۰۸:۲۲
منبع: ایرنا
دسته: استان ها
کد خبر: 19095660
گل مالی و نوای چمری اوج ماتم عاشورای لرستان
گل مالی و نوای چمری اوج ماتم عاشورای لرستان
خرم آباد - ایرنا - فرهنگ و سنت عزاداری مردم لرستان از دیرباز و با پیشینه‌ی بسیار قدیمی به طور معناداری با خاک و گل گره خورده، آیینی که مردم نه تنها ایران اسلامی بلکه کشورهای خارجی را برای دیدن خود مجبور می‌کند روز تاسوعا و عاشورای حسینی با حضور در خرم آباد، این عظمت خاکی را از نزدیک نظاره کنند.
به اشتراک بگذارید:
به گزارش ایرنا، آیین گل مالی مردم لرستان که به شماره 53 ثبت ملی شده، هرساله درایام محرم و صفر برای سوگواری سرور و سالار شهیدان انجام می‌شود و آنچنان خالصانه و به دور از ریا و رنگ و بوی دنیوی است که هر بیننده‌ای را مجذوب خود می‌کند. سنت گل مالی به عنوان میراث معنوی مردم لرستان، اوج غم و اندوه این دیار را در روز تاسوعا و عاشورای حسینی به نمایش می‌گذارد، سنتی که از دیرباز مردم این خطه برای از دست دادن عزیزان خود به آن عمل می‌کرده‌اند. در آیین گل مالی فرقی نمی‌کند چه هستی و کجا سکونت داری، همه در این روز خادم و مرید سید الشهدا می‌شوند و با گل اندود کردن خود، تنها یک لباس مشترک به تن می‌کنند، لباسی که از جنس خاک و ارادت است و غرور از داشتن چنین امامی را به همگان نشان می‌دهد. بعد از غروب روز تاسوعا گویی که همه منتظر فرا رسیدن روز واقعه هستند؛ تمام حوضچه‌های گل در شهر آماده می‌شود و هیزم‌ها را در کنار این حوضچه‌های گل به شکل تپه درمی‌آورند. گل در لرستان نشان حزن، اندوه و سوگواری است و مردم در صبح روز عاشورا و قبل از طلوع آفتاب، بصورت دسته‌های عزادار با صدای دلگیر ساز و دهل با نوای سوزناک و غم‌انگیزی به نام 'چمریونه' به سمت میدان‌های شهر و محل اجرای مراسم گل‌مالی می‌روند. در لرستان به سوگ 'چمر' هم گفته می‌شود و مقامی موسیقایی هم با همین نام یعنی 'چمری' وجود دارد که بخصوص در ماه محرم و در برگزاری مراسم عزاداری عاشورا که در برگیرنده نغمه‌ها و حالاتی عمیقا حزین است با سرنا و دهل اجرا می‌شود. این نوع موسیقی که مربوط به ماه محرم و عزاداری سالار شهیدان می‌شود به حدی حزن انگیز است که هر شنونده‌ای حتی کسی که برای اولین بار آن را گوش دهد شدیدا متاثر می‌شود. یک اجرای سرنا نیز مختص به صبح عاشوراست و بسیار حزن‌انگیز و در عین حال رستاخیز گونه است و به جرات می‌توان گفت یکی از محزون‌ترین نغمه‌های جهان است. هر ساله آیین‌های گل مالی و چمرانه همزمان با عاشورای حسینی در خرم آباد برگزار می‌شود و مردم این شهر اوج عزای خود در شهادت امام حسین (ع) را با اجرای این آیین‌ها به نمایش می‌گذارند. چمر در زبان لری به معنای عزا و غم اندوه بزرگ از دست دادن عزیزان است و آهنگی که در این راستا توسط طبل‌ها و سرناها نواخته می‌شوند به چمرانه معروف است. از دیرباز در برخی شهرهای لرستان رسم بر این بوده که در اوج غم اندوه از دست دادن عزیزانشان، گل ماتم به سرو سینه می‌زده‌اند و با همین گل در مراسم عزاداری حضور می‌یافتند. مالیدن گل به شانه‌ها در مراسم عزای لرستانی‌ها رسم بوده و