advs
منبع: برنا
دسته: اقتصادی (اقتصادی-سیاسی-اقتصادی)
کد خبر: 7731083
۱۳۹۶/۰۲/۰۱ ۱۵:۲۳

افزایش بدهی دولت به بانک مرکزی رویکرد حسابداری دارد

بانک مرکزی ایران در پاسخ به جوسازی‌های اخیر برخی رسانه‌ها در باره بدهی دولت اعلام کرد: افزایش بدهی دولت به بانک مرکزی بیشتر رویکردی حسابداری است.
main-image

به گزارش گروه خبر خبرگزاری برنا، به نقل از بانک مرکزی، در بیانیه ای که در پاسخ به جوسازی های منتشره داده است نوشته، کل تغییر در مانده بدهی بخش دولتی به سیستم بانکی در یک دوره 44 ماهه (خرداد 1392 تا بهمن 1395) معادل 1114.4 هزار میلیارد ریال است که از این میزان، 77.2 درصد (860.1 هزار میلیارد ریال) مربوط به افزایش بدهی بخش دولتی به شبکه بانکی و 22.8 درصد (254.3 هزار میلیارد ریال) مربوط به افزایش بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی بوده است.

هر چند که بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی نیز افزایش قابل توجهی داشته که در ادامه به دلایل آن اشاره خواهد شد، اما دلیل عمده افزایش بدهی بخش دولتی به سیستم بانکی را باید در افزایش قابل توجه بدهی این بخش به شبکه بانکی جستجو کرد.

افزایش بدهی بخش دولتی به شبکه بانکی به عنوان نمادی از سلطه مالی دولت واقعیتی انکارناپذیر است اما نسبت دادن این افزایش به عملکرد دولت یازدهم بدون توجه به پویایی‌ها و دلایل تغییر بدهی بخش دولتی به بانکها، نوعی استفاده غیرحرفه ‌ای و جهت‌دار از آمار مزبور است که بیشتر با اهداف و اغراض غیرکارشناسی صورت می‌گیرد.

بررسی دلایل و ریشه‌های رشد بدهی بخش دولتی به سیستم بانکی نشان می ‌دهد که عمده افزایش متغیر مزبور از نتایج روشن سلطه مالی دولت‌های نهم و دهم بر شبکه بانکی بوده است.

بدهی بخش دولتی به شبکه بانکی به دو بخش بدهی دولت و شرکتهای دولتی طبقه‌بندی می‌شود.

بررسی اجزای بدهی دولت به بانکها نیز نشان می‌دهد که مهمترین جزء این بدهی، سرفصل مطالبات بانکها از دولت است که علی‌رغم اعطا نشدن تسهیلات جدید به دولت، همواره در حال افزایش بوده است، بنابراین ضروری است که ابتدا اجزای سرفصل مطالبات از دولت شناسایی شده و عملکرد دولت‌های مختلف مورد بررسی قرار گیرد.

بنا به اصول و تعاریف حسابداری اعلام شده به بانکها،‌ سرفصل مطالبات از دولت، سرفصل جامعی است که علاوه بر بدهی‌های مستقیم دولت، شامل آن بخش از مطالبات بانکها از بخش‌های دولتی و غیردولتی است که از سوی دولت تضمین شده ولی در زمان مقرر تادیه نشده‌اند. بر همین اساس، رسوب حجم بالایی از اوراق مشارکت دولتی (که زمان انتشار آنها عمدتاً به قبل از سال 1392 بر می‌گردد) و بدهی بسیار بالای دولت به بانک مسکن بابت سود تعهد شده دولت در زمینه طرح مسکن مهر از جمله موارد بسیار مهمی هستند که بخش قابل توجهی از مانده و تغییر در مانده سرفصل مطالبات بانکها از دولت را توضیح می‌دهند.

علاوه بر رسوب اوراق مشارکت و بدهی دولت بابت طرح مسکن مهر، بخش قابل توجه دیگری از سرفصل مطالبات از دولت شامل اصل و سود تعهدات و تضمین‌هایی است که دولت‌های مختلف (بویژه دولت‌های نهم و دهم) در قبال تسهیلات متعدد نسبت به بانکها ارائه داده و بانکها نیز به محض سررسید و تأدیه نشدن آن توسط اشخاص حقیقی و حقوقی گیرنده تسهیلات، مرتب مبالغ اصل و سود آن را در حساب سرفصل مطالبات از دولت ثبت می‌کنند.

