۱۹:۳۵
دسته: اقتصادی-استان ها
کد خبر: 17644171
آب؛ مسئله‌ای که باید حل شود
آب؛ مسئله‌ای که باید حل شود
آب؛ مسئله‌ای که باید حل شود
به اشتراک بگذارید:
نجمه الحسینیگزارش‌ها نشان می‌دهد که میزان بارش‌ها در سال آبی جاری نسبت به سال گذشته 51 درصد کاهش داشته و این میزان نسبت به متوسط 49 سال اخیر 48.9 درصد با کاهش مواجه بوده است. میانگین ورودی آب به سدها 36 تا 37 درصد، میزان نیاز آبی در سال 1400 حدود 122 میلیارد مترمکعب، میزان هدررفت آب در سطح کشور 30 تا 35 درصد (24 میلیارد مترمکعب) و حداکثر ظرفیت آبی تجدیدشونده با در نظر گرفتن آب‌های مرزی 92 میلیارد مترمکعب است. دی ماه سال گذشته هم روزنامه نیویورک‌تایمز در گزارشی تکان‌دهنده مدعی شد که 12 استان از 31 استان ایران تا 50 سال آینده تمام سفره‌های زیرزمینی آبشان را از دست می‌دهند و با خشک شدن کامل تقریبا نیمی از استان‌های ایران جمعیت زیادی مجبور به مهاجرت هستند. آماری که عیسی کلانتری رئیس سازمان حفاظت از محیط زیست هم تقریبا آن را تایید کرده و گفته است: کمبود آب در صورتی که مدیریت نشود، موجب خواهد شد که 50 میلیون نفر از جمعیت ایران ناگزیر به ترک این کشور شوند. اگر وضع فعلی مصرف آب در بخش کشاورزی ادامه داشته باشد در کمتر از 25 سال دیگر شرق و جنوب کشور کاملا خالی از سکنه خواهد شد. علی رغم این که ایران کشور کم بارانی است، اما میزان مصرف آب در ایران فراتر از استانداردهای جهانی است. رویکرد اساسی در مقابله با بحران مصرف آب، صرفه جویی است، اما این موضوع کمتر مورد توجه جدی قرار گرفته و از کنار آن ساده گذشته‌ایم. کشور ما در یک اقلیم خشک ونیمه خشک با متوسط بارندگی یک سوم میانگین جهانی قرار گرفته است. از لحاظ تاریخی نیز بخش بزرگی از تمدن ایران در مناطق خشک شکل گرفته است. اما به راستی راز ماندگاری ایرانیان در شرایط سخت و کم آب چه بوده است؟ ایرانیان به خوبی یک نکته را درک کرده بودند: «با کم آبی نمی‌توان جنگید؛ باید با آن کنار آمد» . و از این رو بود که توانستند. باشکوه‌ترین تمدن‌ها و زیباترین شهرها را در دل کویر خلق کنند. قنات که یکی از مهم‌ترین ابداع ایرانیان است، هوشمندانه‌ترین روش بهره‌برداری از آب‌های زیرزمینی بدون گذشتن از مرز پایداری سفره می‌باشد. یادآوری این موضوع مهم به طور مستمر و دائمی شاید ضروری باشد که کشور ما در بخش خشک و نیمه خشک کره زمین قرار داشته و سال‌های متمادی است که با کاهش بارش‌ها مواجه است. به عقیده برخی کارشناسان اگر چند سالپیش رو نیز بارش‌ها بیش از حد انتظار و خوب هم باشد باز جبران بارش‌های کم سال‌های گذشته نخواهد بود و در صورتی که کاهش بارش‌ها تداوم یابد و به سمت خشکسالی خواهیم رفت.167 میلیمتر میانگینبارش‌ها در سال جاری آبی اعلام شده است. از سویی بر اساس آمار مراجع رسمی مردم ایران دو برابر متوسط جهانی آب مصرف می‌کنند و اکنون نیز با افزایش گرما در معرض تبخیر بیشتر منابع آبی هستیم و امروز بیش از هر زمان دیگر تاکید بر مسئولیت همگانی در این عرصه ضرورت دارد. بر اساس اعلام مسئولان، تابستان امسال و افزایش دما 334 شهر کشور را در معرض مشکلکم آبی و خشکسالی قرار می‌دهد و برای یاری رساندن به هموطنان در سراسر کشور چاره‌ای جز مدیریت منابع آبی و مصرف بهینه