۰۸:۳۶
منبع: الف
دسته:
کد خبر: 22936694
گوش به زنگ باشید؛ کوپن‌ها برمی‌گردند!

گوش به زنگ باشید؛ کوپن‌ها برمی‌گردند!

طرح دوباره کوپن‌های توزیع مواد غذایی بعد از سال‌ها این بار با عنوان "کالابرگ‌های الکترونیک" در مجلس به تصویب رسید. هرچند این طرح مانند همه طرح‌های دیگر مخالفان و موافقانی دارد اما قاطبه موافقان این طرح آن را به خاطر بستن منافذ فسادی که دلار 4200 تومانی باز کرده است، می‌پسندند اما در نهایت شیوه پرداخت نقدی را گزینه‌ای بهتر از کوپن می‌دانند.
به اشتراک بگذارید:
ایسنا نوشت: سال 1397 از آن سال‌هایی بود که از همان بهارش هم معلوم بود سال نکویی نیست؛ دقیقاً بعد از تعطیلات نوروزی و در روزهایی که ملت هنوز در گیج و گنگی چرخش فصل و البته اتمام روزهای خوب عید دیدنی بودند دلار همه را غافلگیر کرد و یک شبه مرز 3500 تا 5, 000 تومان را درنوردید و به همه نشان داد که روزهای خوب نوروزی واقعاً تمام شده است. دلار بازی را عوض کرد! دقیقاً چند هفته بعد همه در حسرت خرید همان دلار 5000 هزار تومانی انگشت حسرت بر لب داشتند. حالا دیگر اقتصاد وارد فاز جدیدی شد و همه فهمیدند که وقتی می‌گویند کشور نباید به دلار یا واردات وابسته باشد، یعنی چه! حتی دادن دلار یارانه‌ای 4200 تومانی برای واردات کالاهای اساسی هم نتوانست جلوی تحرکات تورمی را بگیرد. تورمی که حالا مانند بهمنی که گرمای آفتاب به آن بخورد آماده ریزش بر سر کالاهای اساسی بود، کالاهای اساسی که از تورم 50 درصدی آنها خبر می‌دهند. دولت همه 12 ماه سال 1397 را به لیستی تحت عنوان کالاهای اساسی دلار 4200 تومانی داد اما حالا اقلام همین لیست تورمی 50 درصدی را تجربه کرده‌اند؛ اما علت چه می‌تواند باشد؟ دلال‌ها نمی‌گذارند دلار 4200 تومانی به مردم برسد! عبداله مشکانی، پاسخ این سوال را در نقش واسطه‌ها در گران شدن کالاهای اساسی ارزیابی می‌کند و می‌گوید کالاهایی که با ارز دولتی وارد می‌شود با چندین برابر قیمت به مردم می‌رسد. برای مثال گوشتی که با ارز یارانه‌ای وارد می‌شود باید به قیمت حدود 25 هزار تومان یا شکر باید به قیمت 2, 500 تومان به برسد در حالی که قیمت این اقلام در بازار بیش از 100 هزار تومان و 7 هزار تومان است. این اقتصاددان با اشاره به برخی انتقادات تند اعضای اتاق بازرگانی در روزهای اخیر نسبت به طرح توزیع کوپن اظهار کرد: این مخالفت‌ها صرفاً به دلیل تعارض منافع است، چراکه بخش زیادی از این واردات کالاهای اساسی توسط همین اعضای اتاق بازرگانی انجام می‌شود که با اجرای طرح کوپن رانت آنها نیز از بین می‌رود. 35 درصد کارمندان کمتر از 2.5 میلیون می‌گیرندپیام این کژکارکردی هرچند دیر اما بالاخره به سمع و نظر مجلسی‌ها هم نشست و آنها در صبح یکی از آخرین روزهای نه چندان سرد یازدهم اسفندماه طرحی را مصوب کردند که بر اساس بندی از آن دولت موظف می‌شود در سال آینده (1398) دادن یارانه به دلار را متوقف و به جای آن از کوپن برای تامین کالاهای اساسی برای معیشت مردمی که حالا قدرت خریدشان بیشتر از هر زمان دیگری افت پیدا کرده است استفاده کند. بر اساس آمارهای رسمی، دولت در سال به حدود چهار میلیون و 700 هزار کارمند و بازنشسته حقوق پرداخت می‌کند که در این بین تعداد کارکنان حقوق‌بگیر به دو میلیون و 637 هزار نفر می‌رسد. از تعداد مجموع حقوق‌بگیران دریافتی‌های کمتر از سه میلیون تومان به حدود یک میلیون و 42 هزار نفر اختصاص دارد که متوسط حقوق آنها به دو میلیون و 800 هزار تومان می‌رسد. همچنین حدود 926 هزار نفر یعنی معادل 35 درصد از کارکنان کمتر از 2.5 میلیون دریافتی داشته و متوسط پرداختی به آنها به یک میلیون و 986 هزار تومان می‌رسد. حقوق‌بگیرانی