بدیهی است بخشی از افزایش بدهی دولت به بانکها نیز ناظر بر جرایم (وجه التزام) تسهیلات پیش‌گفته است که بصورت مستمر در سرفصل مطالبات از دولت انباشت می‌شود. بنابراین، مشاهده می‌شود که عمده مانده و تغییر در مانده بدهی دولت به بانکها تنهاناشی از بی‌انضباطی‌های صورت گرفته در نیمه دوم دهه 1380 و اوایل دهه 1390 است و ارتباطی به عملکرد دولت یازدهم ندارد.

بر مبنای مستندات قانونی موجود در خصوص ممنوعیت استقراض دولت از بانک مرکزی این شائبه بوجود می‌آید که با افزایش صورت گرفته در بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی، این بخش از انضباط مالی برخوردار نبوده و از منابع بانک مرکزی جهت تأمین مالی خود استفاده کرده است.

به منظور تبیین این مسئله و شناسایی دلایل این افزایش، ضروری است اجزای تشکیل‌دهنده بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی با دقت و با جزئیات مورد کنکاش قرار گیرد چرا که بی توجهی به تحولات اجزای متغیرهای پولی و اتکای صرف به ارقام کلی آن‌ها می‌تواند تحلیل‌های نادرستی را به همراه داشته باشد.

بررسی اجزای بدهی دولت به بانک مرکزی نشان می‌دهد که عامل اصلی افزایش 168.4 هزار میلیارد ریالی این متغیر طی دوره 44 ماهه منتهی به بهمن 1395، افزایش قابل توجه اسناد به تعهد دولت (105.7 هزار میلیارد ریال) و افزایش استفاده دولت از حساب تنخواه‌گردان خزانه (46.4 هزار میلیارد ریال) بوده است.

اسناد به تعهد دولت، اسنادی است که بابت مطالبات بانک مرکزی از دولت از طرف وزارت امور اقتصادی و دارایی به وثیقه جواهرات ملی تعهد شده و به موجب ماده 8 قانون پولی و بانکی کشور (مصوب سال 1351) به عنوان پشتوانه اسکناس‌های منتشره منظور گردیده است.

بخشی دیگر از اسناد به تعهد دولت مربوط به سفته‌هایی است که از سوی بانک مرکزی و به نیابت از دولت جمهوری اسلامی ایران به عنوان سهمیه دولت نزد صندوق بین‌المللی پول به امانت گذارده می‌شود.

افزایش بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی که از این محل ناشی می‌شود، به معنی افزایش پایه پولی نیست چراکه در در قبال افزایش این متغیر، پول جدیدی به اقتصاد کشور تزریق نمی‌شود.

به لحاظ حسابداری نیز، افزایش در خالص بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی ناشی از تغییرات اسناد به تعهد دولت، با افزایش سایر بدهیهای بانک مرکزی (و به تبع آن کاهش خالص سایر اقلام بانک مرکزی) خنثی شده و از این منظر پایه پولی متأثر نخواهد شد. بنابراین تغییرات این متغیربیشتر ماهیتی حسابداری داشته و تنهاً یک جابه‌جایی میان اجزای پایه پولی محسوب می‌شود. از این‌رو ضروری است در تحلیل تغییرات بدهی دولت به بانک مرکزی به این موضوع مهم توجه شود.

از سوی دیگر و بر اساس تبصره (1) قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت که به ماده 24 قانون محاسبات عمومی کشور الحاق گردیده است، هر ساله دولت می‌تواند معادل 3.0 درصد از بودجه عمومی را بصورت تنخواه‌گردان از منابع بانک مرکزی استقراض کرده و آن را در پایان سال تسویه کند.

هر چند که میزان تعیین شده 3.0 درصدی در قانون همواره ثابت است، لیکن همراه با افزایش رقم کل بودجه عمومی کشور، ظرفیت استفاده قانونی دولت از تنخواه‌گردان خزانه نیز افزایش می‌یابد. مضافاً به دلیل افت شدید قیمت نفت و کاهش درآمدهای دولت از این محل، در سالهای اخیر استفاده دولت از ظرفیت‌های ماده قانونی مزبور بیشتر شده است.

بررسی تغییرات صورت گرفته در خصوص افزایش میزان استفاده دولت از حساب تنخواه‌گردان خزانه در یک دوره 44 ماهه (خرداد 1392 الی بهمن 1395) نیز نشان می‌دهد که 27.6 درصد (46.4هزار میلیارد ریال معادل تفاضل 85 هزار میلیارد ریال حساب تنخواه گردان خزانه در بهمن 1395 نسبت به رقم 38.6 هزار میلیارد ریالی آن در پایان خرداد 1392) از کل تغییر بدهی دولت به بانک مرکزی در دوره فوق‌الذکر (168.4 هزار میلیارد ریال) به افزایش ظرفیت استفاده قانونی دولت از حساب تنخواه‌گردان خزانه مربوط بوده است.

