منبع: برنا
دسته: اقتصادی (اقتصادی-سیاسی-اقتصادی)
کد خبر: 7731083
۱۳۹۶/۰۲/۰۱ ۱۵:۲۳

افزایش بدهی دولت به بانک مرکزی رویکرد حسابداری دارد

بانک مرکزی ایران در پاسخ به جوسازی‌های اخیر برخی رسانه‌ها در باره بدهی دولت اعلام کرد: افزایش بدهی دولت به بانک مرکزی بیشتر رویکردی حسابداری است.
main-image

به گزارش گروه خبر خبرگزاری برنا، به نقل از بانک مرکزی، در بیانیه ای که در پاسخ به جوسازی های منتشره داده است نوشته، کل تغییر در مانده بدهی بخش دولتی به سیستم بانکی در یک دوره 44 ماهه (خرداد 1392 تا بهمن 1395) معادل 1114.4 هزار میلیارد ریال است که از این میزان، 77.2 درصد (860.1 هزار میلیارد ریال) مربوط به افزایش بدهی بخش دولتی به شبکه بانکی و 22.8 درصد (254.3 هزار میلیارد ریال) مربوط به افزایش بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی بوده است.

هر چند که بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی نیز افزایش قابل توجهی داشته که در ادامه به دلایل آن اشاره خواهد شد، اما دلیل عمده افزایش بدهی بخش دولتی به سیستم بانکی را باید در افزایش قابل توجه بدهی این بخش به شبکه بانکی جستجو کرد.

افزایش بدهی بخش دولتی به شبکه بانکی به عنوان نمادی از سلطه مالی دولت واقعیتی انکارناپذیر است اما نسبت دادن این افزایش به عملکرد دولت یازدهم بدون توجه به پویایی‌ها و دلایل تغییر بدهی بخش دولتی به بانکها، نوعی استفاده غیرحرفه ‌ای و جهت‌دار از آمار مزبور است که بیشتر با اهداف و اغراض غیرکارشناسی صورت می‌گیرد.

بررسی دلایل و ریشه‌های رشد بدهی بخش دولتی به سیستم بانکی نشان می ‌دهد که عمده افزایش متغیر مزبور از نتایج روشن سلطه مالی دولت‌های نهم و دهم بر شبکه بانکی بوده است.

بدهی بخش دولتی به شبکه بانکی به دو بخش بدهی دولت و شرکتهای دولتی طبقه‌بندی می‌شود.

بررسی اجزای بدهی دولت به بانکها نیز نشان می‌دهد که مهمترین جزء این بدهی، سرفصل مطالبات بانکها از دولت است که علی‌رغم اعطا نشدن تسهیلات جدید به دولت، همواره در حال افزایش بوده است، بنابراین ضروری است که ابتدا اجزای سرفصل مطالبات از دولت شناسایی شده و عملکرد دولت‌های مختلف مورد بررسی قرار گیرد.

بنا به اصول و تعاریف حسابداری اعلام شده به بانکها،‌ سرفصل مطالبات از دولت، سرفصل جامعی است که علاوه بر بدهی‌های مستقیم دولت، شامل آن بخش از مطالبات بانکها از بخش‌های دولتی و غیردولتی است که از سوی دولت تضمین شده ولی در زمان مقرر تادیه نشده‌اند. بر همین اساس، رسوب حجم بالایی از اوراق مشارکت دولتی (که زمان انتشار آنها عمدتاً به قبل از سال 1392 بر می‌گردد) و بدهی بسیار بالای دولت به بانک مسکن بابت سود تعهد شده دولت در زمینه طرح مسکن مهر از جمله موارد بسیار مهمی هستند که بخش قابل توجهی از مانده و تغییر در مانده سرفصل مطالبات بانکها از دولت را توضیح می‌دهند.

علاوه بر رسوب اوراق مشارکت و بدهی دولت بابت طرح مسکن مهر، بخش قابل توجه دیگری از سرفصل مطالبات از دولت شامل اصل و سود تعهدات و تضمین‌هایی است که دولت‌های مختلف (بویژه دولت‌های نهم و دهم) در قبال تسهیلات متعدد نسبت به بانکها ارائه داده و بانکها نیز به محض سررسید و تأدیه نشدن آن توسط اشخاص حقیقی و حقوقی گیرنده تسهیلات، مرتب مبالغ اصل و سود آن را در حساب سرفصل مطالبات از دولت ثبت می‌کنند.