آب نداریم. براساس اعلام وزیر نیرو 165 شهر با جمعیت 10.5 میلیون نفر در وضعیت زرد، 62 شهر با جمعیت 6.8 میلیون نفر در وضعیت نارنجی و 107 شهر با جمعیت 17.2 میلیون نفر در وضعیت قرمز و در مجموع این 334 شهر در معرض تنش آبی قرار خواهند داشت. مسئولان و مردم دو وجه مقابله با تنش آبی هستند که هر کدام باید وظایف خود را در این موضوع مهم به انجام برسانند، اقدام مسئولان بدون مشارکت مردم و کاهش مصرف از سوی مردم بدون برنامه ریزی مسئولان و مدیریت مطلوب آبی به نتیجه نخواهد رسید. دکتر مهدی مهدی زاده استاد دانشگاه شهید بهشتی معتقد است: "شیوه مدیریت منابع آب، تغییر روش‌های انتقال آب از کانال‌های سنتی به کانال‌های بتنی، جلوگیری از هدر رفت آب در شبکه توزیع، رفع فرسودگی شبکه و تغییر روش‌های آبیاری باغ‌ها و مزارع و بازیافت آب فاضلاب به‌عنوان راه حل‌های کمبود آب مطرح می‌شوند. گرچه همه این روش‌ها می‌باید مورد توجه سازمان‌های مسئول قرارگیرد اما تامین دراز مدت آب وفراهم نمودن امنیت آبی کشور تناقضی با اصول مدیریت پیشرفته آب و منابع آبی نداشته و لزوما" باید به موازات هم پیش بروند. اکنون باید راه حل هایی را جستجو نموده و به‌سرعت وبا شتاب مناسب پروژه‌های منطقی و باصرفه اقتصادی را اجرایی نماییم. دو دیدگاه صرفه جویی در مصرف آب و تامین و ذخیره بیشتر منابع آبی را باید به موازات هم دنبال کرد: الف) صرفه جویی در مصرف آب چه در بخش خانگی، کشاورزی وصنعتی که بسیارحائز اهمیت و تاثیرگذار است به خصوص صرفه جویی وبهینه سازی در بخش‌هایکشاورزی و صنعتی. ب) تامین و ذخیره بیشتر منابع آبی، با روش‌های مختلف که به برخی از آنها به صورت اجمالی اشاره می‌شود. "ابوالفضل سروش نماینده مجلس در این باره می‌گوید: "طبق آمار و ارقام منتشر شده میزان بارندگی در کشور نسبت به سال گذشته 50 درصد کاهش داشته این آمار می‌تواند گویای بحران آبی کشور در سال‌جاری باشد. با توجه به مشکلات آبی کشور توجه به سند آمایش سرزمینی با هدف تأمین آب کشور ضرورت دارد؛ با درنظر گرفتن این مهم می‌توان مناطق کشور را از لحاظ منابع آبی مورد ارزیابی قرار داد و در جهت رفع مشکلات موجود برنامه‌ریزی کرد. براساس سند آمایش سرزمینی می‌توانیم بررسی کنیم که چه میزان آب در مناطق مختلف کشور وجود دارد تا وزارت نیرو طبق پتانسیل‌های هر منطقه به فلات‌های مختلف آبرسانی و مجوز برداشت آب را صادر کند. به نظر می‌رسد سیاست انتقال آب از یک استان به استان دیگر هم سیاست درستی نبوده و در بسیاری از موارد مشکلات را دوچندان کرده است چراکه براساس این سیاست گاهی مشاهد شده که مناطق مبدأ به‌دلیل انتقال آب دچار بحران شده‌اند و مناطق مقصد هم به‌دلیل استقرار جمعیت موجود نتوانسته‌اند نیازهای خود را برطرف سازد. اخیرا برخی مسئولان در زمینه واردات آب هم مطالبی را عنوان می‌کنند که هم‌اکنون نمی‌توان بر این مسئله تأکید داشت اما اگر نتوانیم مدیریت درستی در زمینه آب در کشور داشته باشیم، بعید نیست به واردات آب هم روی بیاوریم. با این حال مجلس هم درباره تهدیدات آبی کشور چندین جلسه علنی و غیرعلنی داشته و این موضوع همچنان در کمیسیون‌های تخصصی مورد بررسی قرارگرفته اخیرا در پی جلسه غیرعلنی مجلس با وزیر نیرو مقرر شد تا کمیته‌ای در دولت به ریاست