۰۸:۱۴
دسته: اقتصادی
کد خبر: 17678798
اما و اگرهای نرخ تسعیر ارز برای پتروشیمی‌ها
اما و اگرهای نرخ تسعیر ارز برای پتروشیمی‌ها
دولت در حالی نرخ تسعیر ارز پتروشیمی‌ها را 3800 تومان قرار داده است که این مصوبه که ضمانتی برای تحویل ارز پتروشیمی‌ها به سامانه نیما ندارد، موجب کاهش درآمد دولت می‌شود.
به اشتراک بگذارید:
ایران اکونومیست - به گزارش ایران اکونومیست، صنعت پتروشیمی ایران با اتکاء به خوراک فراوان مایع و گازی، موقعیت جغرافیایی منحصر به فرد با دسترسی به آب‌های آزاد، نزدیکی به بازارهای هدف، حمایت‌های دولت و سرمایه گذاری‌های کلان صورت گرفته، اکنون در شرایط مطلوب اقتصادی قرار دارد. طبق آمار منتشر شده، صادرات 11 میلیارد دلاری محصولات پتروشیمی در سال 1396، حدود 26 درصد از کل صادرات غیر نفتی کشور را شامل می‌شود. از آنجا که بخش اعظم درآمدهای پتروشیمی‌های کشور به خصوص پتروشیمی‌های خوراک گاز از طریق صادرات است از این رو نرخ ارز نقش تعیین کننده‌ای در اقتصاد این واحدها دارد. تا قبل از تک نرخی شدن ارز، قیمت خوراک واحدهای پتروشیمی بر اساس ارز مبادله‌ای محاسبه می‌شد و از طرفی درآمدهای ارزی این واحدها بر اساس نرخ ارز آزاد از طریق صرافی‌ها به ریال تبدیل می‌شد و این واحدها همیشه از رانت محاسبه خوراک با ارز مبادله‌ای و فروش ارز خود به قیمت آزاد بهره می‌بردند و با توجه به نوسانات نرخ ارز و افزایش روز به روز قیمت ارز عملا این اختلاف نرخ روز به روز افزایش پیدا می‌کرد و این خود باعث ایجاد یک حاشیه سود مطلوب برای واحدهای پتروشیمی شده بود. گام نخست برای شفاف سازیپس از اعلام تک نرخی شدن ارز از سوی دولت و ایجاد سامانه نیما، ظاهرا رانت محاسبه خوراک با ارز مبادله‌ای و فروش محصولات با نرخ ارز آزاد از بین رفت و خوراک بر اساس ارز 4200 تومان و ارز حاصل از صادرات نیز در سامانه نیما و بر اساس نرخ 4200 به ریال تبدیل شود. ظاهرا با اعمال این مصوبه تمام رانت‌های اعطایی به پتروشیمی‌ها گرفته شد (پیشتر در گزارش هایی به این موضوع پرداختیم که نرخ ثبت شده فروش ارز در سامانه نیما 4200 است اما نرخ تسویه در حقیقت نرخ غیررسمی و قاچاق است) . اما این مصوبه چند روز بیشتر دوام نیاورد و با اعمال فشار از سوی انجمن صنفی کارفرمایی صنعت پتروشیمی به دولت، ارز 3800 تومانی برای محاسبه خوراک واحدهای پتروشیمی اختصاص پیدا کرد. تا قبل از این موضوع تنها واردات کالاهای اساسی مانند دارو و یک سری اقلام مصرفی و مواد غذایی مانند ذرت، دانه‌های روغنی، کنجاله سویا و … با ارز 3800 تومانی محاسبه می‌شد، که با توجه به مصوبه اخیر دولت خوراک واحدهای پتروشیمی نیز در اقلام کالاهای اساسی اضافه شد. البته به گزارش پایگاه خبری بورس پرس، بعد از افزایش قیمت ارز و راه‌اندازی سامانه نیما برای ثبت واردات و صادرات، پتروشیمی‌ها به‌عنوان دومین منبع صادراتی بعد از نفت اعلام کردند حاضر نیستند ارز حاصل از صادرات را به بانک مرکزی بفروشند. حالا در توافقی میان بانک مرکزی و صادرکنندگان پتروشیمی قرار بر این شده دولت به شرکت‌های پتروشیمی خوراکی با نرخ دلار 3800 تومانی بدهد و در ازای آن پتروشیمی ارز حاصل از صادرات را با نرخ 4200 تومان به دولت بدهند. با توجه به مصرف سالانه خوراک گاز و مایع واحدهای پتروشیمی در سال 1396، اجرای این مصوبه باعث کاهش