بدیهی است بخشی از افزایش بدهی دولت به بانکها نیز ناظر بر جرایم (وجه التزام) تسهیلات پیش‌گفته است که بصورت مستمر در سرفصل مطالبات از دولت انباشت می‌شود. بنابراین، مشاهده می‌شود که عمده مانده و تغییر در مانده بدهی دولت به بانکها تنهاناشی از بی‌انضباطی‌های صورت گرفته در نیمه دوم دهه 1380 و اوایل دهه 1390 است و ارتباطی به عملکرد دولت یازدهم ندارد.

بر مبنای مستندات قانونی موجود در خصوص ممنوعیت استقراض دولت از بانک مرکزی این شائبه بوجود می‌آید که با افزایش صورت گرفته در بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی، این بخش از انضباط مالی برخوردار نبوده و از منابع بانک مرکزی جهت تأمین مالی خود استفاده کرده است.

به منظور تبیین این مسئله و شناسایی دلایل این افزایش، ضروری است اجزای تشکیل‌دهنده بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی با دقت و با جزئیات مورد کنکاش قرار گیرد چرا که بی توجهی به تحولات اجزای متغیرهای پولی و اتکای صرف به ارقام کلی آن‌ها می‌تواند تحلیل‌های نادرستی را به همراه داشته باشد.

بررسی اجزای بدهی دولت به بانک مرکزی نشان می‌دهد که عامل اصلی افزایش 168.4 هزار میلیارد ریالی این متغیر طی دوره 44 ماهه منتهی به بهمن 1395، افزایش قابل توجه اسناد به تعهد دولت (105.7 هزار میلیارد ریال) و افزایش استفاده دولت از حساب تنخواه‌گردان خزانه (46.4 هزار میلیارد ریال) بوده است.

اسناد به تعهد دولت، اسنادی است که بابت مطالبات بانک مرکزی از دولت از طرف وزارت امور اقتصادی و دارایی به وثیقه جواهرات ملی تعهد شده و به موجب ماده 8 قانون پولی و بانکی کشور (مصوب سال 1351) به عنوان پشتوانه اسکناس‌های منتشره منظور گردیده است.

بخشی دیگر از اسناد به تعهد دولت مربوط به سفته‌هایی است که از سوی بانک مرکزی و به نیابت از دولت جمهوری اسلامی ایران به عنوان سهمیه دولت نزد صندوق بین‌المللی پول به امانت گذارده می‌شود.

افزایش بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی که از این محل ناشی می‌شود، به معنی افزایش پایه پولی نیست چراکه در در قبال افزایش این متغیر، پول جدیدی به اقتصاد کشور تزریق نمی‌شود.

به لحاظ حسابداری نیز، افزایش در خالص بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی ناشی از تغییرات اسناد به تعهد دولت، با افزایش سایر بدهیهای بانک مرکزی (و به تبع آن کاهش خالص سایر اقلام بانک مرکزی) خنثی شده و از این منظر پایه پولی متأثر نخواهد شد. بنابراین تغییرات این متغیربیشتر ماهیتی حسابداری داشته و تنهاً یک جابه‌جایی میان اجزای پایه پولی محسوب می‌شود. از این‌رو ضروری است در تحلیل تغییرات بدهی دولت به بانک مرکزی به این موضوع مهم توجه شود.

از سوی دیگر و بر اساس تبصره (1) قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت که به ماده 24 قانون محاسبات عمومی کشور الحاق گردیده است، هر ساله دولت می‌تواند معادل 3.0 درصد از بودجه عمومی را بصورت تنخواه‌گردان از منابع بانک مرکزی استقراض کرده و آن را در پایان سال تسویه کند.

هر چند که میزان تعیین شده 3.0 درصدی در قانون همواره ثابت است، لیکن همراه با افزایش رقم کل بودجه عمومی کشور، ظرفیت استفاده قانونی دولت از تنخواه‌گردان خزانه نیز افزایش می‌یابد. مضافاً به دلیل افت شدید قیمت نفت و کاهش درآمدهای دولت از این محل، در سالهای اخیر استفاده دولت از ظرفیت‌های ماده قانونی مزبور بیشتر شده است.

بررسی تغییرات صورت گرفته در خصوص افزایش میزان استفاده دولت از حساب تنخواه‌گردان خزانه در یک دوره 44 ماهه (خرداد 1392 الی بهمن 1395) نیز نشان می‌دهد که 27.6 درصد (46.4هزار میلیارد ریال معادل تفاضل 85 هزار میلیارد ریال حساب تنخواه گردان خزانه در بهمن 1395 نسبت به رقم 38.6 هزار میلیارد ریالی آن در پایان خرداد 1392) از کل تغییر بدهی دولت به بانک مرکزی در دوره فوق‌الذکر (168.4 هزار میلیارد ریال) به افزایش ظرفیت استفاده قانونی دولت از حساب تنخواه‌گردان خزانه مربوط بوده است.