معاون اول رئیس‌جمهور برای پیگیری مشکلات کمبود آب تشکیل شود. البته در این بین هم باید توجه داشت که کشاورزان دغدغه‌های زیادی در زمینه کمبود آب دارند و وزارت جهادکشاورزی و وزارت نیرو باید در رفع دغدغه موجود بکوشند چراکه به اعتقاد بنده باید همه جوانب در بحران آبی کشور در کنار هم مورد پیگیری قرار گیرند. "مشکل آب کشور موضوعی تاریخی است، استفادهبی رویه و از روی غفلت یا به هر حال و بدونجامع نگری از منابع آبی و عدم سیاست گذاری علمی از سویی و ایجاد سازه‌های آبی چون سدها و حفر بدونبرنامه ریزی چاه‌ها از سوی دیگر موجب ناپایداری منابع آب کشور شده و برداشت‌های نامعقول و غیرعلمی 15 سال اخیر باعث شده است که منابع آب کشور چه سطحی و چه زیرزمینی به حالت بحران برسد. وضعیتبه گونه‌ای است که در صورت تساهل و عدم وجود عزم راسخ برای رفع چالش‌های موجود، مشکلات بزرگتری نظیر مهاجرت‌ها، نارضایتی‌ها و سایر معضلات اجتماعی ایجاد می‌شود. اقدام برای حل این مشکل بدون آگاهی‌های اجتماعی امکان پذیر نیست. صاحب نظران از یکسو و دولت از سوی دیگر در این ارتباط مسئولیت بزرگی به عهده دارند که فعالیت‌های جدی، اجرایی، سریع و اثرگذار را آغاز کنند و راهکارهای برون رفت از این وضعیت را اجرایی نمایند. عبدالله حاتمیان، عضو کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی مجلس شورای اسلامی در خصوص استفاده از منابع آبی در کشور، می‌گوید: "باید بپذیریم که با آب در بسترهای ذخیره و هم در حوزه مصرف نامهربان بوده‌ایم، یک کشاورز 18 بار زمین خود را آبیاری می‌کند تا در نهایت 3 تن گندم برداشت کند. با بیان اینکه در حوزه مصرف خانگی آب برای استحمام به میزان نیاز 10 نفر آب مصرف می‌کنیم، گفت: در کشور ما الگوی کشت رعایت نمی‌شود، در برخی از کشورهای اروپایی مانند ایرلند آب مورد نیاز فضاهای سبز از طریق بارش باران تامین می‌شود و برای آبیاری آنها از آب شرب استفاده نمی‌کنند. باید دیدگاه ما در خصوص کشت گیاهان آب‌بر تغییر کند و آنها را کشت نکنیم. ما در محدوده قرمز مصرف آب قرارداریم و در بسیاری از استان‌ها کشاورزی باید ممنوع شود. باید آب موجود در اعماق زمین به‌منظور شرب نگهداری و استفاده شود و در کنار آن دولت در این مناطق به صنعت و معدن توجه کند زیرا بسیاری از صنایع نیازی به آب ندارند. صنایع کم آب‌بر و معادن باید در مناطق کم آب جایگزین کشاورزی شود. باید در کوتاه مدت به الگوی عدم کشت توجه کنیم، دولت باید برای کشاورزان اشتغالی را تعریف کند که سازگار با اقلیم خشک مناطقی از کشور است. "باید بپذیریم که کشورهای پرآب جهان هم این‌گونه افراطی و بی پروا آب مصرف نمی‌کنند. ما می‌توانیم با مدیریت مصرف، افزایش بهره وری و کاهش مصارف غیرضروری، کشور را به وضع نرمال در مدیریت منابع آبی موجود برسانیم اما این مساله نیازمند عزم ملی جدی است و باید هم مردم خودشان را موظف به اصلاح رویه مصرف بدانند و هم مسئولان و سازمان‌ها در هر شاخه‌ای از فعالیت، با تمامی امکانات پای کار بیایند تا به بهره‌وری در استفاده از آب تحقق ببخشیم.
مسئولیت صحت محتوای اخبار بر عهده خبرگزاری منبع و منتشر کننده آن است و خبروان صرفا این خبر را بازنشر داده است.
اخبار مشابه

خط های خبری

پربازدیدترین اخبار

مهمترین اخبار