منبع: ایرنا
دسته: اقتصادی (اقتصاد)
کد خبر: 7730095
۱۳۹۶/۰۲/۰۱ ۱۴:۲۶

افزایش بدهی دولت به بانک مرکزی بیشتر رویکردی حسابداری است

تهران-ایرنا- بانک مرکزی ایران در پاسخ به جوسازی‌های اخیر برخی رسانه‌ها در باره بدهی دولت اعلام کرد: افزایش بدهی دولت به بانک مرکزی بیشتر رویکردی حسابداری است.
main-image

به گزارش روز جمعه ایرنا از بانک مرکزی در بیانیه ای که در پاسخ به جوسازی های منتشره داده است نوشته، کل تغییر در مانده بدهی بخش دولتی به سیستم بانکی در یک دوره 44 ماهه (خرداد 1392 تا بهمن 1395) معادل 1114.4 هزار میلیارد ریال است که از این میزان، 77.2 درصد (860.1 هزار میلیارد ریال) مربوط به افزایش بدهی بخش دولتی به شبکه بانکی و 22.8 درصد (254.3 هزار میلیارد ریال) مربوط به افزایش بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی بوده است.
هر چند که بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی نیز افزایش قابل توجهی داشته که در ادامه به دلایل آن اشاره خواهد شد، اما دلیل عمده افزایش بدهی بخش دولتی به سیستم بانکی را باید در افزایش قابل توجه بدهی این بخش به شبکه بانکی جستجو کرد.
افزایش بدهی بخش دولتی به شبکه بانکی به عنوان نمادی از سلطه مالی دولت واقعیتی انکارناپذیر است اما نسبت دادن این افزایش به عملکرد دولت یازدهم بدون توجه به پویایی‌ها و دلایل تغییر بدهی بخش دولتی به بانکها، نوعی استفاده غیرحرفه ‌ای و جهت‌دار از آمار مزبور است که بیشتر با اهداف و اغراض غیرکارشناسی صورت می‌گیرد.
بررسی دلایل و ریشه‌های رشد بدهی بخش دولتی به سیستم بانکی نشان می ‌دهد که عمده افزایش متغیر مزبور از نتایج روشن سلطه مالی دولت‌های نهم و دهم بر شبکه بانکی بوده است.
بدهی بخش دولتی به شبکه بانکی به دو بخش بدهی دولت و شرکتهای دولتی طبقه‌بندی می‌شود.
بررسی اجزای بدهی دولت به بانکها نیز نشان می‌دهد که مهمترین جزء این بدهی، سرفصل مطالبات بانکها از دولت است که علی‌رغم اعطا نشدن تسهیلات جدید به دولت، همواره در حال افزایش بوده است، بنابراین ضروری است که ابتدا اجزای سرفصل مطالبات از دولت شناسایی شده و عملکرد دولت‌های مختلف مورد بررسی قرار گیرد.
بنا به اصول و تعاریف حسابداری اعلام شده به بانکها،‌ سرفصل مطالبات از دولت، سرفصل جامعی است که علاوه بر بدهی‌های مستقیم دولت، شامل آن بخش از مطالبات بانکها از بخش‌های دولتی و غیردولتی است که از سوی دولت تضمین شده ولی در زمان مقرر تادیه نشده‌اند. بر همین اساس، رسوب حجم بالایی از اوراق مشارکت دولتی (که زمان انتشار آنها عمدتاً به قبل از سال 1392 بر می‌گردد) و بدهی بسیار بالای دولت به بانک مسکن بابت سود تعهد شده دولت در زمینه طرح مسکن مهر از جمله موارد بسیار مهمی هستند که بخش قابل توجهی از مانده و تغییر در مانده سرفصل مطالبات بانکها از دولت را توضیح می‌دهند.
علاوه بر رسوب اوراق مشارکت و بدهی دولت بابت طرح مسکن مهر، بخش قابل توجه دیگری از سرفصل مطالبات از دولت شامل اصل و سود تعهدات و تضمین‌هایی است که دولت‌های مختلف (بویژه دولت‌های نهم و دهم) در قبال تسهیلات متعدد نسبت به بانکها ارائه داده و بانکها نیز به محض سررسید و تأدیه نشدن آن توسط اشخاص حقیقی و حقوقی گیرنده تسهیلات، مرتب مبالغ اصل و سود آن را در حساب سرفصل مطالبات از دولت ثبت می‌کنند.