سالانه 3 هزار میلیارد تومانی درآمد دولت می‌شود. علاوه بر مساله کاهش درآمدهای دولت، ایراداتی در این مصوبه وجود دارد: عدم اشاره به محاسبه خوراک با نرخ 3800 تومان به شرط بازگشت ارز به سامانه نیماالبته اگر چه در خبرهای مختلف گفته شده است که دولت به ازای دریافت درآمدهای ارزی واحدهای پتروشیمی با نرخ مصوب 4200 تومان، حاضر به محاسبه خوراک آنها با نرخ ارز 3800 تومان شده است اما در مصوبه 35549 مورخ 1397/3/24 به این شرط دولت هیچ گونه اشاره‌ای نشده است و فقط نرخ ارز 3800 در محاسبه خوراک مطرح شده است. متن مصوبه به این شرح است: «هیات وزیران در جلسه 1397/3/23 به پیشنهاد وزارت نفت و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران تصویب کرد: به وزارت نفت اجازه داده می‌شود در سال 1397 در محاسبه قیمت میعانات گازی، گاز طبیعی خوراک و دیگر خوراک‌های تحویلی به واحدهای پتروشیمی داخلی توسط شرکت‌های تابعه وزارتخانه یاد شده، نرخ تسعیر ارز مورد عمل برای واردات کالاهای اساسی (به ازای هر دلار سی و هشت هزار (38000) ریال) را منظور نماید» . داود محبی، کارشناس حوزه پتروشیمی درباره انتقادات وارده به این مصوبه گفت: با توجه به عدم در نظر گرفتن ضمانت اجرایی در بازگشت درآمدهای ارزی واحدهای پتروشیمی‌ها در سامانه نیما، مطمئنا واحدهای پتروشیمی از هر راهی جهت عدم ارائه ارز خود به دولت اقدام می‌کنند، همچنین در اوایل تیر ماه سال جاری بود که رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس طی مصاحبه‌ای اعلام کرد، پتروشیمی‌ها با روش‌های مختلفی در حال دور زدن سامانه نیما هستند. با بررسی‌های صورت گرفته نیز با توجه به صادرات 3.5 میلیارد دلاری در 3 ماه نخست سال 97، تنها 1.5 میلیارد دلار آن از طریق سامانه نیما عرضه شده است و اطلاعی از 2 میلیارد دلار باقی مانده نیست. خوراک 3800 تومانی جذابیتی برای بازگشت ارز ایجاد نمی‌کندوی ادامه داد: با توجه به صورت‌های مالی برخی از پتروشیمی‌های صادرات محور، به طور مثال پتروشیمی «ز»، در سال گذشته حدود 1 میلیارد دلار درآمد حاصل از صادرات متانول داشته است که چنانچه این رقم از صادرات را با نرخ 4200 تومان به ریال تبدیل کند درآمد ریالی آن 4.2 هزار میلیارد تومان و چنانچه درآمد ارزی خود را با نرخ ارز قاچاق به فرض 7800 تومان به ریال تبدیل کند حدود 7.8 هزار میلیارد تومان به دست می‌آورد. یعنی رقمی بیش از 3.6 هزار میلیارد تومان از درآمد این واحد با فرض ارائه ارز خود به دولت با نرخ 4200 کاهش می‌یابد. به گفته این کارشناس صنعت پتروشیمی، حال با توجه به مصرف 2.8 میلیارد متر مکعبی گاز طبیعی این پتروشیمی چنانچه خوراک این واحد به جای محاسبه با ارز 4200 با ارز 3800 محاسبه شود تنها 110 میلیارد تومان تخفیف در خوراک آن لحاظ می‌شود. پس منطقی به نظر نمی‌رسد واحدهای پتروشیمی تنها با این تخفیف حدود 10 درصدی در محاسبه خوراک، حاضر شود حدود 3.6 هزار میلیارد تومان از درآمد خود را کاهش دهد و ارز خود را با نرخ 4200 در اختیار دولت قرار دهند. پس قطعا محاسبه خوراک با نرخ 3800 تومان باعث ایجاد انگیزه برای واحدهای پتروشیمی جهت ارائه ارز خود با نرخ 4200 تومان نمی‌شود. وضع اقتصادی پتروشیمی‌ها خوب است/ عدم نیاز به تخفیف بیشتر در محاسبه خوراکمحبی اظهار داشت: صنعت پتروشیمی کشور به دلیل