نگاهی به میزان استفاده دولتهای مختلف از حساب تنخواه‌گردان نیز نشان می‌دهد که این میزان استفاده همواره در ماههای میانی سال وجود داشته و در پایان سال تسویه می‌شود. برای مثال میزان استفاده دولت در پایان بهمن 1394 نیز معادل 81.5 هزار میلیارد ریال بود که در پایان سال بطور کامل تسویه و صفر گردید.

همچنین ظرفیت استفاده دولت از منابع تنخواه‌گردان خزانه در سال 1395 معادل 100.6 هزار میلیارد ریال بوده که بر اساس مدارک موجود در پایان سال گذشته بطور کامل تسویه شده است.

در مجموع و با عنایت به توضیحات فوق می‌توان گفت که استفاده دولت از حساب تنخواه‌گردان خزانه امری معمول و قانونی در رابطه بین دولت و بانک مرکزی محسوب شده و به هیچ عنوان و در هیچ دوره‌ای استفاده از این معبر قانونی به عنوان بی‌انضباطی دولتها تلقی نمی‌ شود.

همانگونه که اشاره شد، از مجموع 168.4 هزار میلیارد ریال افزایش بدهی دولت به بانک مرکزی در دوره 44 ماهه مورد بررسی، 105.7 هزار میلیارد ریال (62.8 درصد) مربوط به اسناد به تعهد دولت و‌ 46.4 هزار میلیارد ریال (27.6 درصد) مربوط به حساب تنخواه گردان خزانه بوده و تنها معادل 16.3 هزار میلیارد ریال (9.7 درصد) مربوط به سایر بدهی های دولت بوده است.

بررسی تغییرات سایر بدهی های دولت به بانک مرکزی در دوره مورد بررسی نیز نشان می‌دهد که این افزایش نیز ریشه در مابه‌التفاوت نرخ خرید مرجع و مبادله‌ای مربوط به اقلام اساسی و دارو (14.9 هزار میلیارد ریال) در روزهای آغازین تصدی دولت یازدهم و تصمیم های دولت قبل داشته و به هیچ عنوان به معنی استقراض دولت یازدهم از منابع بانک مرکزی قلمداد نمی ‌شود.

خاطر نشان می‌ سازد تحولات اجزای بدهی دولت به شبکه بانکی و بانک مرکزی و کنکاش در اجزای تشکیل‌دهنده آنها در دوره 44 ماهه منتهی به بهمن 1395 نشان می‌دهد که اول بخش عمده‌ای از تغییرات بدهی دولت به سیستم بانکی ریشه در عملکرد دولتهای نهم و دهم داشته و دولت یازدهم هیچ گونه‌ بی‌انضباطی در این زمینه نداشته است.

دوم بخش قابل توجهی از افزایش بدهی دولت به بانک مرکزی بیشتر رویکردی حسابداری است که به هیچ عنوان به معنی استقراض دولت از بانک مرکزی محسوب نشده و واجد آثار پولی بر پایه پولی نخواهد بود.

افزون بر موارد مزبور و با توجه به مستندات قانونی موجود در زمینه استفاده دولتها از حساب تنخواه‌گردان خزانه و الزام قانونی آنها به تسویه آن در پایان سال، همه دولت‌ها میزان استفاده از حساب تنخواه‌گردان خزانه را در پایان سال تسویه می‌کنند و از این رو مقایسه ارقام بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی (بطور خاص بدهی دولت به بانک مرکزی) در ماه‌های میانی سال با ارقام پایان سال نیز نمی‌تواند ملاک مناسبی برای ارزیابی رفتار مالی دولت تلقی شود.

گفتنی است، چندی پیش یکی از خبرگزاری ها با انتشار گزارشی تحت عنوان « گزارش غیرمحرمانه بانک مرکزی/'دولت روحانی' تنها در یک فقره 110 هزار میلیارد تومان بدهی برجا گذاشت » به افزایش بدهی‌های دولت و شرکت‌های دولتی به سیستم بانکی در دولت یازدهم اشاره کرده است.

