۱۵:۴۱
دسته: بین الملل
کد خبر: 17082200
اردن ناگزیر از محافظه‌کاری
اردن ناگزیر از محافظه‌کاری
به اشتراک بگذارید:
نصرت‌الله تاجیک- شرقاردن در شرایط کنونی خاورمیانه، وضعیت بسیار غامض و پیچیده‌ای پیدا کرده است. در شرایطی که طی سال‌های گذشته، پس از بهار عربی، بحران سوریه، ظهور و سقوط داعش و اکنون با ظهور ترامپ و نقشه‌های او برای پرونده فلسطین، شرایط خاورمیانه با سرعتی باورنکردنی در حال تغییر است، اردن در کانون تحولاتی قرار گرفته است که دور تا دور این کشور را فراگرفته‌اند. طی ماه‌های اخیر، فقر، ساختار معیوب اقتصادی و مشکلات داخلی باعث شده است نارضایتی‌های عمومی در این کشور افزایش پیدا کند. طی هفته‌های پیش شاهد بودیم که اعتراضات مردمی و تظاهرات در سراسر اردن، در صدر اخبار جهان قرار گرفت و نهایتا باعث کناره‌گیری دولت این کشور شد که با اجرای سیاست‌های ریاضتی و افزایش مالیات‌ها قصد داشت تا به شرایط سخت اقتصادی این کشور سر و سامان دهد. اردن در حال حاضر به دلایل مختلف از درون و بیرون تحت فشار شدیدی قرار دارد. مشکلات منطقه، از جمله ظهور داعش و بحران سوریه باعث شده است تا مبادلات اقتصادی و تجاری اردن با همسایه شمالی قطع شود، همزمان جنگ در سوریه عامل سیل پناهجویانی شده است که برای فرار از جنگ به خاک اردن پناه آورده‌اند. مواضع پادشاهی اردن در مخالفت با سیاست‌های دولت امریکا و متحدانش در منطقه در مورد انتقال پایتخت رژیم صهیونیستی به قدس اشغالی، باعث شده است تا بخشی از کمک‌های مالی خارجی که اقتصاد اردن طی دهه‌های گذشته به آن وابسته بود، چه از سوی امریکا و چه از سوی کشورهای عربی متوقف شود. همزمان ساختار اقتصادی معیوب دولت اردن باعث شده تا مشکلات این کشور به صورت تصاعدی مضاعف شود. مضاعف شدن فشار اقتصادی بر جامعه اردن، باعث شد تا طی ماه‌های گذشته، مشکلات اقتصادی و مالی در این کشور به یک مشکل سیاسی تبدیل شود. بلافاصله بعد از آنکه اعتراض‌های مردمی در اردن، باعث کناره‌گیری دولت شد، کشورهای عربی احساس کردند که مشکل سیاسی در اردن به سرعت در حال تبدیل شدن به یک مشکل امنیتی در منطقه است، به شکلی که بار دیگر نسیم بهاری در یک کشور عربی، باعث توفان بهاری در منطقه شود. به همین دلیل کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس، در شرایطی که اختلاف‌ها با قطر باعث شکاف در شورای همکاری خلیج فارس شده است، تصمیم گرفتند با همکاری عربستان سعودی، امارات متحده عربی و کویت، دست به کار شوند تا با تشکیل یک گروه نجات اقتصادی، بسته کمک‌هایی را در اختیار اردن قرار دهند تا بخشی از فشار اقتصادی کنونی در این کشور را برطرف کند و به نوعی جلوی تبدیل شدن وضعیت اردن به یک بهار عربی تازه را بگیرند. مشکل اردن در زمینه اقتصادی، ساختاری است و مشکلات سیاسی و بین‌المللی مزید بر علت شده‌اند. شرایط فلسطین و موضع اردن در برابر تصمیم امریکا برای انتقال سفارت این کشور از تل‌آویو به قدس اشغالی و اختلاف نظر با واشنگتن و متحدان منطقه‌ای‌اش باعث شد که فشار سیاسی بر امان از سوی کشورهایی که تا پیش از این نزدیک‌ترین متحدان ملک عبدالله دوم محسوب می‌شدند، افزایش پیدا کند. اما واقعیت امر این است که پادشاهی اردن در پرونده فلسطین، میان یک منگنه فشرده قرار گرفته است. نباید فراموش کرد که بیش از 60 درصد از جمعیت اردن را فلسطینیان یا اردنی‌های فلسطینی‌تبار تشکیل می‌دهند، که مخالف سیاست‌های امریکا در مشروعیت بخشیدن به اشغال قدس هستند. فلسطینی‌ها و فلسطینی‌تبارهای اردن، چه به لحاظ سیاسی و چه به لحاظ اقتصادی در این کشور قدرت بسزایی دارند. اردن، نگرانی‌های زیادی هم در مورد آینده سوریه دارد. به جز پناهجویان جنگ‌زده که در خاک اردن پناه