بدیهی است بخشی از افزایش بدهی دولت به بانکها نیز ناظر بر جرایم (وجه التزام) تسهیلات پیش‌گفته است که بصورت مستمر در سرفصل مطالبات از دولت انباشت می‌شود. بنابراین، مشاهده می‌شود که عمده مانده و تغییر در مانده بدهی دولت به بانکها تنهاناشی از بی‌انضباطی‌های صورت گرفته در نیمه دوم دهه 1380 و اوایل دهه 1390 است و ارتباطی به عملکرد دولت یازدهم ندارد.
بر مبنای مستندات قانونی موجود در خصوص ممنوعیت استقراض دولت از بانک مرکزی این شائبه بوجود می‌آید که با افزایش صورت گرفته در بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی، این بخش از انضباط مالی برخوردار نبوده و از منابع بانک مرکزی جهت تأمین مالی خود استفاده کرده است.
به منظور تبیین این مسئله و شناسایی دلایل این افزایش، ضروری است اجزای تشکیل‌دهنده بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی با دقت و با جزئیات مورد کنکاش قرار گیرد چرا که بی توجهی به تحولات اجزای متغیرهای پولی و اتکای صرف به ارقام کلی آن‌ها می‌تواند تحلیل‌های نادرستی را به همراه داشته باشد.
بررسی اجزای بدهی دولت به بانک مرکزی نشان می‌دهد که عامل اصلی افزایش 168.4 هزار میلیارد ریالی این متغیر طی دوره 44 ماهه منتهی به بهمن 1395، افزایش قابل توجه اسناد به تعهد دولت (105.7 هزار میلیارد ریال) و افزایش استفاده دولت از حساب تنخواه‌گردان خزانه (46.4 هزار میلیارد ریال) بوده است.
اسناد به تعهد دولت، اسنادی است که بابت مطالبات بانک مرکزی از دولت از طرف وزارت امور اقتصادی و دارایی به وثیقه جواهرات ملی تعهد شده و به موجب ماده 8 قانون پولی و بانکی کشور (مصوب سال 1351) به عنوان پشتوانه اسکناس‌های منتشره منظور گردیده است.
بخشی دیگر از اسناد به تعهد دولت مربوط به سفته‌هایی است که از سوی بانک مرکزی و به نیابت از دولت جمهوری اسلامی ایران به عنوان سهمیه دولت نزد صندوق بین‌المللی پول به امانت گذارده می‌شود.
افزایش بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی که از این محل ناشی می‌شود، به معنی افزایش پایه پولی نیست چراکه در در قبال افزایش این متغیر، پول جدیدی به اقتصاد کشور تزریق نمی‌شود.
به لحاظ حسابداری نیز، افزایش در خالص بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی ناشی از تغییرات اسناد به تعهد دولت، با افزایش سایر بدهیهای بانک مرکزی (و به تبع آن کاهش خالص سایر اقلام بانک مرکزی) خنثی شده و از این منظر پایه پولی متأثر نخواهد شد. بنابراین تغییرات این متغیربیشتر ماهیتی حسابداری داشته و تنهاً یک جابه‌جایی میان اجزای پایه پولی محسوب می‌شود. از این‌رو ضروری است در تحلیل تغییرات بدهی دولت به بانک مرکزی به این موضوع مهم توجه شود.
از سوی دیگر و بر اساس تبصره (1) قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت که به ماده 24 قانون محاسبات عمومی کشور الحاق گردیده است، هر ساله دولت می‌تواند معادل 3.0 درصد از بودجه عمومی را بصورت تنخواه‌گردان از منابع بانک مرکزی استقراض کرده و آن را در پایان سال تسویه کند.
هر چند که میزان تعیین شده 3.0 درصدی در قانون همواره ثابت است، لیکن همراه با افزایش رقم کل بودجه عمومی کشور، ظرفیت استفاده قانونی دولت از تنخواه‌گردان خزانه نیز افزایش می‌یابد. مضافاً به دلیل افت شدید قیمت نفت و کاهش درآمدهای دولت از این محل، در سالهای اخیر استفاده دولت از ظرفیت‌های ماده قانونی مزبور بیشتر شده است.