نگاهی به میزان استفاده دولتهای مختلف از حساب تنخواه‌گردان نیز نشان می‌دهد که این میزان استفاده همواره در ماههای میانی سال وجود داشته و در پایان سال تسویه می‌شود. برای مثال میزان استفاده دولت در پایان بهمن 1394 نیز معادل 81.5 هزار میلیارد ریال بود که در پایان سال بطور کامل تسویه و صفر گردید.

همچنین ظرفیت استفاده دولت از منابع تنخواه‌گردان خزانه در سال 1395 معادل 100.6 هزار میلیارد ریال بوده که بر اساس مدارک موجود در پایان سال گذشته بطور کامل تسویه شده است.

در مجموع و با عنایت به توضیحات فوق می‌توان گفت که استفاده دولت از حساب تنخواه‌گردان خزانه امری معمول و قانونی در رابطه بین دولت و بانک مرکزی محسوب شده و به هیچ عنوان و در هیچ دوره‌ای استفاده از این معبر قانونی به عنوان بی‌انضباطی دولتها تلقی نمی‌ شود.

همانگونه که اشاره شد، از مجموع 168.4 هزار میلیارد ریال افزایش بدهی دولت به بانک مرکزی در دوره 44 ماهه مورد بررسی، 105.7 هزار میلیارد ریال (62.8 درصد) مربوط به اسناد به تعهد دولت و‌ 46.4 هزار میلیارد ریال (27.6 درصد) مربوط به حساب تنخواه گردان خزانه بوده و تنها معادل 16.3 هزار میلیارد ریال (9.7 درصد) مربوط به سایر بدهی های دولت بوده است.

بررسی تغییرات سایر بدهی های دولت به بانک مرکزی در دوره مورد بررسی نیز نشان می‌دهد که این افزایش نیز ریشه در مابه‌التفاوت نرخ خرید مرجع و مبادله‌ای مربوط به اقلام اساسی و دارو (14.9 هزار میلیارد ریال) در روزهای آغازین تصدی دولت یازدهم و تصمیم های دولت قبل داشته و به هیچ عنوان به معنی استقراض دولت یازدهم از منابع بانک مرکزی قلمداد نمی ‌شود.

خاطر نشان می‌ سازد تحولات اجزای بدهی دولت به شبکه بانکی و بانک مرکزی و کنکاش در اجزای تشکیل‌دهنده آنها در دوره 44 ماهه منتهی به بهمن 1395 نشان می‌دهد که اول بخش عمده‌ای از تغییرات بدهی دولت به سیستم بانکی ریشه در عملکرد دولتهای نهم و دهم داشته و دولت یازدهم هیچ گونه‌ بی‌انضباطی در این زمینه نداشته است.

دوم بخش قابل توجهی از افزایش بدهی دولت به بانک مرکزی بیشتر رویکردی حسابداری است که به هیچ عنوان به معنی استقراض دولت از بانک مرکزی محسوب نشده و واجد آثار پولی بر پایه پولی نخواهد بود.

افزون بر موارد مزبور و با توجه به مستندات قانونی موجود در زمینه استفاده دولتها از حساب تنخواه‌گردان خزانه و الزام قانونی آنها به تسویه آن در پایان سال، همه دولت‌ها میزان استفاده از حساب تنخواه‌گردان خزانه را در پایان سال تسویه می‌کنند و از این رو مقایسه ارقام بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی (بطور خاص بدهی دولت به بانک مرکزی) در ماه‌های میانی سال با ارقام پایان سال نیز نمی‌تواند ملاک مناسبی برای ارزیابی رفتار مالی دولت تلقی شود.

گفتنی است، چندی پیش یکی از خبرگزاری ها با انتشار گزارشی تحت عنوان « گزارش غیرمحرمانه بانک مرکزی/'دولت روحانی' تنها در یک فقره 110 هزار میلیارد تومان بدهی برجا گذاشت » به افزایش بدهی‌های دولت و شرکت‌های دولتی به سیستم بانکی در دولت یازدهم اشاره کرده است.

