌ای خود در انعکاس تحلیل‌های غیرکارشناسی از روند متغیرهای پولی ادامه می‌دهند.
main-image

به گزارش اقتصاد آنلاین، کل تغییر در مانده بدهی بخش دولتی به سیستم بانکی در یک دوره 44 ماهه (خرداد 1392 تا بهمن 1395) معادل 1114.4 هزار میلیارد ریال است که از این میزان، 77.2 درصد (860.1 هزار میلیارد ریال) مربوط به افزایش بدهی بخش دولتی به شبکه بانکی و 22.8 درصد (254.3 هزار میلیارد ریال) مربوط به افزایش بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی بوده است. هر چند که بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی نیز افزایش قابل توجهی داشته که در ادامه به دلایل آن اشاره خواهد شد، لیکن دلیل عمده افزایش بدهی بخش دولتی به سیستم بانکی را باید در افزایش قابل توجه بدهی این بخش به شبکه بانکی جستجو کرد.

افزایش بدهی بخش دولتی به شبکه بانکی به عنوان نمادی از سلطه مالی دولت واقعیتی انکارناپذیر است؛ لیکن نسبت دادن این افزایش به عملکرد دولت یازدهم بدون توجه به پویایی‌ها و دلایل تغییر بدهی بخش دولتی به بانکها، نوعی استفاده غیرحرفه‌ای و جهت‌دار از آمار مزبور است که عمدتاً با اهداف و اغراض غیرکارشناسی صورت می‌گیرد. بررسی دلایل و ریشه‌های رشد بدهی بخش دولتی به سیستم بانکی نشان می‌دهد که عمده افزایش متغیر مزبور از نتایج روشن سلطه مالی دولت‌های نهم و دهم بر شبکه بانکی بوده است. بدهی بخش دولتی به شبکه بانکی به دو بخش بدهی دولت و شرکتهای دولتی طبقه‌بندی می‌شود. بررسی اجزای بدهی دولت به بانکها نیز نشان می‌دهد که مهمترین جزء این بدهی، سرفصل مطالبات بانکها از دولت است که علی‌رغم عدم اعطای تسهیلات جدید به دولت، همواره در حال افزایش بوده است. بنابراین ضروری است که ابتدا اجزای سرفصل مطالبات از دولت شناسایی شده و عملکرد دولت‌های مختلف مورد بررسی قرار گیرد. بنا به اصول و تعاریف حسابداری اعلام شده به بانکها،‌ سرفصل مطالبات از دولت، سرفصل جامعی است که علاوه بر بدهی‌های مستقیم دولت، شامل آن بخش از مطالبات بانکها از بخش‌های دولتی و غیردولتی می‌باشد که از سوی دولت تضمین شده ولی در زمان مقرر تادیه نشده‌اند. بر همین اساس، رسوب حجم بالایی از اوراق مشارکت دولتی (که زمان انتشار آنها عمدتاً به قبل از سال 1392 بر می‌گردد) و بدهی بسیار بالای دولت به بانک مسکن بابت سود تعهد شده دولت در زمینه طرح مسکن مهر از جمله موارد بسیار مهمی هستند که بخش قابل توجهی از مانده و تغییر در مانده سرفصل مطالبات بانکها از دولت را توضیح می‌دهند. علاوه بر رسوب اوراق مشارکت و بدهی دولت بابت طرح مسکن مهر، بخش قابل توجه دیگری از سرفصل مطالبات از دولت شامل اصل و سود تعهدات و تضمین‌هایی است که دولت‌های مختلف (بویژه دولت‌های نهم و دهم) در قبال تسهیلات متعدد نسبت به بانکها ارائه داده و بانکها نیز به محض سررسید و عدم تأدیه آن توسط اشخاص حقیقی و حقوقی گیرنده تسهیلات، مرتباً مبالغ اصل و سود آن را در حساب سرفصل مطالبات از دولت ثبت می‌کنند. بدیهی است بخشی از افزایش بدهی دولت به بانکها نیز ناظر بر جرایم (وجه التزام) تسهیلات پیش‌گفته است که بصورت مستمر در سرفصل مطالبات از دولت انباشت می‌شود. بنابراین، مشاهده می‌شود که عمده مانده و تغییر در مانده بدهی دولت به بانکها صرفاً ناشی از بی‌انضباطی‌های صورت گرفته در نیمه دوم دهه 1380 و اوایل دهه 1390 است و ارتباطی به عملکرد دولت یازدهم ندارد.