گرفته‌اند و قطع روابط تجاری با دمشق، موضوع بازگشت نیروهای شبه‌نظامی افراطی از خاک سوریه به کشورهای متبوع‌شان از طریق خاک اردن، نگرانی امنیتی دیگری است که پس از پایان دوران تسلط داعش در خاک سوریه، امان را نگران می‌کند. امریکا و هم‌پیمانانش در منطقه، بر خلاف امان، هنوز در شرایط پیش از سرنگونی داعش مانده‌اند؛ آنها هنوز حاضر به پذیرش تغییر شرایط در خاک سوریه و عراق و فروپاشی حکومت خودخوانده داعش نشده‌اند. امریکا با همراهی کشورهایی مانند عربستان، ترکیه و قطر، همچنان در جست‌وجوی استمرار مسیری هستند که 7 سال پیش برای سرنگونی دولت بشار اسد در سوریه آغاز کردند و هنوز باور نکرده‌اند که با سرنگونی داعش و با رویدادهایی که بسیاری از آنها نتیجه عملکرد خود آنها بود، سلسله تحول‌هایی در خاورمیانه رخ داده است که شرایط جدیدی در منطقه شکل داده‌اند. امروز روند تحولات خاورمیانه از خط بازگشت عبور کرده و به مرحله بازگشت‌ناپذیر رسیده است. امریکا و متحدانش هنوز باور نکرده‌اند که دیگر در دوران پساداعش نمی‌توان شرایط سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و نظامی منطقه را به دوران قبل از آن بازگرداند. امریکا و همپیمانانش باید بپذیرند که صحنه سیاسی، نظامی و امنیتی سوریه را باخته‌اند و با پذیرش این شکست باید برای سر و سامان دادن به مشکلات و جلوگیری از بازگشت چرخه خشونت و هرج و مرج به خاورمیانه، طرح نویی درافکنند. اصرار امریکا و متحدانش به استمرار روش‌های گذشته، باعث شده است تا تحولات تازه‌ای در منطقه شکل بگیرد، از جمله این تحولات را می‌توان فعال شدن بیشتر رژیم صهیونیستی در تجاوز به سوریه دید؛ جایی که عملیات‌های بزرگی از جمله حمله به فرودگاه تی 4 و حتی بر اساس برخی گزارش‌ها نفوذ بی‌سابقه این رژیم به عمق خاک سوریه در روز دوشنبه و هدف قرار دادن ارتش سوریه در نزدیکی مرزهای عراق، زمینه‌هایی برای شعله‌ور کردن یک درگیری جدید در منطقه است که بار دیگر نه تنها سوریه و عراق، بلکه اردن را نیز در معرض مشکلات بزرگ‌تری قرار خواهد داد. این التهاب‌آفرینی بر شرایط شکننده و ناپایدار اردن، تاثیر منفی می‌گذارد و خطرات علیه این کشور را افزایش می‌دهد. اگر تصور بزرگ شرایط منطقه و شرایط شکننده اردن را در کنار یکدیگر قرار بدهیم، آنگاه می‌توان از ملاقات ناگهانی روز دوشنبه بنیامین نتانیاهو با پادشاه اردن در امان، تصویری دقیق‌تر و تحلیلی شفاف‌تر داشت. اردن به عنوان یک حکومت سلطنتی، همواره سیاست‌های محافظه‌کارانه‌ای در پیش گرفته و از ماجراجویی در سیاست داخلی و خارجی، پرهیز کرده است. اردن امروز در کانون تنش‌های منطقه قرار گرفته است و با سیاست‌های محافظه‌کارانه خود تلاش می‌کند تا با بندبازی در میان تار و پودهای نظام ملتهب حاکم بر خاورمیانه، از این آزمون سخت و شرایط پیچیده عبور کند. اردن همزمان که با رژیم صهیونیستی پیمان صلح دارد و در گروهی از سیاست‌ها با این رژیم اتفاق نظر داشته، در بسیاری از سیاست‌ها و اقدام‌ها هم مخالف و منتقد اسراییل محسوب می‌شود. اما با توجه به شکنندگی خطرناک شرایط اجتماعی و سیاسی در اردن، عبدالله دوم مجبور است که با همه بازیگران منطقه‌ای که در پیشبرد مسائل کنونی خاورمیانه نقش دارند، همکاری و رایزنی کند. آنچه در شرایط ملتهب کنونی خاورمیانه رخ می‌دهد، با هر موج عبدالله دوم را به این سو و آن سو می‌کشاند، اما نهایتا امان امیدوار است با ایجاد توازن میان نیروها و بازیگران تاثیرگذار در منطقه، بتواند از این شرایط سخت به سلامت عبور کند.
مسئولیت صحت محتوای اخبار بر عهده خبرگزاری منبع و منتشر کننده آن است و خبروان صرفا این خبر را بازنشر داده است.
اخبار مشابه

خط های خبری

پربازدیدترین اخبار

مهمترین اخبار