 

related-image related-image related-image related-image related-image related-image related-image related-image related-image related-image related-image related-image related-image related-image related-image related-image related-image
ورود قهرمانان رودسری تیم ملی فوتبال ساحلی دفاع شخصی ویژه کودکان - والدین حتما مشاهده کنند دلنوشته دختر شهید گیلانی: با شهدا مهربان باشیم تظاهرات مردم بحرین در حمایت از شیخ قاسم/منزل شیخ همچنان در محاصره اقدام میراث برای رفع آسیب‌های موریانه بنای تاریخی امامزاده احمد اصفهان کارکنان سازمان ملل در اعتراض به کاهش دستمزد تهدید به اعتصاب کردند روسیه به مصر بالگرد می‌فروشد قیمت طلا، سکه و ارز در بازار اهواز رمزگشایی قفل ارتباطی والدین با فرزندان/کلید ارتباط را گم کرده‌اید؟ شیوه اخذ گواهینامه تغییر می‌کند/اعمال محدودیت برای نوگواهینامه‌ها آموزش زبان روسی به اعضای گارد ملی آمریکا ناگفته هایی از زندگی مسئولین از زبان خودشان نخست وزیر یونان: ما به وظایف خود عمل کردیم، حالا نوبت اروپاست هدف ترامپ از سفر به غرب آسیا مسیر پیشرفت و توسعه کشور با پیروزی مجدد دکتر روحانی بهتر خواهد شد دستگیری حفاران غیرمجاز در شهرستان شفت شهید صدر آغازگر و حضرت امام راحل بنیانگذار فقه نظام در جامعه بودند دستگاه‌های نظارتی در اجرای پروژه‌های عمرانی سعه صدر داشته باشند نیازمند برنامه هایی هستیم که کیفیت زندگی شهری را بهبود بخشد همایش حمل و نقل ریلی کشور در مشهد سیدحسین قدسی و محسن داوری رتبه برترجشنواره تولیدات خبری ایرنا را کسب کردند دبیرخانه کنگره بین‌المللی 'فقیه فقه نظام' در قم افتتاح شد طرح پرستاری جامعه‌نگر با تداوم کاهش پرداحتی از جیب مردم انجام می‌شود اعضای شوراهای اسلامی روستاهای آستارا مشخص شدند نماینده مجلس: حماسه 29 اردیبهشت فصل الخطاب تمام اختلاف نظرها بود کرمانشاه استان پنجم شد تشییع پیکر مطهر 6 شهید مدافع حرم در قم رسیدگی به مشکلات شهری از طریق تلفن گویای 137 تیم برق جدید شیراز به رقابت‌های فوتبال دسته اول کشور صعود کرد مقاومت مردم در خرمشهر چشم طمع دشمنان را از کشور دور کرده است برگزاری مرحله استانی ششمین دوره مسابقات ملی مناظره دانشجویان ایران در آذربایجان‌شرقی واژگونی پژو پارس در محور شاهرود-سبزوار پنج نفر را زخمی کرد شرور معروف خیابان 7 تیر پلدختر دستگیر شد برگزاری جلسه هماهنگی طرح ضیافت در استان برگزاری جشن پیروزی دولت تدبیر و امید توسط انجمن اسلامی دانشجویان اعلام زمان تسلیم اظهارنامه‌های مالیاتی در استان جشنواره غذا با عنوان لقمه‌های مهربانی در اراک برگزار شد نهج البلاغه، باور چهره خشن از اسلام را غیر ممکن می‌کند عملیات ساخت کمپ رهبران جوان در سپیدان آغاز شد کلاس مربیگری درجه یک دوچرخه سواری کشور در همدان دایر شد کشف 18 کیلوگرم تریاک از یک منزل مسکونی در تویسرکان امام جمعه ملایر: استقامت رمز پیروزی در خرمشهرهای پیش رو است بانوی رزمی کار کهگیلویه و بویراحمد عازم رقابت‌های قهرمانی آسیا شد فرماندار: صحت انتخابات ریاست جمهوری در بویراحمد تأیید شد چرا سریال لطیفی به رمضان نرسید؟ عکس جالب «سحر ولد بیگی» و «نیما فلاح» دستور کی روش به ملی پوشان: اینستاگرام ممنوع! بازارگرمی دلال‌ها و سردرگمی متقاضیان پردیس تشریح مطالبات صنایع پایین دستی از دولت جان کری: اکنون زمان مناسبی برای طرح لایحه علیه ایران نیست