بررسی تغییرات صورت گرفته در خصوص افزایش میزان استفاده دولت از حساب تنخواه‌گردان خزانه در یک دوره 44 ماهه (خرداد 1392 الی بهمن 1395) نیز نشان می‌دهد که 27.6 درصد (46.4هزار میلیارد ریال معادل تفاضل 85 هزار میلیارد ریال حساب تنخواه گردان خزانه در بهمن 1395 نسبت به رقم 38.6 هزار میلیارد ریالی آن در پایان خرداد 1392) از کل تغییر بدهی دولت به بانک مرکزی در دوره فوق‌الذکر (168.4 هزار میلیارد ریال) به افزایش ظرفیت استفاده قانونی دولت از حساب تنخواه‌گردان خزانه مربوط بوده است.
نگاهی به میزان استفاده دولتهای مختلف از حساب تنخواه‌گردان نیز نشان می‌دهد که این میزان استفاده همواره در ماههای میانی سال وجود داشته و در پایان سال تسویه می‌شود. برای مثال میزان استفاده دولت در پایان بهمن 1394 نیز معادل 81.5 هزار میلیارد ریال بود که در پایان سال بطور کامل تسویه و صفر گردید.
همچنین ظرفیت استفاده دولت از منابع تنخواه‌گردان خزانه در سال 1395 معادل 100.6 هزار میلیارد ریال بوده که بر اساس مدارک موجود در پایان سال گذشته بطور کامل تسویه شده است.
در مجموع و با عنایت به توضیحات فوق می‌توان گفت که استفاده دولت از حساب تنخواه‌گردان خزانه امری معمول و قانونی در رابطه بین دولت و بانک مرکزی محسوب شده و به هیچ عنوان و در هیچ دوره‌ای استفاده از این معبر قانونی به عنوان بی‌انضباطی دولتها تلقی نمی‌ شود.
همانگونه که اشاره شد، از مجموع 168.4 هزار میلیارد ریال افزایش بدهی دولت به بانک مرکزی در دوره 44 ماهه مورد بررسی، 105.7 هزار میلیارد ریال (62.8 درصد) مربوط به اسناد به تعهد دولت و‌ 46.4 هزار میلیارد ریال (27.6 درصد) مربوط به حساب تنخواه گردان خزانه بوده و تنها معادل 16.3 هزار میلیارد ریال (9.7 درصد) مربوط به سایر بدهی های دولت بوده است.
بررسی تغییرات سایر بدهی های دولت به بانک مرکزی در دوره مورد بررسی نیز نشان می‌دهد که این افزایش نیز ریشه در مابه‌التفاوت نرخ خرید مرجع و مبادله‌ای مربوط به اقلام اساسی و دارو (14.9 هزار میلیارد ریال) در روزهای آغازین تصدی دولت یازدهم و تصمیم های دولت قبل داشته و به هیچ عنوان به معنی استقراض دولت یازدهم از منابع بانک مرکزی قلمداد نمی ‌شود.
خاطر نشان می‌ سازد تحولات اجزای بدهی دولت به شبکه بانکی و بانک مرکزی و کنکاش در اجزای تشکیل‌دهنده آنها در دوره 44 ماهه منتهی به بهمن 1395 نشان می‌دهد که اول بخش عمده‌ای از تغییرات بدهی دولت به سیستم بانکی ریشه در عملکرد دولتهای نهم و دهم داشته و دولت یازدهم هیچ گونه‌ بی‌انضباطی در این زمینه نداشته است.
دوم بخش قابل توجهی از افزایش بدهی دولت به بانک مرکزی بیشتر رویکردی حسابداری است که به هیچ عنوان به معنی استقراض دولت از بانک مرکزی محسوب نشده و واجد آثار پولی بر پایه پولی نخواهد بود.
افزون بر موارد مزبور و با توجه به مستندات قانونی موجود در زمینه استفاده دولتها از حساب تنخواه‌گردان خزانه و الزام قانونی آنها به تسویه آن در پایان سال، همه دولت‌ها میزان استفاده از حساب تنخواه‌گردان خزانه را در پایان سال تسویه می‌کنند و از این رو مقایسه ارقام بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی (بطور خاص بدهی دولت به بانک مرکزی) در ماه‌های میانی سال با ارقام پایان سال نیز نمی‌تواند ملاک مناسبی برای ارزیابی رفتار مالی دولت تلقی شود.
گفتنی است،چندی پیش یکی از خبرگزاری ها با انتشار گزارشی تحت عنوان « گزارش غیرمحرمانه بانک مرکزی/'دولت روحانی' تنها در یک فقره 110 هزار میلیارد تومان بدهی برجا گذاشت » به افزایش بدهی‌های دولت و شرکت‌های دولتی به سیستم بانکی در دولت یازدهم اشاره کرده است.