در ادامه به بررسی بخش دیگری از بدهی بخش دولتی به سیستم بانکی (بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی) پرداخته می‌شود. بر مبنای مستندات قانونی موجود در خصوص ممنوعیت استقراض دولت از بانک مرکزی این شائبه بوجود می‌آید که با افزایش صورت گرفته در بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی، این بخش از انضباط مالی برخوردار نبوده و از منابع بانک مرکزی جهت تأمین مالی خود استفاده کرده است. به منظور تبیین این مسئله و شناسایی دلایل این افزایش، ضروری است اجزای تشکیل‌دهنده بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی با دقت و با جزئیات مورد کنکاش قرار گیرد؛ چرا که عدم توجه به تحولات اجزای متغیرهای پولی و اتکای صرف به ارقام کلی آن‌ها می‌تواند تحلیل‌های نادرستی را به همراه داشته باشد. بررسی اجزای بدهی دولت به بانک مرکزی نشان می‌دهد که عامل اصلی افزایش 168.4 هزار میلیارد ریالی این متغیر طی دوره 44 ماهه منتهی به بهمن 1395، افزایش قابل توجه اسناد به تعهد دولت (105.7 هزار میلیارد ریال) و افزایش استفاده دولت از حساب تنخواه‌گردان خزانه (46.4 هزار میلیارد ریال) بوده است. اسناد به تعهد دولت، اسنادی است که بابت مطالبات بانک مرکزی از دولت از طرف وزارت امور اقتصادی و دارایی به وثیقه جواهرات ملی تعهد شده و به موجب ماده 8 قانون پولی و بانکی کشور (مصوب سال 1351) به عنوان پشتوانه اسکناس‌های منتشره منظور گردیده است. بخشی دیگر از اسناد به تعهد دولت مربوط به سفته‌هایی است که از سوی بانک مرکزی و به نیابت از دولت جمهوری اسلامی ایران به عنوان سهمیه دولت نزد صندوق بین‌المللی پول به امانت گذارده می‌شود. افزایش بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی که از این محل ناشی می‌شود، به معنی افزایش پایه پولی نیست؛ چراکه در در قبال افزایش این متغیر، پول جدیدی به اقتصاد کشور تزریق نمی‌شود. به لحاظ حسابداری نیز، افزایش در خالص بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی ناشی از تغییرات اسناد به تعهد دولت، با افزایش سایر بدهیهای بانک مرکزی (و به تبع آن کاهش خالص سایر اقلام بانک مرکزی) خنثی شده و از این منظر پایه پولی متأثر نخواهد شد. بنابراین تغییرات این متغیر عمدتاً ماهیتی حسابداری داشته و صرفاً یک جابه‌جایی میان اجزای پایه پولی محسوب می‌شود. از این‌رو ضروری است در تحلیل تغییرات بدهی دولت به بانک مرکزی به این موضوع مهم توجه شود.

از سوی دیگر و بر اساس تبصره (1) قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت که به ماده 24 قانون محاسبات عمومی کشور الحاق گردیده است، هر ساله دولت می‌تواند معادل 3.0 درصد از بودجه عمومی را بصورت تنخواه‌گردان از منابع بانک مرکزی استقراض کرده و آن را در پایان سال تسویه نماید. هر چند که میزان تعیین شده 3.0 درصدی در قانون همواره ثابت است، لیکن همراه با افزایش رقم کل بودجه عمومی کشور، ظرفیت استفاده قانونی دولت از تنخواه‌گردان خزانه نیز افزایش می‌یابد. مضافاً به دلیل افت شدید قیمت نفت و کاهش درآمدهای دولت از این محل، در سالهای اخیر استفاده دولت از ظرفیت‌های ماده قانونی مزبور بیشتر شده است.