قتل قهرمان ووشو کشور با چاقو + عکس آیا اجرای سند 2030 سال 91 افتخار بود، الان خیانت؟! تجاوز 4 چوپان به دختری که قصد ارتباط با یک پسر دیگر را داشت تشییع پیکر فرمانده مبارزه با مواد مخدر فسا + تصاویر هشدار دوباره بانک مرکزی به سپرده‌گذاران/شگرد غیرمجازها ستاد مرکزی رئیسی به دادستان کل کشور نامه نوشت تجمع سپرده گذاران موسسه «آرمان» در برخی شعب/ پای دو تعاونی و دو موسسه مالی در میان است/ نشست شورای تامین برای پیشگیری از بروز تنش ضرب و شتم غلامرضا صنعتگر در بندرعباس خونخواهی برادر با استخدام اسیدپاش! پیکر رئیس پلیس مواد مخدر فسا تشییع شد ایران اصلی‌ترین شریک آستراخان در زمینه تبادلات خارجی است/ نشست همکاری رسانه‌های حوزه خزر اوایل مهر برگزار می‌شود تجمع سپرده گذاران معترض موسسه «آرمان» در برخی شعب/ پای دو تعاونی و دو موسسه مالی در میان است/ نشست شورای تامین برای پیشگیری از بروز تنش سخنان مولوی عبدالحمید در همایش تجلیل از فعالان ستاد‌های انتخاباتی دکتر روحانی تفاوت پوشش همسر ترامپ در دیدار با پاپ و ملک‌سلمان + تصاویر صبحگاه مشترک نیروهای مسلح در اهواز برگزار شد برگزاری سومین نمایشگاه عکس و نقاشی کانون هنرمند آن آنچه باید درباره گواهینامه‌های رانندگی بدانید / اعمال محدودیت برای نوگواهینامه‌ها تشییع پیکر مطهر شهید مبارزه با موادمخدر در فسا اعلام عزای عمومی در بحرین دختر و همسر ترامپ روسری سر کردند+ تصاویر اعترافات یک فرمانده عراقی به کابوس‌های بعد از خرمشهر خواننده پاپ هرمزگان در حمله افراد مسلح مجروح شد آغاز رزمایش بیت‌المقدس 29 نیروی زمینی ارتش سه میلیون نفر موفق به شرکت در انتخابات نشدند اجرای 2030 سال 91 افتخار بود، الان خیانت! جنجال بر سر اظهارات منسوب به امیر قطر درباره ایران روسری سرکردن همسر و دختر ترامپ در دیدار با پاپ + فیلم دونفر از کارگران سوخته شده حادثه فولاد بویراحمد فوت شدند + اسامی حجاب جالب ملانیا ترامپ در واتیکان +عکس اجرای سند 2030 سال 91 افتخار بود، الان خیانت؟! اعدام قاتل، 30 سال پس از جنایت بحران بزرگ در روابط قطر و عربستان سعودی / قطر: سایت خبرگزاری ما هک شد؛ حرف امیر جعلی است/ عربستان سعودی و امارات: هک نشدید؛ حرف‌های امیر قطر واقعی است / فیلتر سایت الجزیره در عربستان امارات انفجار بامدادی در سعادت آباد تهران آغاز رزمایش بیت المقدس 29 نیروی زمینی ارتش ملانیا در رم هم دست رد بر سینه ترامپ زد + فیلم "مشکلات جنسی" بلای زندگی مشترک ایرانی! تفاوت پوشش ملانیا ترامپ در دیدار با پاپ و ملک سلمان + تصاویر ورشکستگی موسسه اعتباری توسعه در حاله‌ای از ابهام/سپرده گذاران خواستار دریافت سپرده خود شدند کمترین رای روحانی در کدام استان‌ها بود؟ بازداشت تعدادی از مدیران ارشد آموزش و پرورش به دلیل تخلفات انتخاباتی 50 رئیس کشور در عربستان جمع شدند و گفتند که ایران قدرتی مهارناپذیر دارد/ این برای ما افتخار است اظهارات منتسب به امیر قطر و خشم آل سعود محرومیت بازیکن فوتبال به دلیل اینکه همسرش مدل است! اماراتی‌ها به دنبال محرومیت استقلال تیپ همسر و دختر ترامپ در دیدار با پاپ فرانسیس در واتیکان اهدای فرش دستباف نفیس هنرمندان اصفهانی به حرم حضرت عباس (ع) تکذیب اظهارات امیر قطر درباره ایران برگزاری صبحگاه مشترک نیروهای مسلح در مشهد ارائه پارادایم لیبرالیسم سیاسی مهمترین پژوهش تاریخی در آغاز قرن 21 است/رابطه سنت شکل‌گیری شهر و دموکراسی فیلم | لحظه ورود دونالد و ملانیا ترامپ به ایتالیا | ملانیا باز هم حاضر نشد دست ترامپ را بگیرد
message
near_me