اقتصام**2078* 1440
تنظیم کننده: محمدمهدی بهرامی* انتشار: گلشن
برای آگاهی از آخرین اخبار اقتصادی ایران و جهان با کانال اقتصادی ایرنا در تلگرام همراه شوید:
IRNAeco@
https://t.me/irnaeco

افزایش بدهی دولت به بانک مرکزی بیشتر رویکردی حسابداری است
related-image related-image
برادر امیر قطر: محمد بن سلمان! هرگز با تو بیعت نخواهیم کرد برگزاری اختتامیه جلسات تفسیر و تدبر در قرآن کریم اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان اصفهان 35 اتوبوس brt برای شهر قزوین خریداری شده است تصاویر: ابتکار کثیف طالبان محرمی: امیدوارم پرسپولیس قهرمان آسیا شود ابزاری برای غربالگری اعتیاد دانش آموزن نداریم قطر 45 مظنون به ارتباط با گولن را اخراج کرد نقش چربی‌های گیاهی در کاهش علائم بیماری "کرون" سفره‌های افطاری امامزاده یحیی بن زید (س) میزبان 55 هزار زائر تلاش سن‌ژرمن برای خرید ستاره گواردیولا شهادت 3000 کودک فلسطینی به دست صهیونیست‌ها فرهنگ نیازمند حمایت تمامی نهادهاست پلمب 18 واحد صنفی در شهرستان سرپل ذهاب آمادگی بورس کالا برای راه‌اندازی بورس ارز زکات فطره در بوشهر 6000 تومان اعلام شد + مصاحبه ترامپ، اوباما را متهم کرد تحویل 45 شهروند ترکیه عضو شبکه گولن از سوی قطر به ترکیه تایید صحت انتخابات شوراها در استان تهران تناقض سیاست در لرستان غرق شدن 3 جوان در رودخانه قزل اوزن اردبیل /هشدار مدیرکل مدیریت بحران استان اردبیل به شنا در رودخانه‌ها روز قدس عمل صالح امام راحل بود که در جهان اسلام ماندگار شد خلخال رتبه اول استان اردبیل را در کاهش جرایم کیفری کسب کرد واکنش بختیار رحمانی درخصوص پیوستن به پرسپولیس! پیش بینی وضعیت هوا در روز عید فطر «تماشاچی محکوم به اعدام» در راه پایتخت هیچ مورد ضد امنیتی و خرابکارانه‌ای در پارس آباد مغان وجود ندارد نداشتن صرفه اقتصادی تولید میلگرد، مشکل اصلی کارخانه صبافولاد زاگرس چهارمحال وبختیاری پاسخ سرلشکر باقری دربارۀ احتمال تکرار حمله به داعش خاتمی: سیاست قطعی نظام افزایش توان موشکی است رضایی: مردم از نظارت بر برجام راضی نیستند لاوروف: ایران، روسیه و ترکیه صلح جویی را در سوریه تقویت کردند نیازمندانی که برای حاجت روا شدن، از راهب بودایی کتک می‌خورند! نقش آیت‌الله کاشانی در نهضت ملی شدن صنعت نفت بررسی می‌شود اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجویان مستقل؛ اهانت به شخصیت‌ها محصول دو قطبی کردن جامعه از سوی مسئولان است مردم حق انتقاد از رئیس‌جمهور را دارند اما به دور از توهین استفاده بیش از حد آب‌های زیرزمینی و کشت شالی از مشکلات گلستان است پایان مسابقات بسکتبال جام رمضان در مشهد طرح امداد و نجات تابستانه هلال‌احمر اصفهان آغاز شد عکس: تیپ متفاوت بهرام رادان در تلویزیون چین! انهدام 2 باند مسلح مواد مخدر در جنوب شرق کشور برنامه ناسا برای ارسال فضاپیما به اورانوس و نپتون اعزام دانشجویان مشمول به عتبات/ نیازی به ارائه وثیقه نیست هیات انتخاب کتاب 42 میلیارد ریال از ناشران خرید/ کتاب‌های مشابه در دایره خرید ارشاد تجدید میثاق رییس و مسئولان عالی قضایی با آرمان‌های بنیانگذار انقلاب اسلامی بهای انواع ارز در بازار سوم تیرماه آلکمار با جدایی جهانبخش مخالف است آغاز طرح «عیدانه کتاب» در کتابشهرها رئیس و مسئولان عالی قوه‌قضاییه با آرمان‌های امام راحل تجدید میثاق کردند اینجا می‌گویند داعشی‌ها شیعه‌اند! مرفاوی در گفتگو با جی پلاس: اگر استقلال اینقدر پول دارد، چرا طلب ما را نمی‌دهد؟ / تیم گران، انتظار هواداران را بالا می‌برد