بررسی تغییرات صورت گرفته در خصوص افزایش میزان استفاده دولت از حساب تنخواه‌گردان خزانه در یک دوره 44 ماهه (خرداد 1392 الی بهمن 1395) نیز نشان می‌دهد که 27.6 درصد (46.4هزار میلیارد ریال معادل تفاضل 85 هزار میلیارد ریال حساب تنخواه گردان خزانه در بهمن 1395 نسبت به رقم 38.6 هزار میلیارد ریالی آن در پایان خرداد 1392) از کل تغییر بدهی دولت به بانک مرکزی در دوره فوق‌الذکر (168.4 هزار میلیارد ریال) به افزایش ظرفیت استفاده قانونی دولت از حساب تنخواه‌گردان خزانه مربوط بوده است. نگاهی به میزان استفاده دولتهای مختلف از حساب تنخواه‌گردان نیز نشان می‌دهد که این میزان استفاده همواره در ماههای میانی سال وجود داشته و در پایان سال تسویه می‌شود. برای مثال میزان استفاده دولت در پایان بهمن 1394 نیز معادل 81.5 هزار میلیارد ریال بود که در پایان سال بطور کامل تسویه و صفر گردید. همچنین ظرفیت استفاده دولت از منابع تنخواه‌گردان خزانه در سال 1395 معادل 100.6 هزار میلیارد ریال بوده که بر اساس مدارک موجود در پایان سال گذشته بطور کامل تسویه شده است. در مجموع و با عنایت به توضیحات فوق می‌توان گفت که استفاده دولت از حساب تنخواه‌گردان خزانه امری معمول و قانونی در رابطه بین دولت و بانک مرکزی محسوب شده و به هیچ عنوان و در هیچ دوره‌ای استفاده از این معبر قانونی به عنوان بی‌انضباطی دولتها تلقی نمی‌گردد.

همانگونه که اشاره شد، از مجموع 168.4 هزار میلیارد ریال افزایش بدهی دولت به بانک مرکزی در دوره 44 ماهه مورد بررسی، 105.7 هزار میلیارد ریال (62.8 درصد) مربوط به اسناد به تعهد دولت و‌ 46.4 هزار میلیارد ریال (27.6 درصد) مربوط به حساب تنخواه گردان خزانه بوده و صرفاً معادل 16.3 هزار میلیارد ریال (9.7 درصد) مربوط به سایر بدهی های دولت بوده است. بررسی تغییرات سایر بدهی های دولت به بانک مرکزی در دوره مورد بررسی نیز نشان می‌دهد که این افزایش نیز ریشه در مابه‌التفاوت نرخ خرید مرجع و مبادله‌ای مربوط به اقلام اساسی و دارو (14.9 هزار میلیارد ریال) در روزهای آغازین تصدی دولت یازدهم و تصمیمات دولت قبل داشته و به هیچ عنوان به معنی استقراض دولت یازدهم از منابع بانک مرکزی قلمداد نمی‌شود.

در پایان خاطر نشان می‌سازد تحولات اجزای بدهی دولت به شبکه بانکی و بانک مرکزی و کنکاش در اجزای تشکیل‌دهنده آنها در دوره 44 ماهه منتهی به بهمن 1395 نشان می‌دهد که اولاً بخش عمده‌ای از تغییرات بدهی دولت به سیستم بانکی ریشه در عملکرد دولتهای نهم و دهم داشته و دولت یازدهم هیچ گونه‌ بی‌انضباطی در این زمینه نداشته است. ثانیاً بخش قابل توجهی از افزایش بدهی دولت به بانک مرکزی عمدتاً رویکردی حسابداری است که به هیچ عنوان به معنی استقراض دولت از بانک مرکزی محسوب نشده و واجد آثار پولی بر پایه پولی نخواهد بود. افزون بر موارد مزبور و با توجه به مستندات قانونی موجود در زمینه استفاده دولتها از حساب تنخواه‌گردان خزانه و الزام قانونی آنها به تسویه آن در پایان سال، همه دولت‌ها میزان استفاده از حساب تنخواه‌گردان خزانه را در پایان سال تسویه می‌کنند و از این رو مقایسه ارقام بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی (بطور خاص بدهی دولت به بانک مرکزی) در ماه‌های میانی سال با ارقام پایان سال نیز نمی‌تواند ملاک مناسبی برای ارزیابی رفتار مالی دولت تلقی شود.