 

#ایران #سیف رییس بانک مرکزی #بدهي دولت #رسانه #مسکن #سازمان ها و نهاد ها #بانك مركزي #اقتصاد #حسابداري #دولت یازدهم #سیستم بانکی #انضباط پولی #رشد #بخش دولتی #شرکت های دولتی #ولی الله سیف
related-image related-image related-image related-image related-image related-image related-image related-image related-image related-image related-image related-image related-image related-image related-image related-image related-image
انریکه: یک دقیقه از بازی‌های رئال را هم نمی‌بینم 42 درصد؛ رشد تجارت ایران و انگلیس کودتا همچنان قربانی می‌گیرد اوقات شرعی 7 اردیبهشت به افق بوشهر جدول برنامه‌های سیمای مرکز بوشهر در روز پنجشنبه 7 اردیبهشت جدول برنامه‌های رادیویی بوشهر در روز پنجشنبه 7 اردیبهشت صفحه نخست روزنامه‌های استان پنجشنبه 7 اردیبهشت کشته شدن 12 نفر در شورش زندانیان در ونزوئلا دومین روز تبلیغات صداوسیما به کدام نامزدها تعلق دارد؟ سیاسیون چه واژه‌های را نباید بگویند محکومیت رزمایش مشترک آمریکا و کره جنوبی از جانب روسیه آلکاسر: افراد کمی افتخار بازی کنار مسی را داشته‌اند چین و اروپا انسان به ماه اعزام می‌کنند صعود پاریس سن ژرمن به فینال با تحمیل شکست سنگین به موناکو وقتی گرازهای وحشی هم به جنگ داعش می‌روند! پنتاگون: کره شمالی قادر به هدف قرار دادن ناوهای ما نیست شهادت 8 تن از نیروهای مرزبانی میرجاوه اولین همایش مردمی تهران با سخنرانی رئیسی بازار کساد هیوندای در سال 2017 برجام اروپا را مشتاق همکاری با ایران کرد رشد 42 درصدی مراودات تجاری ایران - انگلیس رئیسی شهادت جمعی ازمرزبانان را تسلیت‌گفت هاشمی‌طبا: مدیران‌دولت نبایدبا عددهابازی‌کنند الیاس و شهرام «کله‌پاچه» چه کسی را بار می‌گذارند؟! +عکس عناوین روزنامه‌های اقتصادی 7 اردیبهشت 96/ پشت‌پرده کسب و کار در ایران +تصاویر پنج حقیقت در مورد بدن که احتمالا 90 درصد شما نمیدونستید مرزها برداشته شد تا قفل‌ها فقط با نگاه شما باز بشن رابطه کارآفرینی با خانواده‌اش چگونه است؟ چرا گاهی دهانمان تلخ می‌شود؟ احتمال خروج آمریکا از نفتا قوت گرفت وزارت خارجه آمریکا: واشنگتن به دنبال فشار بر پیونگ یانگ از طریق تشدید تحریم‌هاست پاری سن ژرمن 5 - موناکو 0/صعود شاگردان امری به فینال با تحقیر شگفتی ساز اروپا آنتی‌ویروسی که کاربران را به دردسر انداخت چین به پیشگام صنعت خودروی جهان تبدیل می‌شود جوانی در کلام امام علی (ع) دیدار فرستاده ویژه پوتین با شمخانی دوئل استقلال و تراکتور برای گرفتن سهمیه ادامه دارد بانوان ایرانی برسکوی نخست مسابقات بین‌المللی قرآن انتخابات فرصتی ارزشمند برای نشان دادن اقتدار نظام جمهوری اسلامی به جهانیان است تجلیل استاندار فارس از خیرین مدرسه ساز نیکوکاران 9 هزار کلاس درس در استان ساخته‌اند اجرای اثر «یا رسول‌الله» توسط بزرگترین گروه تواشیح کشور+صوت خالقِ «هانیبال»، درگذشت می‌شود یارانه‌ها را تا 3 برابر افزایش داد/ طلاق و فساد حاصل بیکاری است سفر رئیس مجلس شورای اسلامی به شیراز تکنیک‌های ارتباط کلامی موفق کوچک شدن دریاچه چیتگر برای بساز و بفروشی افزایش فروش خودروهای لوکس آلمانی مشکل آب پتروشیمی دهدشت رفع می‌شود وزارت نیرو و نفت هزاران کیلومتر از هورالعظیم را خشک کردند o&o defrag pro + server 20.5 build 603 یکپارچه سازی هارد دیسک