که قبلاً "قشر متوسط" بودنداین آمارها نشان می‌دهد که اقشار ضعیف یا فقرا حالا دیگر چهره‌هایی پژمرده در حلبی‌آبادهای اطراف شهرها نخواهند بود بلکه حتی کارمندان دولتی نیز که برای سال‌ها عنوان "قشر متوسط حقوق‌بگیر" را به یدک می‌کشیدند نیز به طبقات ضعیف پیوسته‌اند و احتمالاً مشمول طرح جدید "کالابرگ‌های الکترونیک" هم خواهند شد. طرح "کالابرگ‌های الکترونیک" یا همان "کوپن" سال‌های نه چندان دور، در شرایط فعلی موافقان بیشتری از مخالفانش دارد. علت اصلی هم امیدواری به هدفمندتر بودن کوپن نسبت به یارانه‌های ارزی است که عمدتاً نصیب واردکننده‌ها و دلالان می‌شود. یارانه نقدی تورم‌زا نیستدر این باره علی سرزعیم - عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی - با بیان اینکه توزیع کوپن به نسبت دادن یارانه ارزی ایده بسیار بهتری است، گفت: در شرایط فعلی دولت هزینه زیادی را بابت دادن یارانه به ارز برای واردات کالاهای اساسی پرداخت می‌کند که خیلی روشن است که با این گرانی‌ها این یارانه به مردم نمی‌رسد. این استاد دانشگاه با اینکه ایده کوپن را از دادن یارانه به ارز بهتر می‌داند اما بهترین ایده را توزیع یارانه به صورت نقدی ارزیابی و اظهار کرد که در این صورت دیگر تبعات توزیع کوپن که محدود کردن قدرت انتخاب یا مسائل دیگری مانند صف‌های عریض و طویل است را هم نخواهیم داشت. با اینکه برخی اقتصاددانان اعتقاد دارند که دادن یارانه‌های نقدی به مردم در این شرایط تورمی باعث افزایش تورم و در نهایت کاهش قدرت خرید مردم خواهد شد؛ سرزعیم معتقد است که "اعطای یارانه‌های نقدی در این شرایط نمی‌تواند تورم‌زا باشد، چراکه همین حالا هم دولت ارز خود را در بازار آزاد می‌فروشد و ریال جمع می‌کند؛ بنابراین اگر قرار بوده تورمی از این راه به وجود آید تا حالا به وجود آمده است. وی با اشاره به شرایط سخت اقتصادی کشور درباره نحوه پرداخت یارانه‌های دولتی به مردم می‌گوید «تا همین حالا هم تورم اثر خود را گذاشته و قدرت خرید طبقات ضعیف کاهش پیدا کرده است؛ در چنین شرایطی دولت باید گزینه یارانه‌های نقدی و یا یارانه‌های کالایی را در دستورکار قرار دهد» . دولت یارانه‌ها را نقدی پرداخت کندهمچنین حیدر مستخدمین حسینی که یک زمانی معاون وزارت اقتصاد دولت اصلاحات بوده است با اشاره به مبلغ 3, 500 میلیارد تومانی یارانه‌های پرداختی دولت در هر ماه پیشنهاد می‌کند دولت مابه‌التفاوت تخصیص 14 میلیارد دلاری ارز یارانه‌ای را به صورت نقدی توزیع کند. چرا که به اعتقاد او طرح کوپن یا کالابرگ الکترونیکی نیز همانند دیگر طرح‌های یارانه غیرمستقیم باعث ایجاد دلالی و راه افتادن بازار غیر رسمی فروش کالاهای یارانه‌ای خواهد شد. این اقتصاددان در پاسخ به این نگرانی که پرداخت نقدی یارانه ممکن است باعث افزایش تورم شود، هم معتقد است اساساً افزایش حجم نقدینگی باعث شده است تا تورم به وجود بیاید و این افزایش نقدینگی تا تخلیه کامل تورم ادامه خواهد داشت. با این حال پرداخت مبالغی به عنوان یارانه نقدی آن چنان محدود است و آن چنان مورد نیاز مردم است که اساساً نمی‌تواند فشار تورمی دیگری اضافه کنند. ضمن اینکه می‌توانند در بخشی از تورمی که ایجادشده است را از طریق افزایش قدرت خرید مردم ضعیف جبران کند. کوپن‌ها را اعتباری کنید! قاطبه اقتصاددانان پرداخت یارانه‌های نقدی را بر توزیع کوپن ارجح می‌دانند؛ در این باره شهرام معینی - عضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان - نیز با تاکید بر اینکه ارائه توزیع کوپن بسیار بهتر از دادن یارانه به کالاهای اساسی است، اظهار کرد که نقطه ضعف توزیع کوپن این است که ما حق انتخاب را از مصرف کننده