#سیف رییس بانک مرکزی #دولت یازدهم #سیستم بانکی #انضباط پولی #سازمان ها و نهاد ها #بانك مركزي #ایران #رسانه #مسکن #اقتصاد #بدهي دولت #حسابداري #رشد #بخش دولتی #شرکت های دولتی #ولی الله سیف
related-image related-image related-image related-image related-image related-image related-image related-image related-image related-image related-image related-image related-image related-image related-image
آلمان کارمندان دولت، قضات و سربازان را از پوشیدن برقع منع کرد تمجید کی روش از علی کریمی یاوه گویی بحرین علیه ایران و عراق 151 شعبه اخذ رأی در شهرکرد پیش‌بینی شد لباس متفاوت مجریان شبکه افق پورشه rsr 939 شاید انقلابی در خودروسازی +تصاویر عشق و تعهد از ملزومات جریان تئاتر بچه‌های مسجد است داگلاس کاستا پیشنهاد لیورپول را رد کرده است آقامیرسلیم: تامین همه هزینه‌های انتخاباتی توسط حزب مؤتلفه گل اول دورتموند به بایرن مونیخ (رویس) بهترین‌های فوتبال نمایشی - ماه مارس - تکنیک مدیریت نیروهای نظامی مستقر در عراق و سوریه به پنتاگون محول شد اوقات شرعی 8 اردیبهشت تعامل منطقه‌ای مشترک، تنها راه مقابله با تروریسم راهکار جدید محققان برای جوان شدن مغز حکم تغییر عمدی در جهت قبله چیست؟ خیابانی: از سوتی‌هایم کتاب خواهم نوشت! خوشحالی رژیم صهیونیستی از بهبود روابط مصر و عربستان رشد صنعت فولاد ایران بیانگر موفقیت برجام است بمباران مواضع النصره در درعا و شلیک خمپاره به الزهرا 135 میلیارد ریال کمک هزینه ازدواج در چهارمحال و بختیاری پرداخت شد استقلال می‌توانست الاهلی را ببرد/نداشتن زمین مشکل فوتبال کشور است فرار 95 هزار نفر از مردم سودان جنوبی از کشور سعید جلیلی: نشست‌های انتخاباتی باید صحنه چالش عقلانی شود/ برخی از نامزدها رویکرد رمانتیک دارند آمادگی روسیه برای همکاری با ایران بعد از انتخابات زندانی شدن مرد سنگاپوری در آمریکا به جرم صادرات تجهیزات ممنوعه به ایران دانلود بازی آموزشی the human body by tinybop v3.0.1 آیفون دانلود بازی 1.1.1 luxor 2 برای آیفون، آیپد و آیپاد لمسی دانلود بازی shadowgun: deadzone v2.7.2 برای آیفون دانلود بازی apex of the racing v2.07.121221 برای آیفون دانلود بازی stickman downhill motocross v2.4 برای آیفون فعالیت فعلی سیستم‌های حقوقی نفت نه به نفع دولت است نه به نفع تولید داخلی معنای انتظار فرج چیست؟ 5 فایده طلایی شنا برای تقویت بدن و آمادگی جسمانی 12 قانون مهم برای قانع کردن دیگران به پیروی از خود بمب جدید داعش تولید می‌شود مشکلی که فوتبال ایران را آزار می‌دهد/ درد مشترک منصوریان و کی‌روش آزادکاران جوان فرصت خوبی دارند/ ترکیب نهایی هنوز مشخص نشده است گزیده‌ای از صحبت‌های اقتصادی قالیباف از حرف تا عمل/15 نظر شما درباره وعده‌های روحانی در اولین مناظره انتخاباتی سال 92 چیست؟ +فیلم بانوان فوتبالیست از حداقل امکانات فوتبالی محرومند/اعتقادات برایم مهم است ناامنی کودکان اروپایی در رسانه‌های اجتماعی طرح "مهار بیکاری" در چهارمحال و بختیاری به مجلس ارائه می‌شود عقب‌نشینی آمریکا از تهدیدات علیه کره شمالی کری‌خوانی ستاره پرسپولیسی لیگ یک برای استقلالی‌ها در شالیزار/ عکس رکود اقتصادی مانع از فروش 300 میلیاردی املاک کارخانجات ایران مرینوس شد بایرن مونیخ قرارداد کینگزلی کومان را دائمی کرد غریبه درگیری منجر به آتش سوزی منزل مسکونی شد گزارش رؤیت هلال شعبان المعظم 1438 ه. ق