هرچه قدر وسعت اندوه از دست رفتن عزیر بیشتر می‌شد، صاحبان عزا خود را بیشتر به گل آغشته می‌کردند و البته این رسم امروز نیز بیشتر در روستاها همچنان پابرجا است و در شهرها نیز اجرا می‌شود. در تاسوعا و عاشورای حسینی مردم لرستان داغی بزرگتر و سنگین‌تر از این ندارند بنابراین نه تنها گل را فقط به سر و صورت ممی مالند بلکه تمام بدن را به گل آغشته می‌کنند و تا پس از اقامه نماز ظهر عاشورا، روج و جسم خود را در عزاداری حسین و یارانش ماتم زده می‌کنند. گل مالی مردم لرستان اوج ارادات این دیار به خاندان نبی اکرم (ص) بوده، ارادتی که تن‌های سیاه پوش مردم را آغشته به گل ماتم می‌کند و آنچنان غرق در وجود حسین (ع) می‌سازد که انگار این غم تمامی ندارد. برای برگزاری آیین گل مالی مردم عزادار خرم آباد همزمان با عصر تاسوعا، حوضچه‌های بزرگ سه تا 6 متری را آماده کرده و خاک رس نرم را در میان این حوضچه به صورت گنبدی جمع آوری می‌کنند. دور تا دور این حوضچه را با گلاب تزیین کرده و مردم عزدار نیز شمع استغفار و طلب حاجت خود را با فرا رسیدن شب، در اطراف حوضچه روشن می‌کنند و تا پاسی از شب در کنار حوضچه‌های آماده شده عزاداری می‌کنند که شاید معنای این حرکت در عمق وجود هر فرد، یعنی تبرک خاک حوضچه با نوای حسین حسین. صبح روز عاشورا، پیش از طلوع آفتاب، خاک رس با گلاب‌ها مخلوط شده و گلی نرم و یکدست حاصل شده، گلی که با حاجات و استغفار عزادارات آمیخته شده و بر پیکر آنها نقش می‌بندد، جوانان هیات‌های عزادار نیز پیش از طلوع آفتاب با پوشیدن لباس مشکی در کنار حوضچه حاضر می‌شوند و به نوبت در این حوضچه غلطیده و سر و صورت را با گل می‌پوشاند. بسیاری از مردم از جمله سالمندان، زنان و کودکان نیز که امکان غلطیدن کامل آنها در حوضچه گل وجود ندارد، هریک با بر دست داشتن کاسه‌ای کوچک، در کنار حوضچه حاضر می‌شوند و از گل باقی مانده برای اهل خانواده به خانه می‌برند تا به سرو صورت و شانه‌ها بزنند. همچنین در کنار این حوضچه، فردی مشغول گل مالی کودکان با پنجه گل مالی شده است به این صورت که پنچه گل اندود خود را به یاد دستان قمر بنی هاشم (ع) به پشت کمر کودکان زده و نقش پنجه بر لباس آنان نقش می‌بنندد. عزاداران که اینک در بزرگترین عزاداری تاریخ، سر و پیکر خود را به گل آغشته‌اند و در اصلاح عامیانه گل ماتم به سرگرفته‌اند، راهی هیات‌ها و دسته‌های عزاداری می‌شوند و تا پس از اقامه نماز ظهر عاشورا این گل عزا را همچون رختی کامل بر تن دارند و اینگونه است راز مسیر حسینی شدن از خاک تا افلاک، خاکی که مردم لرستان اعتقاد دارند در صورت پیوند با عزای سالار شهیدان، تبرک یافته و افلاکی ات می‌کند. آیین گل مالی مردم خرم آباد و برخی شهرهای استان از جمله کوهدشت، سالهاست که اوج غم و اندوه این مردم ولایتمدار را در عزای سیدالشهدا نشان می‌دهد، عزایی که هر روز بزرگتر و داغش هر روز تازه‌تر می‌شود. 7269/1920/6060
مسئولیت صحت محتوای اخبار بر عهده خبرگزاری منبع و منتشر کننده آن است و خبروان صرفا این خبر را بازنشر داده است.
اخبار مشابه

خط های خبری

پربازدیدترین اخبار

مهمترین اخبار