۱۰:۳۸
منبع: ایرنا
دسته:
کد خبر: 19732503
خاشقچی چه می‌دانست که آمریکایی‌ها نباید می‌دانستند- محمد علی حیدری هایی*
خاشقچی چه می‌دانست که آمریکایی‌ها نباید می‌دانستند- محمد علی حیدری هایی*
تهران – ایرنا- از دو هفته پیش هنگامی که برای اولین بار خبر سرنوشت نامعلوم جمال خاشقچی در رسانه‌های ترکیه به سراسر دنیا مخابره شد تاکنون همه اخبار و گزارش‌ها حول چگونگی یک قتل متمرکز شده است، حال آنکه طی این سالها خبرنگاران زیادی قربانی خشونت‌ها شده‌اند و این حد مورد توجه نبوده‌اند.
به اشتراک بگذارید:
حالا سوال می‌شود چرا این قتل تا این حد مورد توجه قرار گرفته است، آن هم در بحث چگونگی قتل و برنامه ریزی برای آن و … حال آنکه تاکنون کمتر یا اساسا هیچ نگاهی به انگیزه‌های این جنایت نشده است. ** درباره خاشقچیخاشقچی بر خلاف تبلیغات صورت گرفته مبنی بر اینکه پای اعتقادش در خصوص آزادی بیان و مطبوعات قربانی شده است، اساسا فاصله چندانی از نظر فکری با بن سلمان و سایر شاهزادگان سعودی در این خصوص نداشته است. آن طور که جان بردلی در مقاله‌اش توضیح داده 'خاشقچی تنها کسی است که از ارتباطات نزدیک مقام‌های سعودی با اسامه بن لادن تا قبل از 11 سپتامبر 2001 با خبر بوده است. خاشقچی همچنین رگه هایی از رابطه میان جریان‌های اسلام گرای تندرو بویژه القاعده و سلفی‌ها و نیز شاخه هایی از اخوان المسلمین با حاکمیت وهابی را در اختیار داشت. او در دهه‌های 80 و 90 قرن گذشته میلادی در افغانستان و سودان با رهبران القاعده ارتباط داشت و بویژه با بن لادن رابطه دوستانه‌ای برقرار کرده بود. بردلی که همکار خاشقچی هم بوده و رابطه نزدیکی با او داشته، درباره‌اش چنین قضاوت می‌کند که 'تمایلات اسلام گرایانه خاشقچی در زورقی از آزادی خواهی و دمکراسی طلبی پیچیده شده بود'. در واقع اختلاف دیدگاه خاشقچی با وهابیت افراطی که منجر به پیوستن او به اخوان شد، تنها در این مساله خلاصه می‌شود که او معتقد بود حکومت اسلامی در انتخاباتی آزاد در سراسر خاورمیانه شکل بگیرد و همین دیدگاه باعث شد تا او حزب دمکراسی برای جهان عرب را تاسیس کند. *عنصر اطلاعاتی و امنیتیخاشقچی یک عضو از خاندان سلطنتی عربستان محسوب می‌شده که با سرویس‌های اطلاعاتی عربستان، انگلیس و آمریکا رابطه خوبی داشته است و شاید این آخری‌ها با میت ترکیه هم حشر و نشری پیدا کرده بود. خاشقچی عملا یکی از عناصر دستگاه تبلیغاتی سعودی بود که عملکرد دولت این کشور را در حمایت از گروه‌های تروریستی و تکفیری در منطقه تایید و تبلیغ می‌کرد و حتی پسر دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا نیز در توئیتی به همین نکته اشاره کرده و او را از هواداران تروریسم معرفی کرده است. خاشقچی سال‌ها به شاهزاده ترکی بن فیصل هنگامی که رئیس سازمان استخبارات سعودی بود، مشاوره می‌داد و از نزدیکان وی در لندن و واشنگتن بود و در دهه‌های 80 و 90 میلادی رابطه خوبی با بن لادن رهبر القاعده داشت، اما چگونه یکباره فیلش یاد جریان آزاد اطلاعات و آزادی بیان کرد؟ مساله این روزنامه نگار منتقد سعودی آن حد نیست که بزرگنمایی شده است، اما در باره علل و انگیزه‌های قتل وی می‌توان گمانه هایی مطرح کرد. *گمانه‌ها و فرضیه‌هانزاع خانوادگی بر سر قدرت، جدا شدن از باند قدرت، تغییر ماهیت فکری و اندیشی، وابستگی به سرویس‌های اطلاعاتی و دلایل مختلف دیگر هر کدام می‌تواند فرضیه‌ای قابل اعتنا باشد، اما در عین حال هیچکدام نمی‌تواند دلیل و عامل یک اقدام احمقانه باشد. حذف یک اصلاح طلب یا دگراندیش سیاسی و مطبوعاتی چنین هزینه سنگین و حماقتی را نمی‌طلبد، یک جدال خانوادگی بر سر قدرت هم نمی‌تواند تا این حد یک شخصیت تنشه قدرت را به توحش وادارد. حتی آنگونه که برخی کارشناسان رسانه‌ای جهان عرب حدس زده‌اند، نمی‌تواند