مزیت خوراک ارزان و در دسترس، معافیت مالیاتی در صادرات و مناطق ویژه اقتصادی در وضعیت اقتصادی مطلوبی قرار گرفته است. البته در برخی از خبرها از سمت مدیران صنعت پتروشیمی اذعان می‌شود که وضعیت اقتصادی صنعت پتروشیمی کشور در وضعیت خوبی قرار ندارد اما با بررسی صورت‌های مالی پتروشیمی‌ها به خصوص پتروشیمی‌های خوراک گاز روشن می‌شود که این سخنان بیشتر با هدف اخذ تخفیفات بیشتر در محاسبه خوراک ارزان مطرح می‌شود. به طور مثال وضعیت مالی چند پتروشیمی کشور که از اقتصاد مطلوب برخوردار هستند در جدول ذیل آمده است. نام واحد سال نوع خوراک میزان درآمد میزان سود خالص درصد حاشیه سود زاگرس 96 متان 44.337.549 19.497.320 44 خراسان 96 متان 5.593.240 2.579690 46 فناوران 96 متان 11.990.576 5.713.296 48 پارس 96 اتان 66.596.612 30.745.382 46 آریاساسول 95 اتان 32.955.851 16.331.560 50 منبع: سایت کدال/ اعداد میلیون ریالهمانطور که در جدول بالا مشاهده می‌شود، باتوجه به سود خالص سالانه واحدهای پتروشیمی، وضعیت اقتصادی مطلوبی در پتروشیمی‌های کشور وجود دارد و نیاز به در نظر گرفتن نرخ تسعیر ارز 3800 تومانی در محاسبه خوراک واحدهای پتروشیمی وجود ندارد. تخفیف در محاسبه خوراک تنها در صنایع بالا دست پتروشیمیوی با اشاره به اینکه صنعت پتروشیمی صنعتی است که بسیاری از واحدهای بالادست آن خوراک واحدهای میان دست را تامین می‌کنند، بیان کرد: به طور مثال پتروشیمی‌های تولید کننده پلی استایرن، خوراک استایرن خود را از پتروشیمی پارس از طریق بورس کالا تامین می‌کنند و قیمت گذاری محصولات در بورس کالا بر اساس ارز 4200 تومان محاسبه می‌شود، پس عملا ارز 3800 تومانی تنها به واحدهای بالادست پتروشیمی که خوراک متان، اتان و خوراک مایع دریافت می‌کنند اختصاص پیدا می‌کند که این اتفاق باعث ایجاد شرایط ناعادلانه و توسعه نامتوازن صنعت پتروشیمی کشور می‌شود. این موضوع در دیگر پتروشیمی‌های میان دستی کشور نیز اتفاق افتاده است به طور مثال پتروشیمی تندگویان به عنوان پتروشیمی میان دستی کشور که تنها تولید کننده پلی اتیلن ترفتالات کشور است، خوراک خود را همچنان با نرخ 4200 تومان از پتروشیمی مارون، نوری و فناوران دریافت می‌کند. در صورتی که 3 پتروشیمی مذکور خوراک خود را با نرخ 3800 تومان دریافت می‌کنند. عدم تخصیص ارز 3800 تومان به واردات داروطبق مصوبه دولت هدف از محاسبه نرخ تسعیر ارز 3800 تومانی جهت واردات کالاهای اساسی و حیاتی آن است که نرخ بالا، معیشت عموم مردم را تحت تاثیر قرار ندهد و باعث گرانی محصولاتی نظیر دارو، روغن، جو، ذرت، دانه‌های روغنی … نشود؛ حال با چه منطق و رویکردی دولت موافقت کرده که محاسبه خوراک واحدهای پتروشیمی که از لحاظ اقتصادی در وضعیت مطلوبی قرار دارند را با ارز 3800 تومانی محاسبه کند در صورتی که حدود 3 هزار میلیارد تومان سالانه از درآمد دولت می‌کاهد. لازم به ذکر است واردات بسیاری از کالاهای اساسی مانند دارو نیز با نرخ مصوب 4200 تومانی انجام می‌شود و مطمئنا تخصیص ارز با نرخ 3800 تومانی برای واردات دارونسبت به خوراک پتروشیمی‌ها اولویت بیشتری دارد.
مسئولیت صحت محتوای اخبار بر عهده خبرگزاری منبع و منتشر کننده آن است و خبروان صرفا این خبر را بازنشر داده است.
اخبار مشابه

خط های خبری

پربازدیدترین اخبار

مهمترین اخبار