ماجرای حمله خونین به میهمان برنامه ماه عسل + فیلم اظهارات تند روحانی علیه سپاه گرمازدگی 35 نفر در ریگان گرمازدگی 35 نفر و خسارت به درختان خرما در ریگان کرمان گرمی هوا منجر به گرمازدگی 35 نفر و خسارت به نخیلات ریگان شد گرمازدگی 35 نفر و خسارت هنگفت به نخیلات براثر شدت گرما در ریگان کرمان گرمازدگی 35 نفر و خسارت هنگفت به نخیلات براثر شدت گرما در ریگان کرمان شعار برخی از مردم حسن روحانی را فراری داد / مردم! روحانی مجبور است، می‌فهمید؟! اعتراض یک خانم و واکنش جهانگیری که از کنار او رد می‌شود حادثه توهین به رئیس جمهور در مراسم روز قدس باید پیگیری شود یک عامل انتحاری خود را در مکه منفجر کرد تعطیلات عیدفطر درعربستان 15 روز اعلام شد گرما زدگی 35 نفر در ریگان انفجار انتحاری در جده هشتگ «حامی روحانی ام» جزو 10 ترند برتر جهان اعلام جزییات زمان توزیع سود سهام عدالت واکنش احمد خاتمی به سخنان ولیعهد عربستان سخنان حسن روحانی در حاشیه راهپیمایی روز جهانی قدس 96 اتفاق عجیب در فوتبال/ جام تیم قهرمان پس گرفته شد فیلم/ شعارهای توهین آمیز دلواپسان علیه روحانی در راهپیمایی روز قدس #حامی_روحانی_ام ظرف چند ساعت جزو 10 ترند برتر جهان شد هشتگ «حامی روحانی ام» در صدر موضوعات داغ توییتر! عناوین روزنامه‌های ورزشی 3 تیر 96/ بازگشت منتظری به خانه‌اش +تصاویر جزئیات وقوع انفجار انتحاری در مکه مکرمه درگیری‌های ترمینال 4 مهرآباد، مانور محدود امنیتی بود ساماندهی و زیاندهی مؤسسات اعتباری ساماندهی و زیاندهی مؤسسات اعتباری تصاویر انهدام تیم تروریستی در کردستان منتشر شد + تصاویر حضور مسئولین در راهپیمایی روز قدس 13 شرط کشورهای عربی برای دوحه / لیستی که از قطر می‌خواهد دیگر قطر نباشد #حامی_روحانی_ام جزو 10 ترند برتر جهان شد حجت‌الاسلام پناهیان در بیمارستان +عکس حضور فرمانده کل سپاه در راهپیمایی روز قدس فیلم | انهدام یک باند تروریستی در کردستان توسط سپاه تصاویر/ حضور پرشکوه مردم اصفهان در راهپیمایی روز قدس یک عامل انتحاری خود را در مکه منفجر کرد حماسه حضور مردم محمودآباد در روز قدس از نگاه دوربین عکاسان واکنش زنان کابینه روحانی به توهین به رئیس جمهور در روز قدس عکس/ درگوشی سیدعلی خمینی و رئیسی پذیرش 16 طرح دانش آموزان البرزی در نمایشگاه بین المللی اختراعات 2017 گذرنامه‌های داعشی برای رفتن به بهشت در سوریه کشف شد توهین به رییس جمهور در حاشیه راهپیمایی روز جهانی قدس عربستان با ایران وارد جنگ نمی‌شود عید فطر چه روزی است؟ برگزاری مانور ضد تروریسم نیروهای مسلح در فرودگاه مهرآباد رونمایی ازسلاح انفرادی جدید ذوالفقار حجت‌الاسلام رئیسی در راهپیمایی روز قدس قم / عکس «پایتخت 5» به ضبط سکانس‌های هوایی در هواپیما رسید اگر البغدادی مرده باشد، جانشینش یکی از این دو نفر است داعش به حمله موشکی ایران واکنش نشان داد ماجرای خبر بمب گذاری در مجتمع لاله پارک تبریز
message
near_me