قتل حاصل یک تصفیه حساب مافیایی باشد و یا تشکیل حزبی با عنوان 'دمکراسی برای جهان عرب' که با توجه به سوابق و سرنوشت جریان‌های مختلف اسلامی، ملی گرایانه و حتی دمکراسی خواهی در منطقه نمی‌توانسته و نخواهد توانست خطری متوجه هیچ کشور عربی کند. تنها یک دلیل برای رد همه فرضیه‌های موجود کافی است و آن محل انجام جنایت است؛ کنسولگری! چرا برای حذف او حساس‌ترین مکان‌ها را انتخاب کرده‌اند. یک برداشت هم می‌تواند این باشد که شاید آمریکایی‌ها قصد داشتند او را برای آینده عربستان، بعد از آل سعود آماده کنند و تاسیس یک حزب عرب گرا توسط او در آمریکا می‌تواند نشانه‌ای در این خصوص باشد. اگرچه این گمانه‌ها قابل اعتنا هستند، اما از چنان اولویتی برخوردار نیست که لازم باشد محل عملیات حذف را داخل یک سفارتخانه تعیین کرد. پس موضوع چیست؟ چرا باید خاشقچی حذف می‌شد و این حذف چه پشت پرده هایی دارد که تا این حد فضای رسانه‌ای جهان را به خود مشغول کرده است؟ جان بردلی روزنامه نگار و کارشناس جهان عرب و از دوستان خاشقچی که در هفته نامه اسپکتیتور کار می‌کند، اشاره‌های تلویحی به موضوع انگیزه قتل داشته است. تفکر و گرایش خاشقچی از دهه 80 میلادی به اخوان المسلمین تغییر جهت داد و به جریان فکری که زمین بازی ترکیه و قطر در منطقه است، ملحق شد. با اینحال این مورد هم عامل اخذ چنین تصمیمی نمی‌تواند باشد. او حتی در آخرین گفت وگوها و مصاحبه هایش با بی بی سی و برخی رسانه‌های دیگر و از جمله با فرید زکریا و نیز در ستونی که واشنگتن پست به او اختصاص داده بود، نه تنها از اصلاحات ظاهری بن سلمان محکم دفاع می‌کرد، به شدت مدافع سیاست‌های ضد ایرانی و منطقه‌ای دولت سعودی هم بود و بیش از دو سال اقامت اجباری در آمریکا تاثیری بر دیدگاه‌های وی نداشت. *فرضیه هایی واقعی‌تراکنون زمان آن فر ا رسیده است که بعد از دو هفته از گذشت ماجرای خاشقچی، می‌بایست سوال کرد ' موضوع چیست که بن سلمان حاضر به پرداخت چنین هزینه‌ای شده است؟ اینطور که از لابلای برخی گزارش‌های رسانه‌ای و سوابق و فعالیت‌های خاشقچی برداشت می‌شود، او احتمالا حامل رازها و اسراری بود که از نظر خانواده حاکم یعنی ملک سلمان دیگر قابل تحمل نبود. یک احتمال می‌تواند مربوط به برنامه هایی از سوی وهابیت سعودی باشد که نمی‌بایست آمریکایی‌ها از آن اطلاع یابند. خاشقچی در آمریکا مقیم شده بود و در واشنگتن پست می‌نوشت، بنابراین او دیگر یک عنصر خارج از کنترل بود که با مجموعه‌ای از اطلاعات محرمانه می‌توانست خانواده سلمان را تهدید کند. آیا خاشقچی از روابط مرموز خانواده سلمان با اسراییلی‌ها چیزی می‌دانست یا از معامله‌ای بر سر فلسطینی‌ها خبر داشت؟ یا وی حامل اسراری از جمله نیات عربستان علیه دولت‌های منطقه بود، همانند آنچه برسر قطر آمد. ربط ماجرا به ترکیه چطور؟ آیا خاشقچی در میانه روابط نه چندان خوب انکارا و ریاض چیزی در اختیار داشت که مقام‌های سعودی و بویژه بن سلمان از افشای آن وحشت داشتند؟ در نهایت، لازم است یادداشت را با چند نکته و یک سوال به پایان برد؛ اولا باید توجه داشت که برغم همه گزارش‌های رسانه‌ای، هنوز بطور کامل حقایق و جزییات آن از ساختمان کنسولگری سعودی در استانبول خارج نشده و ابهامات درخصوص این پرونده بسیار است؛ دوم اینکه این اقدام یک جنایت غیر قابل انکار است و سزاوار محکومیت، اما در نهایت بازهم باید پرسید ' خاشقچی حامل چه اسراری بود که می‌بایست در کنسولگری عربستان در استانبول قربانی شود؟ '… … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ….. ** کارشناس منطقه
مسئولیت صحت محتوای اخبار بر عهده خبرگزاری منبع و منتشر کننده آن است و خبروان صرفا این خبر را بازنشر داده است.
اخبار مشابه

خط های خبری

پربازدیدترین اخبار

مهمترین اخبار