مرگ قاری قرآن حین قرائت آیه‌ای درباره مرگ تعداد شهدای درگیری با اشرار در هنگ مرزی میرجاوه به 9 نفر رسید+اسامی شهادت 9 مرزبان هنگ مرزی میرجاوه در درگیری با اشرار+اسامی شهدا شهادت 9 مرزبان هنگ مرزی میرجاوه در درگیری با اشرار/ فرمانده مرزبانی سیستان و بلوچستان عازم محل حادثه شد/ تیراندازی به مرزبانان ایرانی از خاک پاکستان+اسامی شهدا ماجرای حضور مرتضوی در سخنرانی دکتر رئیسی در یزد چه بود؟ معافیت 30 میلیون تومانی ترخیص خودرو برای جانبازان و معلولین شهادت ماموران هنگ مرزی میرجاوه در درگیری با اشرار + اسامی شهدا بازیگر پایتخت عزادار شد ویدیو/ قاری قرآنی که در هنگام تلاوت آیه‌ای درباره مرگ درگذشت! فیلم/ مرگ قاری بزرگ قرآن هنگام پخش زنده تلویزیونی درگذشت قاری اندونزیایی هنگام تلاوت قرآن+فیلم خارج کردن روده بزرگ 5 کیلویی از شکم خانم 52 ساله بابلسری + تصویر فوت قاری اندونزیایی هنگام تلاوت آیه‌ای درباره مرگ درگیری ماموران هنگ مرزی میرجاوه با اشرار مسلح/ شهادت 10 تن از نیروهای مرزبانی فیلم/ درگذشت قاری اندونزیایی هنگام قرائت آیه‌ای درباره مرگ ماجرای حضور مرتضوی در سخنرانی دکتر رئیسی در یزد چه بود؟ شهادت 3 مامور هنگ مرزی میرجاوه در درگیری با اشرار شهادت 8 نفر از مرزبانان کشور علت فوت عارف لرستانی به مرجع قضایی اعلام شد کشف راز جنایت جسد سوخته خیابان مولوی +عکس اسامی شهدای کادر و وظیفه حادثه تروریستی مرز میرجاوه همایش مردمی حمایت از نامزد اصلح «سید ابراهیم رئیسی» در حوزه هنری تهران برگزار شد مرگ قاری مالزیایی در حال تلاوت زنده +ویدیو مقایسه استقبال مردم یزد از رئیسی و روحانی به روایت تصویر سخنرانی حجت الاسلام رئیسی در یزد به روایت تصویر جیش الظلم مسئولیت درگیری را عهده دار شد+ اسامی شهدا فیلم: درگذشت قاری اندونزیایی هنگام قرائت آیه‌ای درباره مرگ شهادت 9 تن از مأموران ناجا در درگیری با اشرار شهادت 10 مرزبان هنگ مرزی میرجاوه در درگیری با اشرار/ فرمانده مرزبانی کشور عازم محل حادثه شد/ تیراندازی به مرزبانان ایرانی از خاک پاکستان+اسامی شهدا شهادت 8 نیروی مرزبانی در سیستان و بلوچستان جمع‌آوری زنان خیابانی صرفا با سیاست مقابله‌ای ممکن نیست تصاویر/ استقبال مردم فهرجِ یزد از حجت الاسلام رئیسی شهادت 9 نیروی کادر و سرباز وظیفه در مرز شهادت 9 نیروی مرزبانی ایران در سیستان وبلوچستان نشانه‌های بیماری مالاریا تعطیلی کارخانه‌ها در این دولت اتفاق افتاد؟ معافیت 30 میلیون تومانی واردات خودرو برای جانبازان و معلولان فوت قاری اندونزیایی هنگام تلاوت آیه‌ای درباره مرگ از برگزاری تجمع مردمی حامیان حجت الاسلام والمسلمین رئیسی در حوزه هنری تا حضور وی در گفت‌وگوی ویژه خبری امشب گردهمایی حامیان حجت‌الاسلام رئیسی آغاز شد + تصاویر چه کسانی از پرداخت عوارض خودرو معاف‌اند؟ وعده 5 میلیونی قالیباف به بیکاران شهادت 10 مرزبان کشورمان در حمله تروریستی در میرجاوه شهادت 8 نیروی مرزبانی در سیستان و بلوچستان شهدای مرزبان به 10 نفر رسیدند / حال مجروحان وخیم است یاوه‌گویی الجبیر علیه ایران و حزب‌الله همایش ملی عفاف و حجاب در دانشگاه الزهرا (س) برگزار می‌شود شهادت 10 مرزبان مرزی در درگیری با اشرار/تیراندازی به مرزبانان ایرانی از پاکستان/ اطلاعیه تروریست های+اسامی مرگ قاری اندونزیایی در هنگام‌قرائت قرآن+فیلم درخواست کاخ‌سفید برای تشدید لحن وزارت خارجه علیه ایران
message
near_me