جزئیات جدید از شهادت مرزبانان در میرجاوه +عکس آخرین جزییات از شهادت 10 مرزبان در منطقه میرجاوه +تصاویر عکس: شهدای هنگ مرزی میرجاوه حقوق حجت الاسلام محسنی اژه‌ای چند میلیون تومان است؟ اسامی شهدای کادر و وظیفه حادثه تروریستی مرز میرجاوه عکس/ شهدای هنگ مرزی میرجاوه نه شهید امروز نیروی انتظامی در میرجاوه +عکس برگزاری مراسم اختتامیه طرح فتح بسیج شهادت 6 سرباز اهل خراسان رضوی در میرجاوه شهادت 9 نفر از مأموران هنگ مرزی میرجاوه در درگیری با اشرار مسلح تصاویر/ششمین روز جشنواره جهانی فیلم فجر جزییاتی تازه از جنایت منطقه مرزی میرجاوه تصاویر و اطلاعات شهدای مرزبانی در میرجاوه نخستین تصویر از امید ابراهیمی و همسرش حضور راکی در فیلم ایرانی «ما خیلی باحالیم» +عکس اطلاعات شهدای مرزبانی در میرجاوه +عکس دادستان زاهدان عامل حمله میرجاوه را اعلام کرد/ جزییات حادثه ملی پوش بانوان به دلیل بی حجابی از تیم ملی خط خورد پیام تسلیت فرماندار سراوان در پی به شهادت رسیدن نیروهای مرزبانی میرجاوه آخرین جزییات از شهادت 10 مرزبان در منطقه میرجاوه +تصاویر اسامی شهدای حمله تروریستی هنگ مرزی میرجاوه + تصاویر 10 مرزبان در منطقه میرجاوه به شهادت رسیدند/جزییات کامل درگیری در منطقه میرجاوه+تصاویر شهادت 10 نیروی مرزبانی ایران در سیستان وبلوچستان (+اسامی) / ناجا: پاکستان باید پاسخگو باشد جزئیات شهادت 9 مرزبان ایرانی در مرز سیستان و بلوچستان اسامی شهدای حادثه میرجاوه اعلام شد 9 شهید مرزبانی سیستان و بلوچستان (عکس) مراسم تشییع پیکر مرحوم نقی سیف جمالی بدون تردید مرتکبین جنایت میرجاوه به سزای اعمال ننگین‌شان می‌رسند توهین به امام رضا (ع) توسط مجری هتاک برنامه ستاد روحانی در ایلام+ فیلم/ واکنش شدید ائمه جمعه ایلام به توهین به ساحت مقدس امام هشتم (ع) /نماینده ولی فقیه در ایلام: اصلاح طلبان پیشینه سیاه و ظلمانی در اهانت به ساحت حضرات ائمه معصومین دارند اسامی شهدای حمله تروریستی هنگ مرزی میرجاوه +تصاویر هتاکی مجری اصلاح طلبان در ستاد انتخاباتی نامزد خاص محکوم است آخرین آمار مسمومیت با قرص برنج در پایتخت شهادت 10 مرزبان کشورمان در حمله تروریستی در میرجاوه شهادت 9 نفر از مرزبانان کشور/ جیش الظلم مسئولیت این جنایت تروریستی را برعهده گرفت تشریح جزئیات شهادت مرزبانان ایرانی در حمله تروریست‌ها «بستنی سیاه» خورده‌اید +عکس تصاویر و اطلاعات شهدای مرزبانی در میرجاوه/ بیشتر شهدا اهل خراسان رضوی هستند سخنگوی ستاد حسن روحانی معرفی شد اسامی شهدای کادر و وظیفه حادثه تروریستی مرز میرجاوه تصاویر و اطلاعات شهدای مرزبانی در میرجاوه مچ‌بند الکترونیکی برای حجاج ایرانی شایعه است شهادت 10 مرزبان در درگیری با اشرار؛ اسامی شهدا افزایش حقوق مستمری بگیران سازمان تامین اجتماعی از اردیبهشت ماه ستاره‌های استقلال باجناق شدند پادکست | صوت کامل مناظره زنده صادق زیباکلام و حسین الله‌کرم نادر را در اتاق خواب زنم دیدم! / صحنه‌ای که باورکردنی نبود + عکس امید ابراهیمی باجناق خسروحیدری شد/ عکس چرا فوق‌لیسانس از رونق افتاد؟ / نگاهی به کاهش میزان ثبت‌نام کنندگان آزمون‌کارشناسی‌ارشد جزییاتی از جنایت منطقه مرزی میرجاوه قیمت حج گران می‌شود؟
message
near_me