سلب می‌کنیم. و او دیگر قدرت انتخاب بین اجناس مختلف را ندارد. از این جهت چه بسا بهینه‌ای که مورد نظر مردم باشد نیز حاصل نمی‌شود. او همچنین به ملاحظات ارائه کوپن توسط دولت نیز اشاره کرده و معتقد است اینکه کالاهایی که وارد می‌شوند آیا با نیازهای مردم سازگاری دارد یا نه مسئله‌ای است که در طرح ارائه کوپن باید مورد توجه قرار بگیرد. این اقتصاددان در ادامه به ارائه یک راهکار برای بهتر و بهینه‌تر کردن توزیع کوپن‌ها توسط دولت اشاره کرد و گفت که بهتر است اگر دولت قرار است در سال آینده برای اقلام اساسی کوپنی یا کالابرگی صادر کند آن را به صورت کوپن اعتباری توزیع کند. در این شرایط مردم دیگر مجبور نیستند الزاماً مقدار مشخص و از قبل تعیین شده‌ای از کالا را دریافت کند بلکه با اعتبار کارت خود می‌توانند به اندازه نیاز خود از اقلام مختلف یارانه‌ای استفاده کنند. آمریکا به 49 میلیون نفر کوپن می‌دهدوحید شقاقی شهری نیز با اشاره به شیوه‌ی توزیع یارانه نقدی توسط دولت احمدی‌نژاد، می‌گوید در دولت‌های نهم و دهم یارانه را به جای تولیدکننده به صورت نقدی به مصرف‌کنندگان دادند. در ابتدا قرار بود آن یارانه نیز به خوشه‌های مختلف درآمدی تعلق بگیرد، اما از آنجا که بانک اطلاعاتی در این باره وجود نداشت، یارانه را به صورت مساوی بین مردم توزیع کردند. واقعیت این است که اگر بانک اطلاعاتی از درآمدهای مردم وجود داشت می‌توانستیم یارانه بیشتری را به سمت طبقات پایین‌تر سوق دهیم. این عضو هیات علمی دانشگاه خوارزمی تهران در پایان به توزیع کوپن‌های غذایی به 49 میلیون نفر در آمریکا به عنوان یک کشور با اقتصاد آزاد اشاره کرد و آن را نتیجه شناخت نیازمندان توسط دولت آن کشور ارزیابی کرد و برای شرایط فعلی کشورمان هم پیشنهاد کرد که یارانه‌های پنهان به سمت حوزه‌های سلامت و آموزش سوق داده شود تا امکان زیست طبقات ضعیف‌تر فراهم شود. دولت قطعاً سیاست خود را تغییر می‌دهدفرهاد دژپسند - وزیر امور اقتصادی و دارایی - نیز در اظهار نظری به تصمیم مجلس برای حذف یارانه‌های ارزی واکنش نشان داده و درباره مشکلات پیش آمده در نحوه واگذاری ارز 4 هزار و 200 تومانی هم گفته که اصرار دولت بر این است تا مانع از فشار اقتصادی، به طبقات پایین شود، به همین دلیل هم با هدف افزایش نیافتن قیمت کالاهای اساسی، ارز 4200 تومانی به این کالاها اختصاص داد، اما این اقدام در عمل، آن طور که باید نتیجه نداد؛ بنابراین اگر قرار باشد به دهک‌های پایین، به ویژه دهک‌های پنجم و ششم فشارهایی از این ناحیه وارد شود، دولت قطعاً سیاست خود را تغییر می‌دهد. ابه گفته او، هم اکنون دولت روی برخی طرح‌ها مطالعه می‌کند و قطعاً روش‌هایی را اتخاذ خواهیم کرد تا مانع از فشار آمدن به اقشار ضعیف جامعه شود. طرح " کالابرگ‌های الکترونیک" در حالی توسط مجلس شورای اسلامی به تصویب می‌رسد که تنها چند روز تا پایان سال و آغاز سال جدید مانده است و دولت هنوز درباره چگونگی اجرای این مصوبه واکنشی نشان نداده است. نمایندگان مجلس در یازدهم اسفند ماه سال جاری در ادامه بررسی جزئیات بودجه 98 در بخش هزینه‌ای با 158 رای موافق، 38 رای مخالف و 9 رای ممتنع از مجموع 236 نماینده حاضر در مجلس بند مربوط به اختصاص 14 میلیارد دلار برای تامین کالاهای اساسی را تصویب کردند. در یک بند از این مصوبه دولت مکلف شده است تا از کالابرگ الکترونیکی برای تامین کالاهای اساسی مورد نیاز مردم با نرخ ارز ترجیحی یا پرداخت نقدی استفاده کند.
مسئولیت صحت محتوای اخبار بر عهده خبرگزاری منبع و منتشر کننده آن است و خبروان صرفا این خبر را بازنشر داده است.
اخبار مشابه

خط های خبری

پربازدیدترین اخبار

مهمترین اخبار